Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Хўжаназар Ҳувайдо

Ёзувчи

Ош шаҳрида туғилган, Чимён қишлоғида яшаган ўзбек тасаввуф шоири, аҳлоқий-дидактик ғазаллар муаллифи; 1704–1780/81.

Фаолият:
Ёзувчи, Шоир
Ҳақиқий исми:
Хўжаназар Ғойибназар ўғли
Тахаллуси:
Ҳувайдо
Ҳаёт йиллари:
1704 — 1781

Биография

Ҳувайдо тахаллуси билан танилган Хўжаназар Ғойибназар ўғли тасаввуф шеъриятининг йирик вакилларидан бири. У Ошда туғилган ва 1780/81-йилда ҳозирги Фарғона вилоятидаги Чимён қишлоғида вафот этган. Туғилган йили манбаларда турлича берилади: ziyouz.uz мақоласида 1704, бошқа нашрларда 1720 кўрсатилган.

Илм олиш Қўқон мадрасаларида ўтган. Сўнг ўз қишлоғида мактаб очган ва кўп йил болаларга дарс берган; яна этикдўзлик қилган. Отаси Ғойибназар сўфи Қашқарлик Офоқхўжа эшонга мурид тушган, Чимёнда масжид ҳамда хонақоҳ бино қилдирган. Девонда келтирилган ривоятга кўра, «Хўжаназар» исми ҳам Офоқхўжа билан боғлиқ.

Шоир мумтоз шеъриятнинг деярли барча жанрларида қалам тебратган. Яссавий, Навоий, Сўфи Оллоёр ва Машраб кабиларнинг тасаввуфий ва фалсафий қарашлари ижодига таъсир қилган, у бу анъаналарни давом эттириб, янги фикрлар билан бойитган. Унинг меросида мажозий ва илоҳий ишқни куйловчи ғазаллар билан бир қаторда золимлик, мазлумлар қисмати, комиллик ва маънавий пасткашлик ҳақидаги шеърлар ҳам учрайди.

Ахлоқий-дидактик йўналишдаги чуқур мазмунли асарлари билан ўзига хос адабий мактаб яратган. Ғурур ва манманликни танқид қилиб, камтарлик, биродарлик ва тўғрисузликни улуғлаган; халқ унинг шеърларини яхши кўриб ёд олган.

Вафотидан кейин шеърларини неваралари девон ҳолига келтирган: мажмуада жами 351 ғазал, 28 рубоий ва 41 тўртлик, учта мухаммас ва учта маснавий, шунингдек мусаддас, мусамман, мустазод ҳамда «Роҳати дил» ахлоқий манзумаси бор. Девоннинг бошидаги шеърлар диний амаллар ва охират мавзусига бағишланган; «Дариғо, ҳайф, одам…», «Куйгай» ва «Кимга бориб дод этай…» шулар қаторида.

Ҳаёт йўли

  1. 1704
    Туғилиши

    Ошда туғилган (бошқа манбаларда 1720).

  2. Илм олиши

    Қўқон мадрасаларида ўқиган.

  3. Мактабдорлик

    Чимён қишлоғида мактаб очиб, ўқитувчилик қилган.

  4. 1780/81
    Вафоти

    Чимён қишлоғида вафот этган.

Асарлар

  • Девон
    Шеърий тўплам

    351 ғазал, 28 рубоий, 41 тўртлик, мухаммас, мусаддас, мусамман, мустазод ва маснавийлар; вафотидан кейин неваралари тузган.

  • «Роҳати дил»
    Ахлоқий манзума
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Хўжаназар Ҳувайдо (1704–1781) — Ёзувчи | Shaxs.uz