Иброҳим ибн Наср (Тамғачхон)
Мовароуннаҳрдаги Ғарбий қорахонийлар хоқонлигининг асосчиси (тахминан 1040–1068); пойтахти Самарқанд бўлган.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
- Вафот этган сана:
- тахминан 1068
- Отаси:
- Наср ибн Али
Биография
Иброҳим ибн Наср қорахонийлар сулоласидан, Наср ибн Алининг ўғли эди. Манбаларда Бўритегин ва Тамғачхон номлари билан ҳам келади. Туғилган йили маълум эмас. Дастлаб Илоқ ҳокими бўлган (1017–1021), шу даврда унвонлар билан танга зарб эттирган.
1025-йилда Алитегин Мовароуннаҳрни эгаллаганда, Иброҳим унинг ўғиллари қўлига асир тушган. 1037–1038-йилларда қочиб, Хўжандни олди, сўнгра жанубга ўтиб Хутталон, Вахш ва Чағониённи эгаллади. У ерда куч тўплаб, 1040-йилгача Кеш ва Самарқандни, тез орада бутун Мовароуннаҳр ва Фарғонани бўйсундирган. Самарқанд унинг пойтахтига айланган ва қорахонийлар давлати шарқий ҳамда ғарбий қисмга ажралган.
Иброҳим Тамғачхон унвонини олиб, Ғарбий хоқонликка асос солди. 1041–1042-йилларда Бухорони олди. 1042-йилда ғазнавий Мавдуд устунлигини тан олган, кейинроқ тан олмай қўйган. Чағониённи ғазнавийлар, сўнг салжуқийлар тортиб олди; у Термиз ва Балх учун салжуқийлар билан курашди. Шарқий хоқонликдаги низолардан фойдаланиб, Фарғона, Шош, Исфижоб ва Тарозни ҳам эгаллаган, ҳатто Болосўғунни ҳам қўлга киритган, аммо пойтахтини Самарқандда қолдирган. Салжуқ Алп Арслоннинг Мовароуннаҳрга ҳужуми ҳақида халифага шикоят қилган.
Иброҳим уламоларга таяниб сиёсат юритган, Самарқандда тартиб ўрнатишга эътибор берган. 1066-йилда унинг буйруғи билан Қусам ибн Аббос мақбараси яқинида мадраса қурилган, шаҳарда қаср ҳам барпо этилган. Умрининг охирида шол бўлиб қолиб, ҳокимиятни ўғли Шамсулмулкка топширган. У 1068–1070-йиллар оралиғида вафот этган (манбалар йилни турлича кўрсатади).
Ҳаёт йўли
- 1017Илоқ ҳокими
1021-йилгача вилоятни бошқарган.
- 1037Асирликдан қочиш
Хўжандни эгаллаган, кейин жанубга ўтган.
- 1040Самарқанд ва Мовароуннаҳр
Самарқандни олган ва Тамғачхон унвонини қабул қилган.
- 1041Бухоро
1041–1042-йилларда Бухорони эгаллаган.
- 1066Мадраса қурилиши
Қусам ибн Аббос мақбараси яқинида мадраса барпо этилган.
- 1068Вафоти
Ҳокимият ўғли Шамсулмулкка ўтган.