Игор Савитский

Игор Виталевич Савитский 1915-йил 4 (17)-августда Киевда ҳуқуқшунос оиласида туғилган. Онасининг отаси Тимофей Флоринский Киев университети профессори, машҳур славяншунос ва Россия Фанлар академиясининг мухбир аъзоси бўлган. 1920-йилларнинг бошида оила Москвага кўчган. У «Серп и молот» заводининг фабрика-завод мактабида электрмонтёр касбини эгаллаган, шу билан бирга москвалик рассомлар Р. Мазел ва Э. Сахновскаядан расм дарслари олган.

1934-йилдан Москва полиграфия институтининг графика бўлимида, сўнг 1905-йил хотирасига бағишланган Москва бадиий билим юртида ўқиган. 1938–1941-йилларда Рассомлар малакасини ошириш институтида Лев Крамаренко устахонасида таҳсил олган, у билан Қрим ва Кавказга этюд сафарларига чиққан. 1941-йилда В. И. Суриков номидаги Москва давлат бадиий институтига кирган; касаллик туфайли ҳарбий хизматга чақирилмаган ва 1942–1944-йилларда институт билан бирга Самарқандга эвакуация қилинган, у ерда Роберт Фалк ва Константин Истомин билан танишган, Николай Уляновдан рангтасвир сабоқлари олган. Институтни 1946-йил декабрида офорт мутахассислиги бўйича тамомлаган.

1950-йилда Т. А. Жданко таклифи билан СССР Фанлар академиясининг Сергей Толстов бошчилигидаги Хоразм археология-этнография экспедициясига рассом сифатида қўшилиб, Қорақалпоғистонга келган ва ўша йили шу ерга кўчиб ўтган. Экспедиция билан қорақалпоқ овулларига қилган сафарларида халқ амалий санъати намуналарини йиғишни бошлаган. 1956-йилдан Қорақалпоқ иқтисодиёт ва маданият илмий-тадқиқот институтининг амалий санъат бўлимида илмий ходим бўлиб ишлаган, 1959-йилдан Ўзбекистон Фанлар академияси Қорақалпоғистон филиалининг Тарих, тил ва адабиёт институтида, кейинроқ Қорақалпоқ ўлкашунослик музейида хизмат қилган.

1960-йилларда Савитский Москва ва бошқа шаҳарлардан расмий санъат томонидан рад этилган рассомларнинг — авангард ва авангарддан кейинги давр усталарининг — асарларини ёки уларнинг меросхўрларидан сотиб олиб, Нукусга келтира бошлади. 1966-йилда Нукусда Қорақалпоғистон Давлат санъат музейи очилди, у музейнинг биринчи директори бўлди. Вақт ўтиб унинг харидларини СССР Маданият вазирлиги ҳам қўллаб-қувватлай бошлаган; 1975-йилда унга Фернан Леженинг беваси Надежда Леже СССР Маданият вазирлигига совға қилган асарларнинг бир қисмини музей учун танлаб олиш таклиф этилган.

Савитский 1964-йилда Ўзбекистон ССР санъат арбоби фахрий унвонига сазовор бўлган; у «Қорақалпоғистон халқ рассоми» унвонига ҳам эга эди. 1984-йил 27-июлда Москвадаги касалхонада узоқ давом этган касалликдан кейин вафот этган ва Нукусдаги рус қабристонига дафн этилган. Музей ҳозир унинг номини олиб юради, тўплами эса ўн минглаб асардан иборат: Қорақалпоғистон амалий санъати, Хоразмдаги археологик топилмалар ва XX аср рус ҳамда Ўрта Осиё авангарди. 2002-йилда унга вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени берилган.