Биография
Исматулла Раҳматуллаев (Раҳматуллазода) Самарқанддаги жадидчилик ҳаракатининг маърифатпарварларидан бири, ўқитувчи ва мактаб ташкилотчиси. Унинг номи Самарқандда замонавий мактаблар очилиши ҳамда ўзи раҳбарлик қилган билим юртидан чиққан таниқли шахслар билан боғлиқ.
У 1883-йилда Самарқанд яқинидаги Ражабамин қишлоғида туғилган. Абдуқодир Шукурийнинг «усули савтия» мактабида 1901–1905-йилларда ўқиган, 1903–1906-йилларда рус-тузем мактабида ҳам таҳсил олган. 1906–1912-йилларда илк устозларининг мактабида ўзи дарс берган.
1913-йилда «Доруладаб» мактабини очиб, 1917-йилгача уни бошқарган. 1917–1919-йилларда Самарқандда ўттиз бешта янги мактаб очишда иштирок этган; 1917–1921-йилларда «Нашри маориф» ва «Анжумани маориф» жамиятлари ҳайъати аъзоси бўлган. 1915-йилда тожик тилида «Таълими алифбе» ўқув қўлланмасини чоп эттирган.
Совет даврида Самарқанддаги Ўзбек маориф билим юртида ишлаган (1922–1925), 1926–1929-йилларда Ўзбекистон Давлат китоб палатасининг биринчи директори, 1930–1937-йилларда Беҳбудий номидаги кутубхона мудири бўлган.
«Миллий иттиҳод» ташкилотига алоқадорликда айбланиб, икки марта қатағон қилинган: 1937–1943 ва 1949–1954-йилларда. У 1962-йилда вафот этган.
Исматулла Раҳматуллаев раҳбарлик қилган билим юртида Ҳамид Олимжон, Фотиҳ Ниёзий, Музайяна Алавия, Раззоқ Ҳамроев, Толибжон Содиқов ва Воҳид Абдуллаев каби кейинчалик фан ва маданият арбобларига айланган кишилар таҳсил олган.
Карьера
- «Доруладаб» мактабиАсосчи · Самарқанд · 1913–1917
Ҳаёт йўли
- 1883Туғилган
Самарқанд яқинидаги Ражабамин қишлоғи.
- 1901–1905«Усули савтия» мактабида
Абдуқодир Шукурий мактабида ўқиган.
- 1906–1912Ўқитувчилик
Шу мактабда дарс берган.
- 1913–1917«Доруладаб» мактаби
Мактабни очган ва бошқарган.
- 1915«Таълими алифбе»
Тожик тилидаги алифбо дарслиги нашр этилган.
- 1917–1919Янги мактаблар
Самарқандда 35 та мактаб очишда қатнашган.
- 1922–1925Ўзбек маориф билим юрти
Самарқандда ишлаган.
- 1926–1929Давлат китоб палатаси директори
Биринчи директор.
- 1930–1937Беҳбудий кутубхонаси мудири
Самарқандда.
- 1937–1943Биринчи қатағон
«Миллий иттиҳод»га алоқадорликда айбланган.
- 1949–1954Иккинчи қатағон
Яна шу айблов билан.
- 1962Вафот этган
Вафот этган жойи манбаларда кўрсатилмаган.
Асарлар
- «Таълими алифбе» (1915)
- «Раҳбари мактаб» (Мактаб учун қўлланма) (1915)