Жаҳон Оро бегим
Бобурийлар салтанатининг «Подшоҳ бегим»и, Шоҳ Жаҳоннинг тўнғич қизи: сарой ишлари, қурилиш ва тасаввуфий асарлари билан танилган (1614–1681).
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи
- Ҳаёт йиллари:
- 1614 — 1681
- Отаси:
- Шоҳ Жаҳон
- Онаси:
- Мумтоз Маҳал бегим
Биография
Жаҳон Оро бегим Бобурийлар (Буюк Муғаллар) хонадонида Шоҳ Жаҳон ва Мумтоз Маҳал оиласида туғилган тўнғич қиз. Тахминан 1614-йилда дунёга келган; 1631-йилда онаси вафот этганда унга ўн етти ёш эди ва сарой хонадонини бошқариш унга топширилди. Шоҳ Жаҳон уни катта маблағлар билан сийлади, унга йиллик нафақа белгилади, онасидан қолган мол-мулкнинг асосий қисми ҳам унга ўтди. У «Подшоҳ бегим» унвонини олди, яъни империянинг биринчи хоними ҳисобланди.
Бегим ота ва ака-укалар ўртасидаги келишмовчиликларни юмшатишга уринди, давлат ишлари, ички ва ташқи сиёсат масалаларида Шоҳ Жаҳонга маслаҳат берди. Бобур каби меъморчилик ва боғдорчиликка қизиққан: Аградаги Жоме масжиди унинг маблағи билан қурилган (режасини ҳам унга боғлайдилар), Деҳли, Сурат, Амбала, Беҳал ва Панипатда карвонсаройлар, Лоҳурда катта боғ, Кашмирда «Пари Маҳал» боғи ва Шоҳдхонободда ҳовузли ариқ бунёд этилди. Ziyouz.uz манбасига кўра, у ғазаллар ҳам ёзган, камбағалларга уй-жой қурдирган. Тасаввуф тарафдори бўлиб, «Рисолаи соҳибия» асарини ёзган; бошқа асари «Мунис ул-арвоҳ» деб ҳам тилга олинади.
1658-йилда тахт учун кураш бошланди: Аврангзеб Дара Шукуҳни мағлуб этиб, касал отаси Шоҳ Жаҳонни Агра қалъасида қамаб қўйди. Жаҳон Оро бегим мамлакатни ака-укалар ўртасида бўлиб беришни таклиф қилди, аммо Аврангзеб рози бўлмади. У 1658-йилдан 1666-йилгача, Шоҳ Жаҳон вафот этгунига қадар отаси хизматида бўлди. Кейинчалик Аврангзеб билан ярашиб, саройдаги юқори мавқеини қайта тиклади.
Жаҳон Оро бегим 1681-йилда Деҳлида 67 ёшида вафот этди ва Деҳлида дафн этилди (Википедия Низомиддин даргоҳи ҳудудини кўрсатади). Қабри содда бўлиб, тошига яшил майсадан бошқа нарса қабримни ёпмасин, деган мазмундаги форс байтини битишган.
Ҳаёт йўли
- 1614Туғилган
Шоҳ Жаҳоннинг тўнғич қизи.
- 1631Сарой хонадони бошқаруви
Онаси Мумтоз Маҳал вафот этди; у Подшоҳ бегим бўлди.
- 1648Аградаги Жоме масжиди
Масжид унинг маблағи билан қурилди.
- 1658Тахт учун кураш
Аврангзеб Шоҳ Жаҳонни қамаб қўйди; у отаси хизматига ўтди.
- 1666Шоҳ Жаҳоннинг вафоти
У отасининг сўнгги йилларида ёнида бўлди.
- 1681Вафот этди
Деҳлида.