
Ўзбек ёзувчиси (Эврил Турон тахаллуси билан ҳам), «Ўлмас қоялар» романи муаллифи; 1999–2017-йилларда озодликдан маҳрум этилган, 2018-йилда Ёзувчилар уюшмаси аъзолигига қайта тикланган.
Биография
Ёзувчи Мамадали Маҳмудов Эврил Турон тахаллуси билан ҳам танилган. У «Ўлмас қоялар» романи муаллифи, 1999–2017-йилларда озодликдан маҳрум этилган. Маҳмудов 1940-йил 12-декабрда Жиззах вилояти Фориш туманидаги Боғдон қишлоғида туғилган. Тошкент давлат университетида филология факултетининг журналистика бўлимида ўқиган, кейин «Саодат» журналида хизмат қилган.
Илк китоби очерклардан иборат бўлиб, 1974-йилда босилган. Бир йил ўтиб «Боғдон қашқири» қиссаси чиқди: босмачилик ҳаракати қатнашчилари унда миллий-озодлик курашчилари қиёфасида илк бор кўрсатилган. «Ўлмас қоялар» романи 1981-йилда «Шарқ юлдузи» журналида эълон қилинган; шу мавзуни ривожлантирган муаллиф унда Марказий Осиёнинг руслар томонидан босиб олинишини қоралаган. Роман тўлиқ ҳолда фақат мустақилликдан кейин, 1991-йилда китоб шаклида ўқувчига етган ва Чўлпон мукофоти билан тақдирланган.
Романнинг чет элдаги нашрлари: 1981-йилда Германия Федератив Республикасида, ундан кейин Туркияда; 2008-йилда Парижда франсузча, 2013-йилда эса Лондонда.
1999-йилда суд уни Жиноят кодексининг бир неча моддаси билан айбдор топиб, 14 йиллик қамоқ жазоси белгилади. Муддат 2013-йилда тугаганда у «жазони ижро этиш масканининг ички тартибларини бузганлик» айблови билан қайта ҳукм қилинди. Ёзувчи озодликка 2017-йилнинг баҳорида, жами 17 йил қамоқда ўтиргач чиқди. Маҳбуслик йилларида «Бўз бўри», «Ойгул» ва «Ой нури» романларини ёзган. 2008-йилда унга сиёсий сабабларга кўра таъқиб остидаги ёзувчиларга бериладиган Ҳеллман–Ҳамметт мукофоти топширилган.
2018-йил ноябрида Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасидаги аъзолиги тикланди. Мамадали Маҳмудов 2020-йилнинг октабрида Тошкентда оламдан ўтди.
Таълим
- Ўзбекистон Миллий университетиОлийгоҳ · Тошкент · Филология факултети, журналистика бўлими
Карьера
- Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасиАъзо (2018-йилда аъзолиги тикланган) · Тошкент
- «Саодат» журналиХодим · Тошкент
Ҳаёт йўли
- 1940Туғилган
Жиззах вилояти Фориш тумани Боғдон қишлоғида.
- Университет
Тошкент давлат университети филология факултети журналистика бўлими.
- 1974Биринчи китоб
Очерклар тўплами.
- 1975«Боғдон қашқири»
Қисса.
- 1981«Ўлмас қоялар» романи
«Шарқ юлдузи» журналида; ўша йили Германия ФРда ҳам нашр этилган.
- 1991«Ўлмас қоялар» китоб ҳолида
Чўлпон мукофоти.
- 1999Суд ҳукми
14 йил қамоқ жазоси.
- 2008Ҳеллман–Ҳамметт мукофоти
Сиёсий сабабларга кўра таъқиб қилинган ёзувчилар учун.
- 2013Қайта ҳукм
Жазо муддати тугагач, ички тартибни бузгани учун.
- 2017Озодликка чиққан
Баҳорда, 17 йиллик маҳбусликдан сўнг.
- 2018Ёзувчилар уюшмасига қайта тикланган
Ноябр ойида.
- 2020Вафот этган
Тошкентда, октабрда.
Асарлар
- Биринчи китоб (очерклар тўплами) (1974)Очерклар
Очерклар тўплами.
- «Боғдон қашқири» (1975)Қисса
Босмачилик ҳаракати иштирокчилари миллий-озодлик курашчилари сифатида тасвирланган.
- «Ўлмас қоялар» (1981)Роман
Китоб ҳолида 1991-йилда; немис, турк, франсуз ва инглиз тилларида ҳам чоп этилган.
- «Бўз бўри»Роман
Қамоқда ёзилган.
- «Ойгул»Роман
Қамоқда ёзилган.
- «Ой нури»Роман
Қамоқда ёзилган.