Асосий қисмга ўтиш

Жиззах вилояти

Ушбу ҳудудда туғилган машҳурлар (56 та)

Зомин миллий боғи

Жиззах вилояти — Ўзбекистоннинг марказида, Сирдарё ва Зарафшон оралиғидаги вилоят. Туркистон тизмаси тоғлари, Мирзачўл текислиги ва Айдар–Арнасой кўллари шу ерда; маркази — Жиззах.

Аҳолиси
1 566 900 киши (2026)
Майдони
21 200 км²
Аҳоли зичлиги
74 киши/км²
Маъмурий маркази
Жиззах
Ташкил топган
1973

Шунингдек машҳур

1.
Шароф Рашидов
Sharof Rashidov
Сиёсатчи
65 ёшида вафот этган
2.
Шавкат Мирзиёев
Shavkat Mirziyoyev
Сиёсатчи
69 ёш
3.
Гулчеҳра Шаҳобиддин қизи
Gulchehra Shahobiddin qizi
Ёзувчи
62 ёш
4.
Лариса Москалёва
Larisa Moskalyova
Хонанда
52 ёш
5.
Ойдин Юсупова
Oydin Yusupova
Актриса
42 ёш
6.
Акбар Тошқулов
Акбар Тошқулов, 1971
Akbar Tashkulov
Сиёсатчи
55 ёш
8.
Ҳамид Олимжон
Hamid Olimjon
Ёзувчи
34 ёшида вафот этган
9.
Хайрулла Жўраев
Khayrulla Jorayev
Режиссёр
78 ёшида вафот этган
12.
Улуғбек Мустафоев
Ulugbek Mustafoyev
Сиёсатчи
58 ёш
13.
Ўктам Орипов
Uktam Aripov
Олим
74 ёшида вафот этган
16.
Нурали Қобул
Nurali Qobul
Ёзувчи
76 ёш
17.
Сайёра Рашидова
Sayyora Rashidova
Олима
83 ёш
18.
Амир Файзулла
Amir Fayzulla
Ёзувчи
75 ёшида вафот этган
19.
Абдувоҳид Нематов
Abduvohid Nematov
Спортчи
25 ёш
20.
Эргаш Салиев
Ergash Saliyev
Сиёсатчи
70 ёш
21.
Алишер Саъдуллаев
Alisher Sa'dullayev
Сиёсатчи
32 ёш
22.
Баҳодир Қурбонов
Bakhodir Kurbanov
Сиёсатчи
57 ёш
23.
Тўра Сулаймон
To'ra Sulaymon
Ёзувчи
24.
Сарвар Азимов
Sarvar Azimov
Ёзувчи

Жой ҳақида — Жиззах вилояти

Тарихи

Вилоят ҳудуди қадимдан Суғд, Уструшона ва Чоч ўртасидаги чорраҳада жойлашган. Жиззах (сўғдча «Дизак» — «кичик қалъа») ва унинг атрофи Буюк ипак йўлининг Фарғона водийси ва Тошкент воҳасидан Самарқандга борадиган тармоғида турган.

VIII асрда ҳудуд араблар томонидан босиб олинган, X асрдан Сомонийлар, кейин Қорахонийлар ва Хоразмшоҳлар қўл остида бўлган. 1220-йилда мўғуллар босқини воҳани вайрон қилган. Темурийлар даврида у қайта тикланган; Жиззах яқинидаги Илонўтди дарасида — «Темур дарвозаси»да — Улуғбек ва Абдуллахон II даврига оид қоятош битиклари сақланган.

XVI–XIX асрларда ҳудуд Бухоро хонлиги, кейин амирлиги таркибида бўлган, Жиззах бекликнинг маркази эди. 1866-йилда Россия қўшинлари Жиззах қалъасини қамал қилиб эгаллаган, ҳудуд Туркистон генерал-губернаторлигига қўшилган. 1916-йилда Жиззах мардикорликка олишга қарши қўзғолоннинг йирик марказларидан бири бўлган.

XX аср ўрталарида Мирзачўлни ўзлаштириш бошланиб, янги шаҳар ва хўжаликлар пайдо бўлган. Жиззах вилояти 1973-йил декабрида Сирдарё ва Самарқанд вилоятларининг бир қисмидан ташкил этилган. 1988-йилда у Сирдарё вилоятига қўшиб юборилган, 1990-йил 16-февралда қайта тикланган.

Географияси

Вилоят республиканинг марказий қисмида жойлашган. Шимолда Қозоғистон, шарқда Сирдарё вилояти, жануби-шарқда Тожикистон, ғарбда Самарқанд ва Навоий вилоятлари билан чегарадош.

Релефи хилма-хил: жанубини Туркистон тизмасининг тармоқлари (Моргузар тоғлари), ғарбини Нурота тизмасининг шарқий қисми эгаллайди, шимоли ва шимоли-шарқи эса Мирзачўл ва Қизилқумнинг чеккасидаги текисликлардир. Шимоли-ғарбда Айдаркўл, Арнасой ва Тузкон кўлларидан иборат йирик кўллар тизими жойлашган.

Иқлими кескин континентал: январда ҳарорат ўртача −4° гача тушади, июлда +28° атрофида бўлади. Жанубдаги тоғ олди ҳудудларида йилига 400–500 мм, шимолдаги чўл ва даштларда 250–300 мм ёғин ёғади. Энг йирик дарёлари — Сангзор ва Зоминсув; Жиззах, Зомин ва Қоровултепа сув омборлари қурилган.

Ер остида олтин, кумуш, волфрам, қўрғошин, рух, темир, мармар ва волластонит конлари бор. Вилоятда Зомин миллий боғи, Зомин ва Нурота қўриқхоналари ташкил этилган; тоғ ён бағирларида арча, бодом, ёнғоқ ўсади.

Диққатга сазовор жойлари
  • Темур дарвозаси — Жиззах яқинидаги Илонўтди дараси; қояларида Улуғбек ва Абдуллахон II даври битиклари сақланган.
  • Зомин миллий боғи — Туркистон тизмаси ён бағирларидаги арчазорлар, тоғ яйловлари ва сиҳатгоҳлар маскани.
  • Айдар–Арнасой кўллар тизими — чўл орасидаги катта кўллар; балиқчилик, қушлар уяси ва дам олиш жойи.
  • Қўйтош қоялари — Ғаллаорол туманидаги ғаройиб шаклдаги гранит қоялар.
  • Бахмал тоғлари — Туркистон тизмасининг тармоғидаги тоғ қишлоқлари ва сойлар.
  • Нурота қўриқхонаси — Нурота тизмасидаги Северсов қўйи (ёввойи архар) яшайдиган қўриқхона.
  • Ҳамид Олимжон ва Зулфия музейи — Жиззах шаҳридаги шоир ва шоирага бағишланган ёдгорлик музейи.
Жиззах вилоятидан чиққан машҳурлар | Shaxs.uz