Марям Ёқубова
Ўзбекистон ССР халқ артисти (1955), Ҳамза номидаги театр ва кино актрисаси; «Маҳаллада дув-дув гап»даги Ойпошшо ва «Ўтган кунлар»даги Ўзбек ойим роллари билан машҳур.
- Фаолият:
- Актриса, Кино актёри, Театр актёри
- Туғилган:
- 19 октабр 1909(77 ёш) ♎ — 2 феврал 1987
- Туғилган жой:
- Бухоро
Биография
Марям Ёқубова 1909-йил 19-октабрда Бухорода пахта заводи ишчиси оиласида туғилган. Ота-онасидан эрта айрилган, болалигида хонанда ва раққоса холаси билан Бухоро амири саройига тушиб қолган, кейинчалик ёш турмушга узатилган оиладан қочиб чиққан. 1924-йилда Тошкентдан ёшлар гуруҳи билан Москвага бориб, Шарқ меҳнаткашлари коммунистик университетида, Халқ маърифат уйида ва киноактёрлар курсларида (режиссёр Борис Чайковский ташкил этган студия) таҳсил олган; киноактёрлик тайёргарлигини 1929-йилга келиб тугатган.
Кинодаги дастлабки чиқиши 1925-йилга тўғри келади — «Музли уй» филмида эпизодик рол ўйнаган, кейинроқ режиссёр Адриан Пиотровский филмларида («Родне», «Дама Треф») суратга тушган. 1929-йилда Тошкентга қайтиб, Ҳамза номидаги театр (ўша пайтда республика кўчма театри) труппасига қабул қилинган, 1932-йилда Меерхолд театрида стажировка ўтаган. 1933–1939-йилларда Свердлов номидаги ўзбек мусиқали драма театрида (ҳозирги Алишер Навоий номидаги Катта театр ўрнида) ишлаб, «Гулсара»да Рўзвон, «Фарҳод ва Ширин»да Меҳин Бану каби ролларни ижро этган.
1939-йилда Муқимий номидаги мусиқали драма ва комедия театрига ўтган: Ҳамзанинг «Майсаранинг иши» спектаклида Майсара образининг биринчи ижрочиси бўлган, «Ит пичан емайди, ўзгага ҳам бермайди»да графлик Диана ролини ўйнаган. 1941-йилдан нафақага чиққунга қадар яна Ҳамза номидаги театрда (ҳозирги Ўзбек миллий академик драма театри) ишлаган. Бу ерда тахминан юз рол яратган: «Ҳамлет»да Гертруда, «Отелло»да Эмилия ва Бянка, «Сепсиз қиз»да Огудалова, «Айиқ»да Попова, «Ревизор»да Анна Андреевна, «Момақалдироқ»да Феклуша, «Ваня тоға»да Войнитская, Ҳамзанинг «Бой ила хизматчи» ва «Холисхон» песаларида Хонзода ва Мастура. Уруш йилларида ўзбек концерт бригадалари таркибида фронт олдида чиқиш қилган.
Кинода «Ўзбекфилм»да у 1953-йилдан, «Бой ила хизматчи» филмидаги Хонзода роли билан суратга тушган. Шуҳрат Аббосов режиссёрлигидаги «Маҳаллада дув-дув гап» (1960) комедиясидаги Ойпошшо ҳамда Йўлдош Агзамов режиссёрлигидаги «Ўтган кунлар» (1969) филмидаги Ўзбек ойим роли уни республиканинг энг севимли кино юлдузларидан бирига айлантирган ва ўзбек киносининг олтин фондига кирган. Шунингдек «Тожикфилм» студиясида ишлаган, «Наштар» сатирик кино журналида, телевидение спектакллари ва «Оловли йўллар» телесериалида рол ўйнаган; 1969-йилда телевизион «Майсаранинг иши» филмида ўша машҳур ролни қайтадан ижро этган. Кинодаги охирги роллари 1980-йилларнинг ўрталарига тўғри келади.
Ўзбек радиосига у радио ташкил топган даврдан фаол қатнашган — адабий-драматик, ҳажвий ва театр эшиттиришларида чиқиш қилган; 1970-йиллардан бошлаб болаларга эртаклар ўқиган ва «радио энага» номи билан танилган.
1955-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган. «Ҳурмат белгиси» орденлари ва медаллар, Ўзбекистон ССР Олий Кенгаши Президиумининг фахрий ёрлиқлари билан тақдирланган. 1987-йил 2-февралда Тошкентда вафот этган, Тошкентдаги Бухоро яҳудийлари қабристонида (Аллон массиви) дафн этилган. 2026-йил 28-майда Ўзбекистон Президентининг фармони билан «Меҳнат шуҳрати» ордени вафотидан кейин берилган. Унинг оилавий ёдгорликлари кўргазмаси юбилейларда — беш йилда бир марта ўтказилади.
Таълим
Карьера
- Ўзбекистон радиосиРадио эшиттиришлари ижрочиси, болаларга эртак ўқиганлар · Тошкент
- Ўзбек Миллий академик драма театриАктриса (1929–1933 ва 1941-йилдан нафақага чиққунга қадар) · Тошкент · 1929–…
- Муқимий номидаги Ўзбек давлат мусиқали театриАктриса · Тошкент · 1939–1941
- Алишер Навоий номидаги Давлат академик Катта театриАктриса (ўша пайтда Свердлов номидаги ўзбек мусиқали драма театри) · Тошкент · 1933–1939
Мукофотлар
Меҳнат шуҳрати ордени2026, вафотидан кейин · Ўзбекистон
Ўзбекистон ССР халқ артисти1955 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1909Туғилиши
Бухорода пахта заводи ишчиси оиласида туғилган.
- 1924Москвада ўқиши
Шарқ меҳнаткашлари коммунистик университетида, Халқ маърифат уйида ва киноактёрлар курсларида таҳсил олган.
- 1925Кинодаги дастлабки чиқиши
«Музли уй» филмида эпизодик рол ўйнаган.
- 1929Ҳамза номидаги театр
Москвадаги киноактёрлик тайёргарлигини тугатиб, Тошкентда Ҳамза номидаги театр труппасига қабул қилинган.
- 1932Меерхолд театрида стажировка
Москвада В. Э. Меерхолд театрида стажировка ўтаган.
- 1933–1939Свердлов номидаги ўзбек мусиқали драма театри
«Гулсара»да Рўзвон, «Фарҳод ва Ширин»да Меҳин Бану ролларини ижро этган.
- 1939Муқимий номидаги театр
«Майсаранинг иши» спектаклида Майсара образининг биринчи ижрочиси бўлган.
- 1941Ҳамза номидаги театрга қайтиши
Нафақага чиққунига қадар шу театрда ишлаган, тахминан юз рол яратган.
- 1941–1945Фронт олдида
Ўзбек концерт бригадалари таркибида фронт олдида чиқиш қилган.
- 1953«Ўзбекфилм»даги дастлабки рол
«Бой ила хизматчи» филмида Хонзода ролини ўйнаган.
- 1955Халқ артисти
Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган.
- 1960«Маҳаллада дув-дув гап»
Шуҳрат Аббосов филмида Ойпошшо роли унга бутун халқ меҳрини келтирган.
- 1969«Ўтган кунлар» ва «Майсаранинг иши»
Йўлдош Агзамов филмида Ўзбек ойим ролини ижро этган; телевизион «Майсаранинг иши»да Майсара ролини қайтадан ўйнаган.
- 1970-йилларРадиода эртаклар
Болаларга радио орқали эртаклар ўқиган, «радио энага» номи билан танилган.
- 1986Кинодаги охирги роллар
«Алмазнй пояс» филмида кичик рол; ундан кейин кинога тушмаган.
- 1987Вафоти
2-февралда Тошкентда вафот этган.
- 2026«Меҳнат шуҳрати» ордени
28-майда Президент фармони билан вафотидан кейин орденга сазовор бўлган.
Фильмография
| Номи | Йил |
|---|---|
| «Музли уй» | 1925 |
| «Бой ила хизматчи» | 1953 |
| «Новоселе» | 1954 |
| «Опа-сингил Раҳмоновалар» | 1954 |
| «Қутлуғ қон» | 1956 |
| «Мафтунигман» | 1958 |
| «Маҳаллада дув-дув гап» | 1960 |
| «Ганг дарёсининг қизи» | 1961 |
| Первоэ признаниэ | 1963 |
| «Улуғбек юлдузи» | 1964 |
| «Машаққатли йўл» | 1964 |
| «Севадими — Севмайдими» | 1964 |
| «Прозрение» | 1965 |
| «Ватан ўғлонлари» | 1968 |
| «Оқ роял» | 1968 |
| «Ўтган кунлар» | 1969 |
| «Майсаранинг иши» | 1969 |
| «Одинозҳдй один» | 1974 |
| «Ажойиб хаёлпараст» | 1977 |
| Шум бола | 1977 |
| «Оловли йўллар» | 1978 |
| «Дуплетли отишма» | 1979 |
| «Приключения Али-Бабй и сорока разбойников» | 1979 |
| «Золотое руно» | 1981 |
| «Уч кун-у икки йил» | 1981 |
| «Нове приключения Акмаля» | 1983 |
| «Водиллик келин» | 1984 |
| «Я тебя помню» | 1985 |
| «Алмазнй пояс» | 1986 |
Асарлар
- Хонзода — «Бой ила хизматчи» (Ҳамза)Театр роли
Ҳамза номидаги театр
- Мастура — «Холисхон» (Ҳамза)Театр роли
Ҳамза номидаги театр
- Рўзвон — «Гулсара» (К. Яшен)Театр роли
Свердлов номидаги ўзбек мусиқали драма театри
- Меҳин Бану — «Фарҳод ва Ширин» (Ш. Ҳуршид)Театр роли
Свердлов номидаги ўзбек мусиқали драма театри
- Зебо — «Аршин мол олон» (У. Ҳожибеков)Театр роли
Свердлов номидаги ўзбек мусиқали драма театри
- Майсара — «Майсаранинг иши» (Ҳамза) (1939)Театр роли
Муқимий номидаги театр; шу ролнинг биринчи ижрочиси
- Диана — «Ит пичан емайди, ўзгага ҳам бермайди» (Лопе де Вега)Театр роли
Муқимий номидаги театр
- Паскуале, қиролича Изабелла — «Қўзибулоқ қишлоғи» (Лопе де Вега)Театр роли
Ҳамза номидаги театр
- Огудалова — «Сепсиз қиз» (А. Островский)Театр роли
Ҳамза номидаги театр
- Попова — «Медвед» (А. Чехов)Театр роли
Ҳамза номидаги театр
- Гертруда — «Ҳамлет» (В. Шекспир)Театр роли
Ҳамза номидаги театр
- Эмилия, Бянка — «Отелло» (В. Шекспир)Театр роли
Ҳамза номидаги театр
- Анна Андреевна — «Ревизор» (Н. Гогол)Театр роли
Ҳамза номидаги театр
- Феклуша — «Момақалдироқ» (А. Островский)Театр роли
Ҳамза номидаги театр
- Войнитская — «Ваня тоға» (А. Чехов)Театр роли
Ҳамза номидаги театр
