Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Муҳаммад Шариф Бухорий

Олим

XVII аср Бухоросида яшаган, «Мавлавий» лақаби билан машҳур олим: фалсафа, мантиқ, калом, тилшунослик ва шеъриятга оид йигирмадан ортиқ асар муаллифи; 1697-йилда вафот этган.

Фаолият:
Олим, Ёзувчи, Филолог, Файласуф, Шоир
Ҳақиқий исми:
Муҳаммад Шариф ибн Муҳаммад ал-Ҳусайний ал-Алавий ал-Бухорий
Тахаллуси:
Мавлавий
Вафот этган сана:
тахминан 1697

Биография

Муҳаммад Шариф ибн Муҳаммад ал-Ҳусайний ал-Алавий ал-Бухорий «Мавлавий» лақаби билан машҳур бўлган, XVII аср Мовароуннаҳрининг йирик мутафаккирларидан бири. У фақат фалсафа билан чекланмай, тарих, шеърият, ҳуқуқ ва тилшунослик соҳаларида ҳам ижод қилган; йигирмадан ортиқ асари сақланган. Вафот этган йили — 1697.

Фалсафий рисолалари орасида «Ар-рисола ад-даврийя» (даврийлик ҳақида; Бухорода ёзилган, ёзилган йили номаълум) ва унинг «Рисолату истилзами давр мин тасалсул» номли варианти бор. Уларда чекли ва чексизлик масаласи юксалиб борувчи айланма ҳаракат кўринишида талқин қилинади. «Такаммул ат-татимма» эса Юсуф Қорабоғийнинг «Татимматул ҳавоши» асарига тўлдирма ва шарҳ сифатида ёзилган.

У машҳур ўрта аср дарсликларига ҳошиялар битган: Адудуддин Ижийнинг ақоид рисоласи бўйича Жалолиддин Давоний шарҳига ёзилган ҳошия, Тафтазонийнинг мантиқ ва каломга оид «Таҳзиб» асарига ҳошия ҳамда Жомийнинг «Ал-Кофия» шарҳи («Шарҳи мулла»)га ёзилган «Зоийя фойдалари» ҳошияси шулар жумласидандир. Ҳошиялари мадрасаларда XIX асргача ўқитилган, баъзилари XX аср бошигача тош босмада чиқарилган.

Ижтимоий-ахлоқий мавзудаги «Китоби фавоиди хоқонийя» («Хоқонга фойдали маслаҳатлар китоби») ҳукмдорнинг фазилатлари, адолат, солиқлар ва жазолар ҳақида сўзлайди; солиқ тизими тўғрисида қимматли маълумот беради. Унинг шеърий девони ҳам бор ва котиблар томонидан XX асргача кўчирилиб келинган. Кейинги тадқиқотларда унинг тахминан 30 асари таснифланган, 100 дан ортиқ қўлёзма ва тош босма нусхаси Ўзбекистон, Туркия, Россия ва Тожикистон фондларида тавсифланган.

Ҳаёт йўли

  1. 1697
    Вафоти

    Бухорода фаолият юритган олим 1697-йилда вафот этган.

Асарлари

  • «Ар-рисола ад-даврийя»

    Даврийлик ҳақидаги фалсафий рисола.

  • «Такаммул ат-татимма»

    Юсуф Қорабоғийнинг «Татимматул ҳавоши» асарига шарҳ.

  • Давонийнинг ақоид шарҳига ҳошия

    Адудуддин Ижий рисоласи бўйича.

  • «Ҳошияи Мавлавий Шариф бар шарҳи Таҳзиб»

    Тафтазоний асарига ҳошия.

  • «Ҳошияи Мавлавий Шариф бар фавоиди Зиёийя»

    Жомийнинг «Ал-Кофия» шарҳига ҳошия.

  • «Китоби фавоиди хоқонийя»

    Ижтимоий-ахлоқий ва сиёсий рисола.

  • Шеърий девон

    Шеърлар тўплами.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Муҳаммад Шариф Бухорий — Олим | Shaxs.uz