Асосий қисмга ўтиш
Николай Корженевский

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Николай Корженевский

Олим

Рус ва совет географи, глясиолог ва Помир тадқиқотчиси: Марказий Осиё музликларининг дастлабки каталогини тузган, Тошкентда профессор бўлган.

Фаолият:
Олим, Педагог, Ҳарбий
Ҳақиқий исми:
Николай Леополдович Корженевский
Ҳаёт йиллари:
18 феврал 1879(79 ёш) ♒ — 31 октабр 1958
Отаси:
Леополд
Турмуш ўртоғи:
Эвгения Сергеевна Корженевская (Топорнина)

Биография

Николай Леополдович Корженевский 1879-йил 6 (18) февралда Витебск губерниясининг Завереже қишлоғида (ҳозир Псков вилоятининг Невел тумани) туғилган. Отаси Ковно губерниясидаги дворян оиласидан, онаси поляк аёл эди. Отасининг касаллиги ва вафоти университетга киришга тўсқинлик қилди; реал билим юртидан сўнг Корженевский Киев ҳарбий билим юртини аъло баҳолар билан тугатди (1901).

У хизмат жойи сифатида Туркистоннинг чеккасидаги Ош шаҳрини танлади. Ҳарбий вазифалари билан бир қаторда астрономия, геодезия, метеорология, геология, глясиология ва ботаникани мустақил ўрганди; 1902-йилда Ош билан Жалолободни боғловчи иккита гелиотелеграф станцияси қурди. 1903-йилда уни отряд билан Помирга юборишди: бир ёзда Шарқий Помир, Вахон ва Шуғнон бўйлаб тахминан 1500 километр йўл босди ва катта гербарий тўплади.

1903–1928-йилларда Корженевский Помирга ўн бир марта саёҳат ва экспедиция уюштирди. 1904-йилда Буюк Пётр тизмасида йирик музликни кашф этиб, уни устози Иван Мушкетов номи билан атади; 1905-йилда кейинчалик Кауфман, Ленин ва (ҳозир) Абу Али ибн Сино номини олган чўққининг биринчи чизмаси ва иккита суратини олди. 1905-йилда полковник қизи Эвгения Топорнинага уйланди; у экспедицияларда ва материалларни қайта ишлашда унга ёрдам берди. Корженевский 1910-йилда Муксу юқори оқимида кашф этган етти минг метрлик чўққини хотини номи билан атади.

Илмий ишларни у хизмат билан бирга олиб борди. 1909-йилда ҳарбий-интендантлик курсини тугатиб, Скобелевда (ҳозирги Фарғона) 2-Туркистон милтиқчилар бригадасининг интенданти бўлиб хизмат қилди, Биринчи жаҳон урушида 1-Туркистон корпуси таркибида Ғарбий фронтда жанг қилди ва 1917-йилда полковник унвонида қайтди. 1920-йилларда Туркистон фронти таъминоти бошлиғи бўлди, кейин Қизил армия кадрларини тайёрлаш билан шуғулланди. 1921-йилдан Тошкентдаги Туркистон (кейинчалик Ўрта Осиё) давлат университетида географиядан дарс берди; у университет асосчиларидан бири ҳисобланади.

1928-йилда Корженевский Помирнинг харита-схемасини тузди; унда биринчи марта у «СССР Фанлар академияси тизмаси» деб атаган меридионал тизма тасвирланди. 1930-йилда унинг «Ўрта Осиё музликлари каталоги» нашр этилди; ўз тадқиқотлари натижасида илмий муомалага 70 га яқин йирик музлик киритилди. У Ўрта Осиё гидрометеорология институтида ишлади, 1937-йилда диссертация ҳимоя қилмай география фанлари доктори даражасини олди ва Ўрта Осиё университетининг табиий география кафедрасига мудир бўлди. 1939-йилда унга Ўзбекистон ССР фан арбоби унвони берилди, 1947-йилда Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг мухбир аъзоси этиб сайланди.

Николай Корженевский 1958-йил 31-октабрда Тошкентда вафот этди ва Боткин қабристонига дафн этилди. Унинг номи билан учта музлик (Орқа Олой, Кокшол-Тоо ва Заилий Олатови тизмаларида) ҳамда Орқа Олой тизмасидаги чўққи аталган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1879
    Туғилиши

    Витебск губерниясининг Завереже қишлоғида туғилган.

  2. 1901
    Киев ҳарбий билим юрти

    Билим юртини аъло баҳолар билан тугатиб, Туркистондаги Ош шаҳрида хизмат қилишни танлаган.

  3. 1903
    Биринчи Помир экспедицияси

    Шарқий Помир, Вахон ва Шуғнон бўйлаб тахминан 1500 километр йўл босиб, гербарий тўплаган.

  4. 1904
    Мушкетов музлиги

    Буюк Пётр тизмасида йирик музликни кашф этиб, уни устози номи билан атаган.

  5. 1909–1917
    Интендантлик хизмати ва уруш

    Скобелевда бригада интенданти бўлган, Ғарбий фронтда жанг қилган, полковник бўлиб қайтган.

  6. 1921
    Тошкентдаги университет

    Туркистон (Ўрта Осиё) давлат университетида географиядан дарс бера бошлаган.

  7. 1928
    Помир харитаси

    «СССР Фанлар академияси тизмаси» туширилган Помир харита-схемасини тузган.

  8. 1930
    Музликлар каталоги

    «Ўрта Осиё музликлари каталоги»ни нашр этган.

  9. 1937
    Фан доктори

    Ҳимоясиз география фанлари доктори даражасини олган ва табиий география кафедрасига мудир бўлган.

  10. 1939
    Фан арбоби унвони

    Ўзбекистон ССР фан арбоби унвони берилган.

  11. 1947
    Академиянинг мухбир аъзоси

    Ўзбекистон ССР Фанлар академиясининг мухбир аъзоси этиб сайланган.

  12. 1958
    Вафоти

    Тошкентда вафот этган, Боткин қабристонига дафн этилган.

Асарлар

  • «Олой довонлари бўйлаб» (1905)
    Мақола

    Рус тоғ жамияти йилномасида эълон қилинган, Олой довонлари бўйлаб саёҳат тавсифи.

  • «Помирга, Вахон ва Шуғнонга сафар» (1906)
    Саёҳат ҳисоботи

    1903-йилги экспедиция ҳисоботи, Санкт-Петербургда чиққан.

  • «Помир орқали Ҳиндукушга (Ошдан Помир постигача)» (1912)
    Очерк

    Исторический вестник журналида босилган саёҳат очерки.

  • «Помир харита-схемаси» (1928)
    Харита

    Унда биринчи марта СССР Фанлар академияси тизмаси кўрсатилган.

  • «Ўрта Осиё музликлари каталоги» (1930)
    Илмий каталог

    Минтақа музликлари ҳақидаги дастлабки тўплам.

  • «Олой тизмаси шимолий ён бағридаги музликлар» (1955)
    Монография

    Тошкентда нашр этилган, Олой тизмаси музланишини ўрганиш.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш