Асосий қисмга ўтиш
Пўлкан шоир

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Пўлкан шоир

Мусиқачи

Халқ бахшиси, Қўрғон достончилик мактаби вакили Жассоқ бахшининг шогирди; «Ҳасан батрак» достони муаллифи, тилидан ўттиздан ортиқ достон ва терма ёзиб олинган.

Фаолият:
Мусиқачи, Хонанда, Халқ қўшиқчиси
Ҳақиқий исми:
Муҳаммад Жомурод ўғли
Тахаллуси:
Муҳаммадқул Пўлкан
Ҳаёт йиллари:
1874 — 1942

Биография

Пўлкан шоир (Муҳаммад Жомурод ўғли, 1874–1942) — халқ бахшиси, ўзбек достончилик мактаби асосчиларидан бири. У ҳозирги Самарқанд вилояти Хатирчи туманидаги Қатағон қишлоғида, Мулло Жомурод оиласида дунёга келган. Совет даврида унинг тилидан ўттиздан ортиқ достон ва терма ёзиб олинган.

Ёшлигиданоқ достонга ҳаваси баландлигини кўрган машҳур Жассоқ бахши — Қўрғон достончилик мактабининг вакили — Муҳаммадни шогирд қилиб олган ва унга 70 дан ортиқ достон ўргатган. Улар орасида «Гўрўғли» туркуми, «Қиронхон», «Орзигул», «Алпомиш», «Ёдгор», «Рустам» туркуми ва бошқалар бор. Жассоқ бахшининг шогирдлари ичида Пўлкан ўн иккинчи ҳисобланади. 25 ёшларида Муҳаммадқул халқ достончиси сифатида эл назарига тушган.

Октабр тўнтаришидан кейин, кўплаб юртдошлари сингари, Сибирнинг совуқ ўрмонларида мардикор сифатида ишлашга жалб этилган. Ривоятларга кўра, «Пўлкан» тахаллусини айнан ўша пайтда олган. Бу сўз ҳақида икки қараш мавжуд: баъзилар уни «полк» сўзига «-ан» қўшилган шакл дейди, бошқа маълумотларга кўра эса қадимги мўғул тилида «улуғ» ёки «катта» деган маънони англатган.

Бахшининг репертуари мавзу жиҳатидан ҳам, жанр жиҳатидан ҳам ранг-баранг эди: ўзбек халқининг ўтмишдаги турмуши, урф-одатлари, интилишлари ва орзу-умидлари шу ерда акс этган. 1927-йилдаги «Ҳасан батрак» достони меҳнаткашларнинг ер-сувга бўлган орзусини ва бунинг учун олиб борган курашини тасвирлайди. У ижро этган анъанавий достонлар ҳам ғоявий ва бадиий савияси билан ажралиб турган; Пўлкан ижоди ўзбек фолклори ривожида муҳим босқич саналади.

Янги киритилган кирилл ёзувини яхши билмагани сабаб уни саводсиз ҳисоблаганлар. Аслида эса бахши Хатирчидаги шайхдан Қуръон ўқишни ўрганган, ислом дини ва фалсафасидан яхши хабардор, билимли одам эди. Шўро даврида унинг янги тузумни улуғловчи асарлари тинмай қайта нашр қилинди. 1942-йилда ўзи Сталин қатағонига учраб, Каттақўрғон қамоқхонасига ташланди ва кўп ўтмай сил касалидан оламдан ўтди.

Ҳаёт йўли

  1. 1874
    Туғилган
  2. 1899
    Тахминан 25 ёшида халқ достончиси сифатида танилган
  3. 1927
    «Ҳасан батрак» достони
  4. 1942
    Қатағонга учраган, Каттақўрғон қамоқхонасида сил касаллигидан вафот этган

Асарлар

  • «Ҳасан батрак» (1927)
    Достон
  • «Гўрўғли» туркуми достонлари
    Достон
  • «Қиронхон»
    Достон
  • «Орзигул»
    Достон
  • «Алпомиш»
    Достон
  • «Ёдгор»
    Достон
  • «Рустам» туркуми
    Достон
Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Пўлкан шоир (1874–1942) — Мусиқачи | Shaxs.uz