Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Саккокий

Ёзувчи

Улуғбек даврида Самарқандда ижод қилган ўзбек мумтоз адабиётининг дастлабки йирик шоири, қасида ва ғазал устаси.

Фаолият:
Ёзувчи, Шоир

Биография

Саккокий — ўзбек мумтоз адабиётининг дастлабки йирик шоирларидан бири, ғазал ва қасидалари билан танилган, XIV аср охири – XV аср бошларида Самарқандда ижод қилган. Унинг ҳаёт йиллари номаълум; XV асрнинг биринчи ярмида ижод қилган.

Унинг ҳаёти ҳақида маълумот жуда кам: ўз девони ҳамда Навоийнинг «Мажолис ун-нафоис» ва «Хутбаи давовин» асарларидаги қайдлар асосий манба. «Саккокий» тахаллус бўлиб, асл исми номаълум; «саккок» сўзи пичоқчини билдиргани учун шоир ҳунарманд оиласида туғилган, деб тахмин қилинади. Туғилган йили ҳижрий 810 (1407–08) йилда Халил Султонга бағишлаган қасидаси орқали тахминан аниқланади: у бу асарни тажрибали шоир сифатида, эҳтимол 30 ёшлар атрофида ёзган, демак XIV аср иккинчи ярмида ёки сўнгги чорагида туғилган.

Ижодининг гуллаган даври Улуғбек ҳукмронлиги (1409–1449) йилларига тўғри келади. Девонида Улуғбек, Халил Султон, Хожа Муҳаммад Порсо ва Арслонхожа тархонга аталган қасидалар бор. Улуғбекни улуғлаган қасидада шоир ўзини «турк шоири», шоҳни эса донолар шоҳи деб атайди; ҳукмдор ҳақида адолатли подшоҳ чўпон, адолатсизи эса бўри деган ўхшатиш келтирилади. Шунинг учун уни ўзбек қасиданавислигининг асосчиси деб ҳисоблаш мумкин.

Ғазалларининг асосий мавзуси — муҳаббат, табиат ва инсоний фазилатлар; сўз ўйини ва бадиий тасвирлар усталиги билан ажралиб туради, кўп тимсоллар кейинчалик Навоий ва Бобурда ҳам учрайди. Навоий уни Лутфий билан ёнма-ён қўйиб, бири Туркистонда, бири Ироқ ва Хуросонда машҳур эканини ёзган; Яқиний «Ўқ ва ёй» асарида Саккокийни туркий шоирларнинг ғайратлиси деб таърифлаган.

Девоннинг бир неча қўлёзмаси маълум, аммо бирортаси тўлиқ эмас: бир нусха Лондонда Британия музейида (тахминан XVI аср ўрталари), яна бири Тошкентда Шарқшунослик институтида (1937-йилда кўчирилган) сақланади. Навоий 1465–1469-йилларда Самарқандда бўлганида шоирнинг мухлислари билан учрашган, ўзи билан эмас — шундан Саккокий XV аср ўрталарида вафот этган, деб хулоса қилинади.

Ҳаёт йўли

  1. XIV аср охири
    Туғилиши

    Аниқ йили номаълум; Самарқандда яшаган.

  2. 1407–1408
    Халил Султонга қасида

    Ҳижрий 810 йилда ёзилган қасида шоир туғилган йилини тахмин қилишга асос бўлади.

  3. 1409–1449
    Улуғбек даври

    Ижодининг гуллаган даври; Улуғбекка қасида бағишлаган.

  4. XV аср ўрталари
    Вафоти

    Аниқ йили номаълум; Навоий Самарқандда бўлган 1465–1469-йилларда тирик эмаслиги тахмин қилинади.

Асарлари

  • Девон

    Ғазал ва қасидалар тўплами; тўлиқ нусхаси сақланмаган.

  • Улуғбекка бағишланган қасида

    Улуғбек тахтга чиққанини улуғловчи қасида.

  • Халил Султонга бағишланган қасида (1407)

    Ҳижрий 810 (1407–08) йилда ёзилган.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Саккокий — Ёзувчи | Shaxs.uz