Шерали Жўраев
Ўзбек хонандаси, бастакор ва актёр; «Биринчи муҳаббатим», «Карвон», «Ўзбегим» қўшиқлари муаллифи ва ижрочиси, Ўзбекистон ССР халқ артисти (1987).
- Фаолият:
- Хонанда, Актёр, Композитор, Эстрада хонандаси
- Ҳақиқий исми:
- Шермат Жўраев
- Туғилган:
- 12 апрел 1947(76 ёш) ♈ — 4 сентабр 2023
- Туғилган жой:
- Асака тумани, Андижон
- Фарзандлар:
Биография
Шерали Жўраев, туғилганда исми Шермат, 1947-йилда Андижон вилоятининг Асака туманида (ўша пайтда Ленин тумани) туғилган. Расман унинг туғилган куни 12-апрел деб ҳисобланади, бироқ баъзи манбаларда бу сана тахминий экани қайд этилади. Тошкент театр ва рассомлик санъати институтида (ҳозирги Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти) актёрлик санъатини ўқиб, 1971-йилда битирган.
Саҳнадаги йўли 1970-йиллар бошида «Шодлик» қўшиқ ва рақс ансамблида бошланган. 1979–1986-йилларда Андижон вилоят филармониясида, 1986–1996-йилларда Ўзбекистон давлат филармониясида яккахон хонанда бўлган, кейин «Ўзбекнаво» эстрада бирлашмасида, 2017-йилдан эса «Ўзбекконцерт» давлат муассасасида ишлаган.
Хонанда қўшиқларининг кўпчилиги мусиқасини ўзи басталаган, айримларининг сўзини ҳам ўзи ёзган. Репертуарининг асосини Алишер Навоий, Бобур, Машраб, Жомий, Румий каби мумтоз шоирлар ҳамда Эркин Воҳидов ва Абдулла Орипов каби замонавий шоирларнинг шеърлари ташкил қилади. «Биринчи муҳаббатим», «Инсон қасидаси», «Карвон», «Ошиқлар сардори» ва «Ўзбегим» қўшиқлари энг машҳурларидандир. У жами тахминан олти юзга яқин қўшиқ ижро этган; «Карвон» (1986) ва «Куй сеҳри» (1987) каби албомлари чиққан.
1981-йилда Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган артисти, 1987-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонига сазовор бўлган; 1991-йилда Алишер Навоий номидаги давлат мукофоти берилган. 1989-йилда «Шерали ва Ойбарчин» мусиқий филмида бош ролни ижро этган ва ссенарий ёзишда иштирок этган. 1990–1995-йилларда Олий Кенгаш депутати бўлган. 1998-йилда «Бола — ернинг султони» китоби чоп этилган.
Унинг ижоди узоқ йиллар давлат телеканалларида кўрсатилмаган; 2016-йилдан кейин чеклов олиб ташланиб, у яна телеэкран ва катта саҳналарда кўрина бошлаган. 2018-йилда «Фидокорона хизматлари учун» ордени ва Тожикистон халқ артисти унвони, 2022-йилда 75 ёшга тўлиши муносабати билан «Эл-юрт ҳурмати» ордени берилган.
2023-йилда «Бир қўшиқ куйлайки…» шеърий тўплами нашр этилди ва у Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасига аъзо бўлди. Шерали Жўраев 2023-йил 4-сентябрда Тошкентда узоқ давом этган хасталикдан сўнг вафот этди; жанозаси Кўкча масжидида ўқилди. 2024-йил февралида Президент Андижондаги санъат мактабига унинг номини бериш ва у ерда бюстини ўрнатишни таклиф қилди.
Таълим
- Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтиОлийгоҳ · Тошкент · 1966–1971 · Актёрлик санъати
Карьера
- Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасиАъзо · Тошкент · 2023–…
- Ўзбекистон давлат филармониясиЯккахон хонанда · Тошкент · 1986–1996
Мукофотлар
"Эл-юрт ҳурмати" ордени2022 · Ўзбекистон
«Фидокорона хизматлари учун» ордени2018 · Ўзбекистон- Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Республикаси Давлат мукофоти1991 · Ўзбекистон
Ўзбекистон ССР халқ артисти1987 · Ўзбекистон ССР
Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган артист1981 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1947Туғилиши
Андижон вилоятининг Асака туманида туғилган; туғилгандаги исми Шермат.
- 1966–1971Институтда ўқиши
Тошкент театр ва рассомлик санъати институтида актёрлик санъатини ўқиган.
- 1972–1979«Шодлик» ансамбли
«Шодлик» қўшиқ ва рақс ансамблида хонанда бўлган.
- 1979–1986Андижон вилоят филармонияси
Филармонияда яккахон хонанда сифатида ишлаган.
- 1981Хизмат кўрсатган артист
Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган артисти унвонини олган.
- 1986–1996Ўзбекистон давлат филармонияси
Давлат филармониясида яккахон хонанда бўлган; шу йилларда «Карвон» (1986) ва «Куй сеҳри» (1987) албомлари чиққан.
- 1987Халқ артисти
Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилган.
- 1989«Шерали ва Ойбарчин» филми
Филмда бош ролни ижро этган ва ссенарий ёзишда иштирок этган.
- 1990–1995Олий Кенгаш депутати
Республика Олий Кенгашининг депутати бўлган.
- 1991Навоий номидаги мукофот
Алишер Навоий номидаги давлат мукофоти лауреати бўлган.
- 2018Орден ва Тожикистонда унвон
«Фидокорона хизматлари учун» ордени ва Тожикистон халқ артисти унвони берилган.
- 2022«Эл-юрт ҳурмати» ордени
75 ёшга тўлиши муносабати билан Президент фармони билан тақдирланган.
- 2023Вафоти
4-сентябрда Тошкентда вафот этган; шу йили «Бир қўшиқ куйлайки…» шеърий тўплами нашр этилган.
Қўшиқлар
| # | Қўшиқ | Тинглаш |
|---|---|---|
| 1 | «Биринчи муҳаббатим» (Абдулла Орипов шеъри) | |
| 2 | «Инсон қасидаси» (Эркин Воҳидов шеъри) | |
| 3 | «Карвон» | |
| 4 | «Ошиқлар сардори» (Расул Ҳамзатов шеъри) | |
| 5 | «Ўзбегим» (Эркин Воҳидов шеъри) | |
| 6 | «Баҳор айёми» (Бобур шеъри) | |
| 7 | «Мени кутгил» (Константин Симонов шеъри) | |
| 8 | «Ўхшамас» (Алишер Навоий ғазали) |
Дискография
| Йил | Номи |
|---|---|
| 1980 | Ёр-ёр |
| 1982 | Оқ қайин |
| 1986 | Карвон |
| 1987 | Куй сеҳри |
Фильмография
| Номи | Йил |
|---|---|
| Шерали ва Ойбарчин | 1989 |