Асосий қисмга ўтиш

Андижон вилояти

Ушбу ҳудудда туғилган машҳурлар (133 та)

Бобур номидаги миллий боғдаги ёдгорлик

Андижон вилояти — Фарғона водийсининг шарқий чеккасидаги вилоят. Ҳудуди мамлакатдаги энг кичикларидан, аҳолиси эса энг зич жойлашган; маркази — Андижон шаҳри.

Аҳолиси
3 521 800 киши (2026)
Майдони
4 300 км²
Аҳоли зичлиги
819 киши/км²
Маъмурий маркази
Андижон
Ташкил топган
1941

Шунингдек машҳур

1.
Акмал Мирзо
Akmal Mirzo
Актёр
43 ёш
2.
Муҳаммад Али
Muhammad Ali
Ёзувчи
84 ёш
5.
Муножот Йўлчиева
Munojot Yo'lchiyeva
Хонанда
65 ёш
6.
Аваз Охун
Аваз Охун, 1983
Avaz Oxun
Актёр
43 ёш
7.
Шерали Жўраев
Sherali Jo'rayev
Хонанда
76 ёшида вафот этган
8.
Муҳаммад Юсуф
Muhammad Yusuf
Ёзувчи
47 ёшида вафот этган
9.
Озодбек Назарбеков
Ozodbek Nazarbekov
Хонанда
52 ёш
11.
Ganijon Toshmatov
Композитор
12.
Тўхтасин Жалилов
Toʻxtasin Jalilov
Композитор
13.
Севара Назархон
Sevara Nazarkhan
Хонанда
49 ёш
16.
Дилнура Қодиржонова
Dilnura Qodirjonova
Хонанда
31 ёшида вафот этган
17.
Танзила Нарбаева
Tanzila Narbayeva
Сиёсатчи
70 ёш
19.
Ботир Қодиров
Botir Qodirov
Хонанда
45 ёш
23.
Нуриддин Ҳамроқулов
Nuriddin Hamrokulov
Хонанда
77 ёшида вафот этган
24.
Руслан Чагаев
Ruslan Chagaev
Спортчи
48 ёш

Жой ҳақида — Андижон вилояти

Тарихи

Вилоят ҳудудида одамлар қадимдан яшаган. Марҳамат туманидаги Мингтепа харобалари милоддан аввалги сўнгги асрларга оид бўлиб, уларни кўпинча қадимги Даван давлатининг йирик шаҳри билан боғлашади; водийнинг „самовий отлари“ ҳақидаги хитой манбалари ҳам шу даврга тегишли.

Ўрта асрларда Андижон Буюк ипак йўлидаги савдо марказларидан бирига айланди. Темурийлар даврида у Фарғона мулкининг пойтахти бўлган; 1483-йилда шу ерда Заҳириддин Муҳаммад Бобур туғилган ва „Бобурнома“да она шаҳрини илиқ сўзлар билан тасвирлаган.

XVIII асрда ҳудуд Қўқон хонлиги таркибига кирди, 1876-йилда эса Россия империяси хонликни тугатиб, уни Фарғона вилоятига қўшди. 1899-йилда темир йўл келиши билан пахта савдоси жадаллашди. 1898-йилдаги қўзғолон ва 1902-йилги ҳалокатли зилзила шу даврнинг энг оғир воқеалари бўлди.

Совет даврида, 1941-йил 6-мартда Андижон вилояти Фарғона вилоятидан ажратиб ташкил этилди. Кейинги ўн йилликларда туманлар чегараси бир неча бор ўзгарди, вилоятда енгил саноат, машинасозлик ва пахтачилик ривожланди.

Мустақиллик йилларида Асакада Марказий Осиёдаги биринчи автомобил заводи ишга тушди. Бугун вилоят 14 туман ва икки вилоятга бўйсунувчи шаҳар — Андижон ва Хонободдан иборат.

Географияси

Вилоят Ўзбекистоннинг энг шарқий қисмида, Фарғона водийсининг шарқий чеккасида жойлашган. Ғарбда Фарғона, шимоли-ғарбда Наманган вилояти билан, шимол, шарқ ва жанубда Қирғизистон (Ўш ва Жалолобод вилоятлари) билан чегарадош. Майдони тахминан 4,3 минг км², бу мамлакат ҳудудининг бир фоизидан ҳам кам.

Ғарбий қисми суғориладиган текислик, шарқи ва жануби эса Фарғона ва Олой тизмаларининг этаклари — адирлардан иборат. Ҳудуд сейсмик фаол: 1902-йилги кучли зилзила Андижонни деярли бутунлай вайрон қилган.

Иқлими кескин континентал, аммо тоғлар водийни совуқ шамоллардан тўсгани учун қиши нисбатан барқарор. Январнинг ўртача ҳарорати −3 °C атрофида, июлники 27 °C дан ошади; йилига ўртача 200–250 мм ёғин тушади.

Асосий дарё — Қорадарё: у вилоятни шарқдан ғарбга кесиб ўтади ва кейинроқ Норин билан қўшилиб Сирдарёни ҳосил қилади. Қорадарёнинг юқори оқимида Андижон сув омбори қурилган; Катта Фарғона ва Жанубий Фарғона каналлари далаларни сув билан таъминлайди. Ер остида нефт, газ, озокерит ва оҳактош конлари бор.

Диққатга сазовор жойлари
  • Жоме масжиди мажмуаси — Андижондаги XIX аср мажмуаси; мадрасаси ва минораси 1902-йилги зилзиладан омон қолган, бугун унда музей бор.
  • Бобур номидаги миллий боғ — шаҳар жануби-шарқидаги адирларда барпо этилган катта боғ, унда Бобурга бағишланган ёдгорлик ва осма йўл бор.
  • Бобур уй-музейи — эски шаҳар марказидаги „Бобурнома“ муаллифига бағишланган музей.
  • Мингтепа — Марҳамат туманидаги милоддан аввалги даврга оид йирик шаҳар харобаси.
  • Андижон сув омбори — Қирғизистон чегараси яқинида, Қорадарё водийсидаги катта сув ҳавзаси ва унинг атрофидаги дам олиш масканлари.
  • Девонабой масжиди — Андижондаги катта гумбазли ва икки минорали жоме масжид.
  • Хонобод — тоғ этагидаги салқин шаҳар, атрофидаги ёнғоқзор ва дам олиш оромгоҳлари билан машҳур.
  • Асака автомобил заводи — Марказий Осиёдаги биринчи енгил автомобил ишлаб чиқариш корхонаси.