Асосий қисмга ўтиш

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Шерғозихон

Тарихий шахс

Хива хони (1715–1727), Шайбонийлар (арабшоҳийлар) сулоласидан; ҳукмронлигида Бекович-Черкасский юриши тор-мор этилган, Шерғозихон мадрасаси қурила бошлаган.

Фаолият:
Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
Вафот этган сана:
тахминан 1727
Отаси:
Жонтўрахон

Биография

Шерғозихон Хива хонлигининг Шайбонийлар, яъни арабшоҳийлар сулоласидан чиққан ҳукмдорларидан бири. У Жонтўрахоннинг ўғли бўлиб, ёшлигида мадрасада ўқиган. Хива тахти 1715-йилда Ёдгорхон ўлганидан кейин бўшагач, уни Бухородан олиб келиб хон қилиб кўтаришган. Ҳукмронлик йиллари 1714/1715–1727 деб берилади, вафот йили баъзан 1728.

Хоннинг бошига ички тартибсизликлар тушди: Орол бўйидаги қорақалпоқлар Ишимхон бошчилигида бош кўтарган, Шерғозихон уларга қарши қўшин тортиб, катта ўлжа ва асирлар билан қайтган. Ташқи юришлари ҳам бўлган — 1715-йилда Хуросонга бориб Машҳадни олган, 1716-йилда Нишопурни қамал қилган, аммо уни ололмаган.

Унинг даври Россия билан тўқнашуви билан машҳур. Пётр I юборган Бекович-Черкасский ҳарбий элчилик-юриши 1717-йилда йўқ қилинди, шундан кейин Хива билан Россия муносабати кескинлашди. 1720-йилда Хива элчилари Россияга жўнатилди, бироқ уларнинг кўпи қамоққа олинди ва фақат биттаси қайтиб кела олди. Шу йилларда Россия Бухоро элчиларини Хивага қарши қўйлашга уринди. Шерғозихон ички хавф ҳам сезарди: 1721-йилда Бухородан олиб келинган Темур султон хонликнинг бир қанча қалъа ва шаҳарларини (Вазир, Гурлан, Шоҳобод, Баглон, Янги Урганч, Хонқа, Хазорасп ва бошқалар) эгаллаб, алоҳида ҳокимият ўрнатди, аммо бутун хонликни бўйсундира олмади.

Шерғозихон Хивадаги мадраса қурилиши пайтида Машҳадлик қуллар томонидан ўлдирилган. Хоразм тарихчиси Муниснинг ёзишича, у адолатли ва маърифатпарвар ҳукмдор бўлган, кўп вақтини уламолар суҳбатида ўтказган, унинг даврида илм ва шеърият ривожланган. Мадраса 1719–1726-йилларда қурилган бўлиб, Хива Ичан қалъасидаги ёдгорликлардан биридир.

Карьера

Ҳаёт йўли

  1. 1715
    Хива тахтига ўтирган

    Ёдгорхон вафотидан сўнг Бухородан келтирилиб, хон қилинган.

  2. 1715
    Машҳадга юриш

    Хуросонга юриш қилиб, Машҳадни эгаллаган.

  3. 1716
    Нишопур қамали

    Нишопурни қамал қилган, аммо ололмаган.

  4. 1717
    Бекович-Черкасский юриши

    Россия ҳарбий экспедицияси тор-мор этилган.

  5. 1719–1726
    Мадраса қурилиши

    Хивада Шерғозихон мадрасаси қурилган.

  6. 1720
    Россияга элчилар

    Юборилган элчиларнинг кўпи қамоққа олинган.

  7. 1721
    Темур султан

    Бухородан келтирилган Темур султон хонликнинг бир қисмини эгаллаган.

  8. 1727
    Вафоти

    Мадраса қурилиши пайтида қуллар қўлида ўлдирилган (баъзан 1728 деб ҳам берилади).

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Шерғозихон биографияси — Тарихий шахс | Shaxs.uz