Шукур Холмирзаев
Ўзбек ёзувчиси, «Динозавр», «Қил кўприк», «Олабўжи» романлари муаллифи, Ўзбекистон халқ ёзувчиси; ўзбек насрига «шафқатсиз реализм»ни олиб кирган.
- Фаолият:
- Ёзувчи, Носир
- Туғилган:
- 24 март 1940 ♈ — 2005
- Туғилган жой:
- Бойсун тумани, Сурхондарё
Биография
Шукур Холмирзаев 1940-йил 24-мартда Сурхондарё вилоятининг Бойсун туманида (Шаҳидлар қишлоғи) туғилган. Тошкент давлат университетининг журналистика бўлимида ўқиган ва 1963-йилда тамомлаган. Ишлаб чиқариш ва нашриёт фаолиятини «Ёш гвардия» нашриётида муҳаррир сифатида бошлаган (1963–1967), сўнг Муқимий номидаги мусиқали драма театрида адабий ходим (1967–1969), «Гулистон» журналида адабий ходим ва бўлим мудири (1969–1975), «Шарқ юлдузи» журналида адабий ходим ва бўлим мудири (1978–1980) бўлиб ишлаган.
Дастлабки ҳикоя ва очерклари 1958-йилдан чоп этила бошлаган. Биринчи қиссаси «Оқ отли» 1962-йилда босилган; иккинчи асари «Тўлқинлар» (1963) Абдулла Қаҳҳорнинг эътиборини қозонган. 1960-йилларда ёзилган қиссалари ўзбек қиссачилигининг яхши намуналаридан ҳисобланади. Ҳикоялари «Олис юлдузлар остида» (1971), «Ҳаёт абадий» (1974), «Оғир тош кўчса…» (1980), «Бодом қишда гуллади» (1986), «Тоғларга қор тушди» (1987) каби тўпламларга киритилган.
Холмирзаев ўзбек насрига «шафқатсиз реализм» унсурларини киритган ёзувчи сифатида танилган. Унинг ижодида Бойсун ва бойсунликлар ҳаёти асосий мавзуга айланган. «Сўнгги бекат» (1976), «Қил кўприк» (1984), «Йўловчи» (1987), «Олабўжи» (1991) ва «Динозавр» (1996) романларида шўро жамиятининг 70–80-йилларда ичдан емирила бошлагани тасвирланган. У «босмачилик ҳаракати» деб аталган даврни ўргана бошлаган дастлабки ёзувчилардан бири бўлган; бу мавзу «Қил кўприк» романи ва «Қора камар» песасида ўз ифодасини топган.
«Қора камар» спектакли Аброр Ҳидоятов номидаги Ёшлар театрида, ўзбек хотин-қизларининг шўро давридаги фожиали тақдирига бағишланган «Зиёфат» песаси эса 1990-йилда шу театрда саҳналаштирилган. Сўнгги йилларда Ш. Бурҳонов, Б. Зокиров, Р. Чориев, О. Ёқубов, Ў. Умарбеков, А. Орипов, М. Қўшжонов каби адабиёт ва санъат намояндалари ҳақида эсселар ва адабий-танқидий мақолалар ёзган.
Холмирзаев 1991-йилда Ўзбекистон халқ ёзувчиси унвонига сазовор бўлган. 2005-йилда Тошкентда вафот этган ва Чиғатой қабристонига дафн этилган. 2021-йил августда Президент фармони билан вафотидан кейин «Фидокорона хизматлари учун» ордени билан тақдирланган. 80 йиллигига бағишланган илмий конференция ўтказилган.
Таълим
- Ўзбекистон Миллий университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1963 · Журналистика (ўша пайтда Тошкент давлат университети)
Карьера
- «Гулистон» журналиАдабий ходим, бўлим мудири · Тошкент · 1969–1975
- «Ёш гвардия» нашриётиМуҳаррир · Тошкент · 1963–1967
- «Шарқ юлдузи» журналиАдабий ходим, бўлим мудири · Тошкент · 1978–1980
- Муқимий номидаги Ўзбек давлат мусиқали театриАдабий ходим · Тошкент · 1967–1969
Мукофотлар
«Фидокорона хизматлари учун» ордени2021, вафотидан кейин · Ўзбекистон
Ҳаёт йўли
- 1940Бойсунда туғилган
Сурхондарё вилояти Бойсун туманида туғилган.
- 1958Дастлабки нашрлар
Ҳикоя ва очерклари чоп этила бошлаган.
- 1962«Оқ отли»
Биринчи қиссаси босилган.
- 1963Университетни тамомлаган
Тошкент давлат университети журналистика бўлимини тугатган; «Ёш гвардия»да муҳаррир (1963–1967).
- 1967–1969Муқимий театрида адабий ходим
Муқимий номидаги мусиқали драма театрида ишлаган.
- 1969–1975«Гулистон» журналида
Адабий ходим, бўлим мудири.
- 1976«Сўнгги бекат»
Биринчи романи.
- 1978–1980«Шарқ юлдузи» журналида
Адабий ходим, бўлим мудири.
- 1984«Қил кўприк»
«Босмачилик ҳаракати» мавзусидаги роман.
- 1991Халқ ёзувчиси
Ўзбекистон халқ ёзувчиси унвони берилган.
- 1996«Динозавр»
Роман нашр этилган.
- 2005Вафоти
Тошкентда вафот этган, Чиғатой қабристонига дафн этилган.
- 2021«Фидокорона хизматлари учун» ордени
Вафотидан кейин берилган.
Китоблар
- «Оқ отли»1962 · Қисса
- «Тўлқинлар»1963 · Қисса
- «Ўн саккизга кирмаган ким бор?»· Қисса
- «Тақдир башорати»1968 · Қисса
- «Олис юлдузлар остида»1971 · Ҳикоялар тўплами
- «Ҳаёт абадий»1974 · Ҳикоялар тўплами
- «Юр, тоғларга кетамиз»1976 · Қисса
- «Чўлоқ турна»1978 · Қисса
- «Тупроқ кўчалар»1978 · Қисса
- «Оғир тош кўчса…»1980 · Ҳикоялар тўплами
- «Қуш тили»1982 · Қисса
- «Абдулла Наби ўғлининг сўнгги кунлари»1983 · Қисса
- «Қаҳрамоннинг сўнгги кунлари»1984 · Қисса
- «Бодом қишда гуллади»1986 · Ҳикоялар тўплами
- «Тоғларга қор тушди»· Ҳикоялар тўплами
- «Эсиз, Эшниёз!»1988 · Қисса
- «Булут тўсган ой»1997 · Қисса
- «Сўнгги бекат»1976 · Роман
- «Қил кўприк»1984 · Роман
- «Йўловчи»1987 · Роман
- «Олабўжи»1991 · Роман
- «Динозавр»1996 · Роман
- «Қора камар»· Песа
- «Зиёфат»· Песа
- «Ёввойи гул», «Баҳор ўтди», «Битиктош», «Озодлик», «Ўзбеклар», «Устоз», «Кўк денгиз», «Табассум», «Шудринг тушган бедазор», «Бойчечак очилди», «Отнинг эгаси», «Наврўз, наврўз»· Ҳикоялар
Бошқа ҳикоялар.