Толеген Айбергенов
Қозоқ тилида ижод қилган шоир, Қорақалпоғистонда туғилган; 30 ёшида вафот этган, шеърлари вафотидан кейин ҳам қайта-қайта нашр этилган.
- Фаолият:
- Ёзувчи, Шоир
- Туғилган:
- 8 март 1937(30 ёш) ♓ — 29 август 1967
- Туғилган жой:
- Қўнғирот тумани, Қорақалпоғистон
Биография
Толеген Айбергенов 1937-йил 8-мартда Қорақалпоғистоннинг Қўнғирот туманида колхозчи оиласида туғилган. Мактабни тугатгач, Тошкентдаги Низомий номидаги давлат педагогика институтига ўқишга кирган ва 1959-йилда уни битирган; қозоқ тили ва адабиёти мутахассислиги бўйича ўқиган.
Институтдан сўнг она туманига қайтиб, мактабда ўқитувчилик қилган. 1962–1965-йилларда ҳозирги Жанубий Қозоғистондаги Сариағаш туманида ишчи ёшлар кечки мактабига раҳбарлик қилган. 1965-йилдан Қозоғистон Ёзувчилар уюшмаси ҳузуридаги адабиётни тарғиб қилиш бюросида ишлаган.
Қозоқ тилида ёзган. Дастлабки шеърлари 1957-йилда матбуотда чиққан, 1961-йилда ёш шоирларнинг «Зҳас даурен» тўпламига киритилган. Биринчи алоҳида китоби «Арман сапарй» 1963-йилда, иккинчиси — «Омирге саяҳат» 1965-йилда нашр этилган. Шоир ҳаётлигида фақат шу икки тўпламини кўрган.
Айбергенов 1967-йил 29-августда 30 ёшида Нукусда, қозоқ ёзувчилари делегацияси таркибида бўлган чоғида вафот этган. Учинчи китоби «Қумдаги миноралар» 1968-йилда, ундан кейин «Мен саған ғашиқ эдим» (1970), «Аманат» (1975) ва «Бир тойим бар» (1981) тўпламлари чоп этилган; танланган шеърлари 1987-йилда рус тилида «Мир созвездия» номи билан чиққан. 1974-йилда унга вафотидан кейин Қозоғистон Ленин комсомоли мукофоти берилган.
Шоирнинг номи Шимкент ва Сариағаш кўчаларига берилган, Жанубий Қозоғистондаги бир неча мактаб унинг номини олган. Остонадаги 16-сонли мактабда 2007-йил 23-декабрда унга бағишланган хотира музейи очилган. Мукҳтар Шакҳанов, Фариза Онгарсйнова каби кейинги авлод шоирлари уни ўзларига устоз деб билган.
Таълим
- Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетиОлийгоҳ · Тошкент · 1959
Ҳаёт йўли
- 1937Туғилган
Қорақалпоғистоннинг Қўнғирот туманида, колхозчи оиласида дунёга келган.
- 1957Биринчи нашрлар
Шеърлари биринчи марта матбуотда чиққан.
- 1959Институтни тамомлаган
Тошкентдаги Низомий номидаги педагогика институтини битирган.
- 1959–1962Мактаб ўқитувчиси
Она туманида мактабда дарс берган.
- 1961«Зҳас даурен» тўплами
Шеърлари ёш шоирларнинг умумий тўпламига киритилган.
- 1962–1965Кечки мактаб директори
Жанубий Қозоғистоннинг Сариағаш туманида ишчи ёшлар мактабига раҳбарлик қилган.
- 1963Биринчи китоб
«Арман сапарй» тўплами нашр этилган.
- 1965Ёзувчилар уюшмасида
Қозоғистон Ёзувчилар уюшмаси ҳузуридаги адабиётни тарғиб қилиш бюросига ишга ўтган; иккинчи китоби «Омирге саяҳат» чиққан.
- 1967Вафоти
29-августда Нукусда вафот этган.
- 1974Мукофот
Вафотидан кейин Қозоғистон Ленин комсомоли мукофотига сазовор бўлган.
- 2007Хотира музейи
Остонадаги 16-сонли мактабда унга бағишланган музей очилган.
Китоблар
- «Арман сапарй»1963 · Шеърий тўплам
Шоирнинг биринчи алоҳида китоби.
- «Омирге саяҳат»1965 · Шеърий тўплам
Ҳаётлигида чиққан иккинчи ва охирги китоби.
- «Қумдаги миноралар»1968 · Шеърий тўплам
Вафотидан бир йил ўтиб нашр этилган.
- «Мен саған ғашиқ эдим»1970 · Шеърий тўплам
Вафотидан кейинги тўплам.
- «Аманат»1975 · Шеърий тўплам
Вафотидан кейин чиққан тўплам.
- «Бир тойим бар»1981 · Шеърий тўплам
Вафотидан кейин чиққан тўплам.
- «Мир созвездия»1987 · Танланган асарлар
Рус тилида чиққан шеърлар тўплами; Ленин комсомоли мукофоти унинг номи билан боғланади.
