Турғун Алиматов
Машҳур ўзбек созандаси ва бастакори, дутор, танбур ва сато ижрочиси, шашмақом устаси; Ўзбекистон халқ артисти (1992).
- Фаолият:
- Мусиқачи, Композитор
- Ҳаёт йиллари:
- 20 январ 1922(86 ёш) ♒ — 17 декабр 2008
- Туғилган жой:
- Тошкент вилояти
Биография
Турғун Алиматов 1922-йил 20-январда Тошкент вилоятидаги Келес қишлоғида туғилган. Отаси дутор чалган, бироқ ўғлига бевосита ўргатмаган; Турғун олти ёшлигида отасидан айрилган. Ёшлигида интернатда ва мактаб биносида яшаган, 1937–1940-йилларда Тошкент педагогика институтининг ишчи факултети қошидаги мусиқа тўгарагида танбур ва ғижжак чалишни ўрганган. Асбобларни асосан мустақил ўзлаштирган, ўз ижро услубини шакллантирган, кейинчалик Шобарат танбурчи, Наби танбурчи ва Мулла Тўйчи ҳофиздан ҳам сабоқ олган.
1940–1942-йилларда Ёш томошабинлар театрида ишлади, 1942–1943-йилларда Иккинчи жаҳон урушида қатнашди; 1943-йилда оёғидан яраланиб, Тошкентга юборилди. Даволанаётган пайтида Муқимий номидаги мусиқали драма театри эълон қилган танловда қатнашиб, театр ансамблга қабул қилинди ва 1946-йилгача шу ерда ишлади. 1947–1952 ва 1957–1959-йилларда Ўзбекистон радиоси халқ чолғулари оркестрида, 1959–1985-йилларда Юнус Ражабий номидаги мақом ансамблида созанда бўлди.
Алиматов дутор, танбур ва сато ижрочилигининг моҳир устаси эди; шашмақом туркумидаги куйларни ўзига хос услуб ва безаклар билан бойитиб ижро этди, миллий мусиқа хазинасининг олтин фонди учун ноёб мақом намуналарини ёзиб олишда муҳим рол ўйнади. Унинг репертуарида «Дутор навоси», «Тановар», «Чоргоҳ», «Муножот», «Наврўзи ажам», «Бузрук», «Куйгай» каби куйлар бор. Овоз режиссёри ёрдамида дутор-танбур, дутор-сато каби якка созларда ижро этилган чолғу куйлари 10 дан ортиқ грампластинкада чиқарилган. У халқаро мусиқа анжуманлари ва концертларда қатнашган (Москва, 1971; Олмаота, 1973; Самарқанд, 1978, 1983, 1987), АҚШ, Франсия ва Германияда гастрол сафарларида бўлган.
1985-йилдан Тошкент давлат консерваториясининг анъанавий ижрочилик кафедрасида ўқитувчи, 1994-йилдан профессор бўлиб ишлади. 1992-йилда унга «Ўзбекистон халқ артисти» унвони берилди, 1997-йилда «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланди. Турғун Алиматов 2008-йил 17-декабрда Тошкентда 86 ёшида вафот этди. 2012-йилда Нью-Йоркда унинг таваллудининг 100 йиллигига бағишланган концерт ва илмий анжуман ўтказилди.
Карьера
- Ўзбекистон радиосиХалқ чолғулари оркестри созандаси · Тошкент · 1947–1959
- Ташкентская государственная консерватория имени Мухтара АшрафиЎқитувчи, профессор · Тошкент · 1985–2008ҳозирги номи — Ўзбекистон давлат консерваторияси
- Ўзтелерадио ҳузуридаги Юнус Ражабий номидаги мақом ансамблиСозанда · Тошкент · 1959–1985
Мукофотлар
Ўзбекистон халқ артисти1992 · Ўзбекистон
«Буюк хизматлари учун» ордени1997 · Ўзбекистон
Ҳаёт йўли
- 1922Туғилиши
20-январда Тошкент вилоятидаги Келес қишлоғида туғилган.
- 1937Мусиқа тўгараги
1937–1940-йилларда Тошкент педагогика институти ишчи факултети қошидаги мусиқа тўгарагида танбур ва ғижжак чалишни ўрганган.
- 1940Ёш томошабинлар театри
1940–1942-йилларда Ёш томошабинлар театрида ишлаган.
- 1942Уруш йиллари
1942–1943-йилларда Иккинчи жаҳон урушида қатнашган; 1943-йилда яраланиб, Тошкентга юборилган.
- 1943Муқимий театри ансамбли
Муқимий номидаги мусиқали драма театри танловида қатнашиб, театр ансамблга қабул қилинган; 1946-йилгача ишлаган.
- 1947Ўзбекистон радиоси оркестри
1947–1952 ва 1957–1959-йилларда Ўзбекистон радиоси халқ чолғулари оркестрида созанда.
- 1959Мақом ансамбли
1959–1985-йилларда Юнус Ражабий номидаги мақом ансамблида созанда.
- 1985Консерваторияда ўқитувчи
Тошкент давлат консерваториясининг анъанавий ижрочилик кафедрасида ўқитувчи бўлиб ишлай бошлаган; 1994-йилдан профессор.
- 1992Халқ артисти унвони
«Ўзбекистон халқ артисти» унвони берилган.
- 1997Орден
«Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланган.
- 2008Вафоти
17-декабрда Тошкентда 86 ёшида вафот этган.
- 2012Юз йиллик юбилей
Нью-Йоркда таваллудининг 100 йиллигига бағишланган концерт ва илмий анжуман ўтказилган.