Ёқуб Аҳмедов
Ўзбек театр ва кино актёри, СССР халқ артисти (1991) ва СССР Давлат мукофоти лауреати; 1958-йилдан Ҳамза номидаги академик драма театрида ўйнаган, 1992–2013-йилларда унинг директори бўлган.
- Фаолият:
- Актёр, Кино актёри, Театр актёри
- Туғилган:
- 3 январ 1938(87 ёш) ♑ — 30 октабр 2025
- Туғилган жой:
- Наманган
Биография
Ёқуб Аҳмедов 1938-йил 3-январда Наманган шаҳрида туғилган. Болалик йилларидаёқ Алишер Навоий номидаги Наманган вилоят мусиқали драма ва комедия театрининг спектаклларида қатнашган. Кейин Тошкентга келиб, А. Н. Островский номидаги Тошкент театр ва рассомлик санъати институтида ўқиган ва уни 1959-йилда тамомлаган. Ҳали талабалик чоғида, 1958-йилда, Ҳамза номидаги Ўзбек давлат академик драма театри (2001-йилдан Ўзбек миллий академик драма театри) труппасига қабул қилинган ва бутун ижодий умрини шу театрга бағишлаган.
Саҳнадаги биринчи мустақил роли Уйғуннинг «Парвона» драмасидаги Мурод бўлган. Кейинги ўн йилликларда у элликдан ортиқ спектаклда асосий ролларни ижро этган. Улар орасида Шекспирнинг «Вероналик икки йигит»идаги Протей (1966), А. Н. Островскийнинг «Сўнгги қурбон»идаги Дулчин (1967), Уйғуннинг «Абу Райҳон Беруний»сидаги Беруний (1973), Софоклнинг «Антигона»сидаги Креонт (1977), Л. Н. Толстойнинг «Тирик мурда»сидаги Каренин (1978), Ҳамзанинг «Бой ила хизматчи»сидаги Солиҳбой (1982) бор.
1980-йилларда Аҳмедов тарихий сиймолар ва жаҳон классикаси қаҳрамонларини кўп ўйнаган: Пиримқул Қодировнинг «Юлдузли тунлар» асари асосидаги спектаклда Бобур, Мухтор Авезовнинг «Абай»ида Абай, Уйғуннинг «Зебуннисо»сида Шоҳжаҳон (учаласи ҳам 1983), «Отелло»да Отелло (1984), Иззат Султоннинг «Абдулла Қодирийнинг ўтган кунлари» песасида Юсуфбек ҳожи (1988), Уйғун ва Иззат Султоннинг «Алишер Навоий» драмасида Навоий (1991). Мақсуд Шайхзоданинг «Мирзо Улуғбек» трагедиясидаги Али Қушчи ҳам унинг энг кўп тилга олинадиган ролларидан. Комил Яшиннинг «Инқилоб тонги» («Бухоро») спектаклидаги Фазилхўжа роли учун 1977-йилда СССР Давлат мукофотига сазовор бўлган.
Кинода 1958-йилдан суратга туша бошлаган. Уни кенг томошабинга танитган биринчи катта рол Йўлдош Аъзамовнинг «Фурқат» филмидаги (1959) шоир Фурқат образи бўлган. Шундан сўнг қирққа яқин филмда ўйнаган: «Ганга қизи»да (1961) Окхой, «Ўтган кунлар»да (1969) Азизбек, Комил Ёрматовнинг «Қора консулнинг ҳалокати» филмида (1970) Бухоро амири Олимхон, «Оловли йўллар» кўп қисмли филмида Шайх Исмоил, «Алибобо ва қирқ қароқчи»да (1979) Қосим. Мустақиллик йилларида «Шайтанат» сериалида тарихчи олим Холид домла, «Барон» филмида (2016) полковникнинг отаси образларини яратган. «Ўзбектелефилм» видеофилмларида ҳам етакчи ролларда чиққан, «Ўзбекфилм» киностудиясида 400 дан ортиқ филмни ўзбек тилига дубляж қилишда овоз берган.
1969-йилда Аҳмедовга Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган артисти, 1974-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонлари берилган, 1991-йил ноябрида эса у СССР халқ артисти бўлган. 1992-йилдан 2013-йилгача у ўзи актёр бўлиб ишлаган театрга директор сифатида раҳбарлик қилган: бу даврда театрнинг янги биноси қурилган ва янги актёрлар авлоди шаклланган. Директорликдан кетгач ҳам труппада актёр сифатида қолган, умрининг сўнгги йилларида Ўзбекистон театр арбоблари уюшмасининг раиси бўлган. Мустақил Ўзбекистон уни «Дўстлик» (1997) ва «Фидокорона хизматлари учун» (2018) орденлари билан тақдирлаган.
Ёқуб Аҳмедов 2025-йил 30-октабрда, 87 ёшида вафот этган.
Таълим
- Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институтиОлийгоҳ · Тошкент · 1959 · Ўша пайтда А. Н. Островский номидаги Тошкент театр ва рассомлик санъати институти
Карьера
- Ўзбек Миллий академик драма театриАктёр; 1992–2013-йилларда директор · Тошкент · 1958–2025Бу лавозимда бўлганлар →
Мукофотлар
«Фидокорона хизматлари учун» ордени2018 · Ўзбекистон
«Дўстлик» ордени1997 · Ўзбекистон
Ўзбекистон ССР халқ артисти1974 · Ўзбекистон ССР
Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган артист1969 · Ўзбекистон ССР
СССР халқ артисти1991 · СССР
СССР Давлат мукофоти1977 · СССР
Ҳаёт йўли
- 1958Ҳамза театрига
Ҳамза номидаги Ўзбек давлат академик драма театри труппасига қабул қилинган.
- 1959Институт ва «Фурқат»
Тошкент театр ва рассомлик санъати институтини тамомлаган; «Фурқат» филмида шоир Фурқат ролини ўйнаган.
- 1969Хизмат кўрсатган артист
Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган артисти унвони берилган; «Ўтган кунлар» филмида Азизбек ролини ўйнаган.
- 1974Ўзбекистон ССР халқ артисти
Театр ва кинодаги хизматлари учун унвон берилган.
- 1977СССР Давлат мукофоти
К. Яшиннинг «Инқилоб тонги» («Бухоро») спектаклидаги Фазилхўжа роли учун.
- 1983–1991Тарихий сиймолар саҳнада
Бобур, Абай, Шоҳжаҳон, Отелло, Юсуфбек ҳожи ва Алишер Навоий ролларини ижро этган.
- 1991СССР халқ артисти
Унвон 28-ноябрда берилган.
- 1992–2013Театр директори
Ўзбек миллий академик драма театрига раҳбарлик қилган; театрнинг янги биноси шу йилларда қурилган.
- 1997«Дўстлик» ордени
Мустақил Ўзбекистоннинг ордени билан тақдирланган.
- 2018«Фидокорона хизматлари учун» ордени
Мустақилликнинг 27 йиллиги муносабати билан мукофотланган.
- 2025Вафоти
30-октабрда, 87 ёшида вафот этган.
Фильмография
| Номи | Йил |
|---|---|
| Фурқат | 1959 |
| Беш оғайни | 1959 |
| Ганга қизи | 1961 |
| Зумрад | 1961 |
| Ўтган кунлар | 1969 |
| Қора консулнинг ҳалокати | 1970 |
| Севги драмаси | 1971 |
| Шижоат | 1971 |
| Здес проходит гранитса | 1971 |
| Яхши йигит | 1972 |
| Шашмақом | 1972 |
| Чинара | 1973 |
| Караван | 1973 |
| Асосий кун | 1974 |
| Узоқ-яқин йиллар | 1976 |
| Еттинчи жин | 1976 |
| Шум бола | 1977 |
| Оловли йўллар (1977–1984) | 1977 |
| Оловли йўллар | 1978 |
| Алибобо ва қирқ қароқчи | 1979 |
| Путешествие достойнйкҳ | 1979 |
| V поискакҳ истинй | 1979 |
| Шок | 1989 |
| С любовю и болю | 1989 |
| Тангалик болалар | 1990 |
| Мажбурий қотил | 1990 |
| Ау! Ограблениэ поэзда | 1991 |
| Ўтган кунлар | 1997 |
| Чархпалак | 1997 |
| Шайтанат | 1998 |
| Проклятиэ золотого коня | 1998 |
| Сабр | 2004 |
| Қайтар дунё | 2006 |
| Таҳдид | 2009 |
| Сенсиз | 2013 |
| Кўргим келади | 2014 |
| Қилмиш қидирмиш | 2015 |
| Меҳмонхона | 2015 |
| Барон | 2016 |
