Асосий қисмга ўтиш

Ёқуб Аҳмедов

Ўзбек театр ва кино актёри, СССР халқ артисти (1991) ва СССР Давлат мукофоти лауреати; 1958-йилдан Ҳамза номидаги академик драма театрида ўйнаган, 1992–2013-йилларда унинг директори бўлган.

Фаолият:
Актёр, Кино актёри, Театр актёри
Туғилган:
3 январ 1938(87 ёш) ♑ — 30 октабр 2025
Туғилган жой:
Наманган
  • «Фидокорона хизматлари учун» ордени
  • «Дўстлик» ордени
  • Ўзбекистон ССР халқ артисти
  • Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган артист
  • СССР халқ артисти
  • СССР Давлат мукофоти

Биография

Ёқуб Аҳмедов 1938-йил 3-январда Наманган шаҳрида туғилган. Болалик йилларидаёқ Алишер Навоий номидаги Наманган вилоят мусиқали драма ва комедия театрининг спектаклларида қатнашган. Кейин Тошкентга келиб, А. Н. Островский номидаги Тошкент театр ва рассомлик санъати институтида ўқиган ва уни 1959-йилда тамомлаган. Ҳали талабалик чоғида, 1958-йилда, Ҳамза номидаги Ўзбек давлат академик драма театри (2001-йилдан Ўзбек миллий академик драма театри) труппасига қабул қилинган ва бутун ижодий умрини шу театрга бағишлаган.

Саҳнадаги биринчи мустақил роли Уйғуннинг «Парвона» драмасидаги Мурод бўлган. Кейинги ўн йилликларда у элликдан ортиқ спектаклда асосий ролларни ижро этган. Улар орасида Шекспирнинг «Вероналик икки йигит»идаги Протей (1966), А. Н. Островскийнинг «Сўнгги қурбон»идаги Дулчин (1967), Уйғуннинг «Абу Райҳон Беруний»сидаги Беруний (1973), Софоклнинг «Антигона»сидаги Креонт (1977), Л. Н. Толстойнинг «Тирик мурда»сидаги Каренин (1978), Ҳамзанинг «Бой ила хизматчи»сидаги Солиҳбой (1982) бор.

1980-йилларда Аҳмедов тарихий сиймолар ва жаҳон классикаси қаҳрамонларини кўп ўйнаган: Пиримқул Қодировнинг «Юлдузли тунлар» асари асосидаги спектаклда Бобур, Мухтор Авезовнинг «Абай»ида Абай, Уйғуннинг «Зебуннисо»сида Шоҳжаҳон (учаласи ҳам 1983), «Отелло»да Отелло (1984), Иззат Султоннинг «Абдулла Қодирийнинг ўтган кунлари» песасида Юсуфбек ҳожи (1988), Уйғун ва Иззат Султоннинг «Алишер Навоий» драмасида Навоий (1991). Мақсуд Шайхзоданинг «Мирзо Улуғбек» трагедиясидаги Али Қушчи ҳам унинг энг кўп тилга олинадиган ролларидан. Комил Яшиннинг «Инқилоб тонги» («Бухоро») спектаклидаги Фазилхўжа роли учун 1977-йилда СССР Давлат мукофотига сазовор бўлган.

Кинода 1958-йилдан суратга туша бошлаган. Уни кенг томошабинга танитган биринчи катта рол Йўлдош Аъзамовнинг «Фурқат» филмидаги (1959) шоир Фурқат образи бўлган. Шундан сўнг қирққа яқин филмда ўйнаган: «Ганга қизи»да (1961) Окхой, «Ўтган кунлар»да (1969) Азизбек, Комил Ёрматовнинг «Қора консулнинг ҳалокати» филмида (1970) Бухоро амири Олимхон, «Оловли йўллар» кўп қисмли филмида Шайх Исмоил, «Алибобо ва қирқ қароқчи»да (1979) Қосим. Мустақиллик йилларида «Шайтанат» сериалида тарихчи олим Холид домла, «Барон» филмида (2016) полковникнинг отаси образларини яратган. «Ўзбектелефилм» видеофилмларида ҳам етакчи ролларда чиққан, «Ўзбекфилм» киностудиясида 400 дан ортиқ филмни ўзбек тилига дубляж қилишда овоз берган.

1969-йилда Аҳмедовга Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган артисти, 1974-йилда Ўзбекистон ССР халқ артисти унвонлари берилган, 1991-йил ноябрида эса у СССР халқ артисти бўлган. 1992-йилдан 2013-йилгача у ўзи актёр бўлиб ишлаган театрга директор сифатида раҳбарлик қилган: бу даврда театрнинг янги биноси қурилган ва янги актёрлар авлоди шаклланган. Директорликдан кетгач ҳам труппада актёр сифатида қолган, умрининг сўнгги йилларида Ўзбекистон театр арбоблари уюшмасининг раиси бўлган. Мустақил Ўзбекистон уни «Дўстлик» (1997) ва «Фидокорона хизматлари учун» (2018) орденлари билан тақдирлаган.

Ёқуб Аҳмедов 2025-йил 30-октабрда, 87 ёшида вафот этган.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1958
    Ҳамза театрига

    Ҳамза номидаги Ўзбек давлат академик драма театри труппасига қабул қилинган.

  2. 1959
    Институт ва «Фурқат»

    Тошкент театр ва рассомлик санъати институтини тамомлаган; «Фурқат» филмида шоир Фурқат ролини ўйнаган.

  3. 1969
    Хизмат кўрсатган артист

    Ўзбекистон ССР хизмат кўрсатган артисти унвони берилган; «Ўтган кунлар» филмида Азизбек ролини ўйнаган.

  4. 1974
    Ўзбекистон ССР халқ артисти

    Театр ва кинодаги хизматлари учун унвон берилган.

  5. 1977
    СССР Давлат мукофоти

    К. Яшиннинг «Инқилоб тонги» («Бухоро») спектаклидаги Фазилхўжа роли учун.

  6. 1983–1991
    Тарихий сиймолар саҳнада

    Бобур, Абай, Шоҳжаҳон, Отелло, Юсуфбек ҳожи ва Алишер Навоий ролларини ижро этган.

  7. 1991
    СССР халқ артисти

    Унвон 28-ноябрда берилган.

  8. 1992–2013
    Театр директори

    Ўзбек миллий академик драма театрига раҳбарлик қилган; театрнинг янги биноси шу йилларда қурилган.

  9. 1997
    «Дўстлик» ордени

    Мустақил Ўзбекистоннинг ордени билан тақдирланган.

  10. 2018
    «Фидокорона хизматлари учун» ордени

    Мустақилликнинг 27 йиллиги муносабати билан мукофотланган.

  11. 2025
    Вафоти

    30-октабрда, 87 ёшида вафот этган.

Фильмография

НомиЙил
Фурқат1959
Беш оғайни1959
Ганга қизи1961
Зумрад1961
Ўтган кунлар1969
Қора консулнинг ҳалокати1970
Севги драмаси1971
Шижоат1971
Здес проходит гранитса1971
Яхши йигит1972
Шашмақом1972
Чинара1973
Караван1973
Асосий кун1974
Узоқ-яқин йиллар1976
Еттинчи жин1976
Шум бола1977
Оловли йўллар (1977–1984)1977
Оловли йўллар1978
Алибобо ва қирқ қароқчи1979
Путешествие достойнйкҳ1979
V поискакҳ истинй1979
Шок1989
С любовю и болю1989
Тангалик болалар1990
Мажбурий қотил1990
Ау! Ограблениэ поэзда1991
Ўтган кунлар1997
Чархпалак1997
Шайтанат1998
Проклятиэ золотого коня1998
Сабр2004
Қайтар дунё2006
Таҳдид2009
Сенсиз2013
Кўргим келади2014
Қилмиш қидирмиш2015
Меҳмонхона2015
Барон2016