
Abdulvohid Munzim
Buxorolik jadid ma'rifatparvari, shoir va davlat arbobi; «Yosh buxoroliklar» partiyasi raisi, Buxoro Xalq Sovet Respublikasida xalq maorifi va sog'liqni saqlash noziri.
Biografiya
Abdulvohid Munzim (Mirzo Abdulvohid Burhonov) — buxorolik shoir, jadid ma'rifatparvari va davlat arbobi. U «Yosh buxoroliklar» partiyasi tuzilganda uning raisi etib saylangan, Buxoro Xalq Sovet Respublikasida esa avval Markaziy ijroiya qo'mitasi raisining o'rinbosari, so'ng xalq maorifi va sog'liqni saqlash noziri bo'lgan. Munzim 1875-yilda Buxoroda dunyoga kelgan (ba'zi manbalarda 1877-yil ko'rsatiladi). Boshlang'ich saboqni eski maktabda olgan.
XIX asrning 90-yillaridan boshlab Munzim taxallusi ostida ma'rifiy ruhdagi she'rlar yozgan; keyinroq bu g'oyalarni amaliy ishda ham davom ettirgan. Yangi usuldagi maktab ochish uchun XX asrning dastlabki o'n yilida harakat qilgan, Buxorodagi birinchi jadid maktabi ham uning nomi bilan bog'lanadi. 1908-yilda Samarqandga borib, Mahmudxo'ja Behbudiy va Abduqodir Shakuriydan jadid maktablaridagi dars usulini o'rgangan; o'sha yilning o'zida o'z hovlisida jadid maktabi ochgan, 1909-yilda esa kattalar uchun kechki o'quv maskani yaratgan.
Buxoroda 1909-yildan shakllana boshlagan jadidlar tashkilotida Munzim faol bo'lgan. Aynan o'sha yili Mukammil Burhonov va Sadriddin Ayniy bilan hamkorlikda «Tarbiyayi atfol» («Bolalar tarbiyasi») yashirin jamiyatini ta'sis etishda qatnashgan. Jamiyat ilg'or demokratik fikrlarni yoygan va xalqning siyosiy ongini uyg'otishda muhim rol o'ynagan. 1917-yil fevral inqilobidan keyin Buxoro jadidlari ikki oqimga ajraldi: A. Burhonov boshchiligidagi «eski jadidlar» asosan ma'rifat ishi bilan shug'ullandi, F. Xo'jayev va A. Fitrat boshchiligidagi «yangi jadidlar» esa keng islohotlar tarafdori edi. Keyinchalik ular birlashdi va «Yosh buxoroliklar» partiyasi paydo bo'lganda Munzim uning raisi bo'ldi.
1918-yildan 1920-yil sentyabrigacha Toshkentda turgan. Buxoro Xalq Sovet Respublikasi tashkil topgach, yuqoridagi lavozimlarda ishlagan. 1922-yil iyunida xalq maorifi noziri sifatida u milliy kadrlarni, ayniqsa muhandislarni tayyorlash uchun buxorolik yosh yigit-qizlar guruhini Germaniyaga yuborish haqidagi respublika hukumati qarorining chiqishiga katta hissa qo'shdi va shu ishni uyushtiruvchi komissiyaga rais bo'ldi. O'sha yilning yozida u o'zi 44 kishini Germaniyaga olib bordi va ularni Berlin ta'lim muassasalariga joylashtirdi.
1920-yillar o'rtasidan Munzim butunlay adabiy ijod va publitsistika bilan band bo'lgan. 1930-yillar boshida Tojikistonda «Tojikistoni surx» gazetasida ishlagan. U 1934-yilda qisqa kasallikdan so'ng Dushanbeda vafot etgan.
Karyera
- Buxoro Xalq Sovet Respublikasi Maorif nozirligiXalq maorifi noziri · Buxoro
- «Yosh buxoroliklar» partiyasiRais · Buxoro
- «Tojikistoni surx» gazetasiXodim · 1930–…
Hayot yo'li
- 1875Tug'ilgan
Buxoroda (ba'zi manbalarda 1877).
- 1890-yillarMunzim taxallusi
Munzim taxallusi bilan ma'rifiy she'rlar yoza boshlagan.
- 1908Jadid maktabi
Samarqandda jadid usulini o'rganib, Buxoroda o'z hovlisida jadid maktabi ochgan.
- 1909Kechki maktab va «Tarbiyayi atfol»
Kattalar uchun kechki maktab ochgan; «Tarbiyayi atfol» yashirin jamiyatini tuzishda ishtirok etgan.
- 1917–1918«Yosh buxoroliklar» partiyasi
Partiya tashkil topganda raislikka saylangan.
- 1918–1920Toshkentda
1918-yildan 1920-yil sentyabrigacha Toshkentda yashagan.
- 1920–1922Buxoro XSR hukumatida
Markaziy ijroiya qo'mitasi raisi o'rinbosari, so'ng xalq maorifi va sog'liqni saqlash noziri.
- 1922Germaniyaga talabalar yuborilishi
44 nafar buxorolik yoshni o'zi Berlinga olib borib, o'quv yurtlariga joylagan.
- 1920-yillar o'rtalariIjod va publitsistika
Butunlay adabiy ijod va publitsistikaga o'tgan.
- 1930-yillar boshi«Tojikistoni surx»
Gazetada ishlagan.
- 1934Vafoti
Dushanbeda vafot etgan.