
Бухоролик жадид маърифатпарвари, шоир ва давлат арбоби; «Ёш бухороликлар» партияси раиси, Бухоро Халқ Совет Республикасида халқ маорифи ва соғлиқни сақлаш нозири.
Биография
Абдулвоҳид Мунзим (Мирзо Абдулвоҳид Бурҳонов) — бухоролик шоир, жадид маърифатпарвари ва давлат арбоби. У «Ёш бухороликлар» партияси тузилганда унинг раиси этиб сайланган, Бухоро Халқ Совет Республикасида эса аввал Марказий ижроия қўмитаси раисининг ўринбосари, сўнг халқ маорифи ва соғлиқни сақлаш нозири бўлган. Мунзим 1875-йилда Бухорода дунёга келган (баъзи манбаларда 1877-йил кўрсатилади). Бошланғич сабоқни эски мактабда олган.
XIX асрнинг 90-йилларидан бошлаб Мунзим тахаллуси остида маърифий руҳдаги шеърлар ёзган; кейинроқ бу ғояларни амалий ишда ҳам давом эттирган. Янги усулдаги мактаб очиш учун XX асрнинг дастлабки ўн йилида ҳаракат қилган, Бухородаги биринчи жадид мактаби ҳам унинг номи билан боғланади. 1908-йилда Самарқандга бориб, Маҳмудхўжа Беҳбудий ва Абдуқодир Шакурийдан жадид мактабларидаги дарс усулини ўрганган; ўша йилнинг ўзида ўз ҳовлисида жадид мактаби очган, 1909-йилда эса катталар учун кечки ўқув маскани яратган.
Бухорода 1909-йилдан шакллана бошлаган жадидлар ташкилотида Мунзим фаол бўлган. Айнан ўша йили Мукаммил Бурҳонов ва Садриддин Айний билан ҳамкорликда «Тарбияйи атфол» («Болалар тарбияси») яширин жамиятини таъсис этишда қатнашган. Жамият илғор демократик фикрларни ёйган ва халқнинг сиёсий онгини уйғотишда муҳим рол ўйнаган. 1917-йил феврал инқилобидан кейин Бухоро жадидлари икки оқимга ажралди: А. Бурҳонов бошчилигидаги «эски жадидлар» асосан маърифат иши билан шуғулланди, Ф. Хўжаев ва А. Фитрат бошчилигидаги «янги жадидлар» эса кенг ислоҳотлар тарафдори эди. Кейинчалик улар бирлашди ва «Ёш бухороликлар» партияси пайдо бўлганда Мунзим унинг раиси бўлди.
1918-йилдан 1920-йил сентябригача Тошкентда турган. Бухоро Халқ Совет Республикаси ташкил топгач, юқоридаги лавозимларда ишлаган. 1922-йил июнида халқ маорифи нозири сифатида у миллий кадрларни, айниқса муҳандисларни тайёрлаш учун бухоролик ёш йигит-қизлар гуруҳини Германияга юбориш ҳақидаги республика ҳукумати қарорининг чиқишига катта ҳисса қўшди ва шу ишни уюштирувчи комиссияга раис бўлди. Ўша йилнинг ёзида у ўзи 44 кишини Германияга олиб борди ва уларни Берлин таълим муассасаларига жойлаштирди.
1920-йиллар ўртасидан Мунзим бутунлай адабий ижод ва публитсистика билан банд бўлган. 1930-йиллар бошида Тожикистонда «Тожикистони сурх» газетасида ишлаган. У 1934-йилда қисқа касалликдан сўнг Душанбеда вафот этган.
Карьера
- Бухоро Халқ Совет Республикаси Маориф нозирлигиХалқ маорифи нозири · Бухоро
- «Ёш бухороликлар» партиясиРаис · Бухоро
- «Тожикистони сурх» газетасиХодим · 1930–…
Ҳаёт йўли
- 1875Туғилган
Бухорода (баъзи манбаларда 1877).
- 1890-йилларМунзим тахаллуси
Мунзим тахаллуси билан маърифий шеърлар ёза бошлаган.
- 1908Жадид мактаби
Самарқандда жадид усулини ўрганиб, Бухорода ўз ҳовлисида жадид мактаби очган.
- 1909Кечки мактаб ва «Тарбияйи атфол»
Катталар учун кечки мактаб очган; «Тарбияйи атфол» яширин жамиятини тузишда иштирок этган.
- 1917–1918«Ёш бухороликлар» партияси
Партия ташкил топганда раисликка сайланган.
- 1918–1920Тошкентда
1918-йилдан 1920-йил сентябригача Тошкентда яшаган.
- 1920–1922Бухоро ХСР ҳукуматида
Марказий ижроия қўмитаси раиси ўринбосари, сўнг халқ маорифи ва соғлиқни сақлаш нозири.
- 1922Германияга талабалар юборилиши
44 нафар бухоролик ёшни ўзи Берлинга олиб бориб, ўқув юртларига жойлаган.
- 1920-йиллар ўрталариИжод ва публитсистика
Бутунлай адабий ижод ва публитсистикага ўтган.
- 1930-йиллар боши«Тожикистони сурх»
Газетада ишлаган.
- 1934Вафоти
Душанбеда вафот этган.