Asosiy qismga o'tish
Abduqodir Hayitmetov

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Abduqodir Hayitmetov

Olim · Farg'ona

O'zbek adabiyotshunosi, navoiyshunos, filologiya fanlari doktori, professor; O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan fan arbobi va Beruniy nomidagi Davlat mukofoti laureati.

Faoliyat:
Olim, Filolog
Haqiqiy ismi:
Abduqodir Hojimetovich Hayitmetov
Hayot yillari:
27 may 1926(78 yosh) ♊ — 7 may 2005
Tug'ilgan joy:
Dang'ara tumani, Farg'ona
  • «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni
  • Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti

Biografiya

Abduqodir Hayitmetov — o'zbek adabiyotshunosi, Alisher Navoiy merosini o'rganishga umrini bag'ishlagan olim. 1965-yilda doktorlik darajasini oldi, 1970-yilda professor bo'ldi, 1978-yilda esa unga fan arbobi unvoni berildi. U 1926-yil 27-mayda Farg'ona viloyatining Dang'ara tumanidagi Qiyoliqum qishlog'ida, tug'ilgan va 2005-yil 7-mayda Toshkentda vafot etgan.

Hayitmetov 1949-yilda O'rta Osiyo davlat universitetining (hozirgi O'zbekiston Milliy universiteti) sharqshunoslik fakultetida o'qishni yakunladi. Umrining deyarli butun ish yillari O'zbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida o'tdi: 1953–1957-yillarda kichik, 1957–1967-yillarda katta ilmiy xodim edi; 1967–1970 va 1971–1998-yillarda direktorning ilmiy ishlar bo'yicha o'rinbosari va bo'lim mudiri vazifalarini bajardi; 1998–2003-yillarda ilmiy maslahatchi, 2003-yildan esa yetakchi ilmiy xodim bo'ldi.

Qalam tebratishni 1950-yillarda hikoya va maqolalar bilan boshlagan, so'ng butunlay ilmiy tadqiqotga o'tgan. Tadqiqotlarining asosiy mavzusi Navoiy ijodi bo'lib, bu yo'nalishda «Navoiy dahosi» (1970), «Hayotbaxsh chashma» (1974), «Navoiyxonlik suhbatlari» (1993) singari kitoblar, shuningdek 1959–1963-yillarda chop etilgan «Alisher Navoiyning adabiy-tanqidiy qarashlari», «Navoiy lirikasi», «Navoiyning ijodiy metodi» asarlari navoiyshunoslikni yangi pog'onaga olib chiqqan deb baholanadi. Jami taxminan 500 ilmiy maqola, monografiya va risola nashr ettirgan.

Olimning faoliyatida o'zbek mumtoz adabiyoti tarixini yozish alohida o'rin tutadi. Uning ilmiy rahbarligi va bevosita qatnashuvi bilan o'zbek tilida besh jildlik (1977–1980) hamda rus tilida ikki jildlik (1991–1992) «O'zbek adabiyoti tarixi» tayyorlangan. Bundan tashqari u to'rt jildli «O'zbek adabiyoti» majmuasini, uch jildli «O'zbek poeziyasi antologiyasi»ni, Navoiy asarlarining 15 va 20 jildlik to'plamlarini tuzishda qatnashgan, Navoiyning «Hayrat ul-abror» va «Farhod va Shirin» dostonlarini nasriy bayonda nashrga tayyorlagan. «Alisher Navoiy» va «Abu Rayhon Beruniy» nomli hujjatli filmlarni yaratishda ham qatnashgan.

Hayitmetov yosh tadqiqotchilarga g'amxo'r ustoz bo'lgan: qo'l ostida 30 ga yaqin doktorlik va nomzodlik dissertatsiyasi himoya qilingan. Beruniy nomidagi O'zbekiston Davlat mukofotini ikki marta (1967 va 1992) olgan, 2003-yilda «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni bilan mukofotlangan.

Ta'lim

Karyera

  • Til va adabiyot instituti
    Kichik, katta ilmiy xodim, direktor o'rinbosari, bo'lim mudiri, yetakchi ilmiy xodim · Toshkent · 1953–…

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1926
    Tug'ilgan

    Farg'ona viloyati Dang'ara tumanidagi Qiyoliqum qishlog'ida.

  2. 1949
    Universitetni tamomlagan

    O'rta Osiyo davlat universiteti sharqshunoslik fakulteti.

  3. 1953–1957
    Kichik ilmiy xodim

    Til va adabiyot institutida.

  4. 1957–1967
    Katta ilmiy xodim

    Til va adabiyot institutida.

  5. 1959
    Birinchi navoiyshunoslik kitobi

    «Alisher Navoiyning adabiy-tanqidiy qarashlari».

  6. 1965
    Doktorlik

    Filologiya fanlari doktori.

  7. 1967
    Beruniy mukofoti

    Birinchi marta Beruniy nomidagi Davlat mukofoti laureati.

  8. 1967–1998
    Direktor o'rinbosari va bo'lim mudiri

    Ilmiy ishlar bo'yicha direktor o'rinbosari va bo'lim mudiri (1970–1971-yillar oralig'ida tanaffus bilan).

  9. 1970
    Professor

    Professor ilmiy unvoni.

  10. 1977–1980
    «O'zbek adabiyoti tarixi»

    Besh jildli nashr ilmiy rahbarligi va ishtirokida chiqqan.

  11. 1978
    Xizmat ko'rsatgan fan arbobi

    Fan arbobi unvoni.

  12. 1992
    Beruniy mukofoti

    Ikkinchi marta mukofot laureati.

  13. 1998–2003
    Ilmiy maslahatchi

    Institutda.

  14. 2003
    «Buyuk xizmatlari uchun»

    Orden bilan taqdirlangan; shu yildan yetakchi ilmiy xodim.

  15. 2005
    Vafoti

    7-mayda Toshkentda.

Asarlar

  • «Alisher Navoiyning adabiy-tanqidiy qarashlari» (1959)
    Monografiya
  • «Navoiy lirikasi» (1961)
    Monografiya
  • «Navoiyning ijodiy metodi» (1963)
    Monografiya
  • «Navoiy dahosi» (1970)
    Kitob
  • «Hayotbaxsh chashma» (1974)
    Kitob
  • «Tabarruk izlar izidan» (1979)
    Kitob
  • «Meros va ixlos» (1985)
    Kitob
  • «Navoiyxonlik suhbatlari» (1993)
    Kitob
  • «Temuriylar davri o'zbek adabiyoti» (1996)
    Kitob
  • «Sharq adabiyotining ijodiy metodi tarixidan»
    Kitob
  • «O'zbek adabiyoti tarixi» (5 jild) (1980)
    Ko'p jildli nashr

    1977–1980, ilmiy rahbar va muallif; rus tilida 2 jild (1991–1992).

  • «Hayrat ul-abror» (nasriy bayon)
    Nashr

    Navoiy dostonining nasriy varianti.

  • «Farhod va Shirin» (nasriy bayon)
    Nashr

    Navoiy dostonining nasriy varianti.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish