Asosiy qismga o'tish

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Asfandiyorxon I

Tarixiy shaxs

Xiva xoni (1623–1643), Arab Muhammadxonning o'g'li, arabshohiylar (shayboniylar) sulolasidan: turkman zodagonlariga tayanib hukmronlik qilgan va 1628-yilda safaviylardan yengilgan hukmdor.

Faoliyat:
Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
Vafot etgan sana:
1643
Otasi:
Arab Muhammadxon

Biografiya

Asfandiyorxon (Isfandiyorxon) 1623-yildan 1643-yilda vafot etgunicha Xiva xonligini boshqargan. U arabshohiylar, ya'ni shayboniylar sulolasining Xorazmdagi tarmog'idan, Arab Muhammadxonning o'g'li. Tug'ilgan yili ma'lum emas. Uni XX asr boshidagi Xiva xoni Isfandiyorxon (1871–1918) bilan adashtirmaslik kerak.

U turkmanlarning yordami bilan ukasi Elbars (Ilbars) sultonni taxtdan ag'darib, 1623-yilda Xivada xon bo'lgan. Hukmronligida turkman zodagonlariga tayangan. O'sha yili u ukasi Abulg'ozini Urganchda o'z noibi qilib tayinlagan; Abulg'ozi keyinchalik xonlik tarixchisi va xon sifatida mashhur bo'ldi.

Asfandiyorxon Eron qo'liga o'tgan Janubiy Turkmanistonni xonlikka qaytarmoqchi bo'ldi, lekin 1628-yilda safaviylar qo'shini uni mag'lub etdi. Keyingi o'n yilliklarda (1630–40-yillar) Buxoro va Rossiyaga boradigan savdo karvonlarini talagan qalmoqlarga qarshi kurashdi; ularga qarshi birgalikda harakat qilish uchun Moskva bilan so'zlashuvlar olib bordi.

Arab Muhammadxon o'ldirilishida Habashsulton va Elbars sulton ishtirok etgan edi; ularga yordam bergani uchun Asfandiyorxon Xorazmdagi uyg'ur va nayman qabilalarining chorvasini tortib olib, ularga qarshi qirg'in uyushtirgan. Shundan keyin boshqa o'zbek qabilalarining bir qismi Xivadan Movarounnahrga, ba'zilari Mang'ishloq yoki qozoq cho'llariga ko'chib ketgan.

1643-yilda Orol bo'yi o'zbeklari Abulg'ozi Bahodirni xon ko'tardilar. Asfandiyorxon o'sha yili vafot etgan, Abulg'ozi esa ikki yildan keyin Xivada taxtga o'tirgan.

Hayot yo'li

  1. 1623
    Xiva xoni

    Turkmanlar yordamida ukasi Elbarsni ag'darib, Xiva taxtiga o'tirgan.

  2. 1628
    Safaviylardan mag'lubiyat

    Janubiy Turkmanistonni qo'shib olishga urinishi safaviylar qo'shini tomonidan to'xtatilgan.

  3. 1630–1640-yillar
    Qalmoqlarga qarshi kurash

    Karvonlarga zarar yetkazgan qalmoqlarga qarshi kurashgan va Moskva bilan ittifoq haqida muzokara yuritgan.

  4. 1643
    Vafoti

    Orol bo'yi o'zbeklari Abulg'oziga xonlikni topshirgan yili vafot etgan.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish
Asfandiyorxon I — Tarixiy shaxs | Shaxs.uz