Azim Suyun

Azim Suyun (asl ismi Azimboy Alimovich Suyunov) 1948-yil 22-fevralda Samarqand viloyati Payariq tumanidagi Nakurt qishlog'ida tug'ilgan. Qishloq Nurota tog'larining Qoratog' tizmasi bag'rida joylashgan. U bobosi Suyunning tarbiyasida ulg'aygan. Otasi Olim savodli kishi bo'lsa-da, «quloq» deb qatag'on qilingan oiladan bo'lgani uchun cho'ponlik qilishga majbur bo'lgan; bo'lajak shoir otasiga ergashib yurib, tog' tabiati bilan yaqindan oshno bo'lgan. Ilk she'r va maqolalari maktab yillaridayoq «Gulxan», «G'uncha» jurnallarida, tuman va viloyat gazetalarida chiqqan.

1969–1971-yillarda harbiy xizmatni o'tagan, so'ng poytaxtdagi qurilishlarda ishlagan. Toshkent davlat universiteti (hozirgi O'zbekiston Milliy universiteti) jurnalistika fakultetining kechki bo'limida o'qib, 1977-yilda tamomlagan. «Toshkent universiteti» gazetasida adabiy xodim bo'lgan, 1973–1986-yillarda G'afur G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyotida muharrir bo'lib ishlagan.

Birinchi kitobi – «Mening osmonim» 1978-yilda, shoir o'ttiz yoshga to'lganida chiqqan. Undan keyin «Zarb» (1979), «Zamin taqdiri» (1981), «Xayolot» (1984), «Ziyo yo'li» (1986), «Olis tonglar» (1989), «Kuyganim – suyganim» (1992) to'plamlari nashr etilgan. «Zamin taqdiri», «O'zbekiston», «Imorat va yoki bir tomchi dengizga aylangan kecha», «O'zbek davlati» dostonlari, sarbadorlar harakatiga bag'ishlangan «Sarbadorlar» dramatik dostoni uning ijodida alohida o'rin tutadi. 1991-yilda «O'zbekiston» dostoni va bir turkum she'rlari uchun Abdulhamid Cho'lpon nomidagi birinchi xalqaro mukofotga sazovor bo'lgan.

Matbuot va jamoat ishlarida ham faol bo'lgan: O'zbekiston Davlat matbuot qo'mitasida adabiy maslahatchi, 1987–1990-yillarda O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvida mas'ul kotib, 1990–1993-yillarda «Xalq so'zi» gazetasida bo'lim muharriri bo'lgan. 1993–2002-yillarda «O'zbekiston ovozi» gazetasi va uning rus tilidagi nashri «Golos Uzbekistana»ga, 2002-yil fevralidan 2013-yilgacha «Guliston» jurnaliga bosh muharrirlik qilgan. 1995–1999-yillarda Zomin saylov okrugidan saylangan birinchi chaqiriq Oliy Majlis deputati bo'lgan.

Mustaqillik yillarida «Sarbadorlar», «Qora ko'zing sening» (1994), «Saylanma», «O'zlik» (1999), «Sharq hikmati» (2000), «Vatan fasllari» (2007), «Muhabbat hayratlari» (2009), «Andiz o'sgan yerlarda» (2012), «Navoiydan topdim» (2015), «Men – yerlikman» (2020) kitoblari chiqqan. «O'zlik»ka turli yillarda yozilgan maqolalari, suhbatlari, she'r va hikoyalari, tarjimalari jamlangan. Shoir besh satrli she'riy lavhalarni «qayirma» deb atab, alohida janr sifatida rivojlantirgan: shunday besh yuz qayirmadan iborat «Ey do'st» kitobi 2005-yilda chiqqan, 2014-yilda shu nomda nasriy qayirmalari nashr etilgan. G'afur G'ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyida yetti jildlik «Tanlangan asarlar»ining to'rt jildi (2009–2020) bosilgan. Uning ijodi haqida Ibrohim G'afurov, Umarali Normatov, Abdulla Oripov maqolalar yozgan.

Azim Suyunning she'rlari turk, ingliz, arab, rus, qozoq, tojik, qirg'iz, turkman, qoraqalpoq, tuva va boshqa tillarda nashr etilgan; rus tiliga ularni jumladan Aleksandr Faynberg o'girgan. O'zi ham bir qancha chet el shoirlarini o'zbekchaga tarjima qilgan. 1992-yilda Turkiya Yozuvchilar birligining diplomi bilan taqdirlangan, Butunjahon shoirlar kongressi a'zosi bo'lgan. 1997-yilda «O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan madaniyat xodimi» faxriy unvoni berilgan.

Azim Suyun 2020-yil 9-martda Toshkentda 72 yoshida vafot etgan.