Азим Суюн

Азим Суюн (асл исми Азимбой Алимович Суюнов) 1948-йил 22-февралда Самарқанд вилояти Паяриқ туманидаги Накурт қишлоғида туғилган. Қишлоқ Нурота тоғларининг Қоратоғ тизмаси бағрида жойлашган. У бобоси Суюннинг тарбиясида улғайган. Отаси Олим саводли киши бўлса-да, «қулоқ» деб қатағон қилинган оиладан бўлгани учун чўпонлик қилишга мажбур бўлган; бўлажак шоир отасига эргашиб юриб, тоғ табиати билан яқиндан ошно бўлган. Илк шеър ва мақолалари мактаб йилларидаёқ «Гулхан», «Ғунча» журналларида, туман ва вилоят газеталарида чиққан.

1969–1971-йилларда ҳарбий хизматни ўтаган, сўнг пойтахтдаги қурилишларда ишлаган. Тошкент давлат университети (ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети) журналистика факултетининг кечки бўлимида ўқиб, 1977-йилда тамомлаган. «Тошкент университети» газетасида адабий ходим бўлган, 1973–1986-йилларда Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида муҳаррир бўлиб ишлаган.

Биринчи китоби – «Менинг осмоним» 1978-йилда, шоир ўттиз ёшга тўлганида чиққан. Ундан кейин «Зарб» (1979), «Замин тақдири» (1981), «Хаёлот» (1984), «Зиё йўли» (1986), «Олис тонглар» (1989), «Куйганим – суйганим» (1992) тўпламлари нашр этилган. «Замин тақдири», «Ўзбекистон», «Иморат ва ёки бир томчи денгизга айланган кеча», «Ўзбек давлати» достонлари, сарбадорлар ҳаракатига бағишланган «Сарбадорлар» драматик достони унинг ижодида алоҳида ўрин тутади. 1991-йилда «Ўзбекистон» достони ва бир туркум шеърлари учун Абдулҳамид Чўлпон номидаги биринчи халқаро мукофотга сазовор бўлган.

Матбуот ва жамоат ишларида ҳам фаол бўлган: Ўзбекистон Давлат матбуот қўмитасида адабий маслаҳатчи, 1987–1990-йилларда Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси бошқарувида масъул котиб, 1990–1993-йилларда «Халқ сўзи» газетасида бўлим муҳаррири бўлган. 1993–2002-йилларда «Ўзбекистон овози» газетаси ва унинг рус тилидаги нашри «Голос Узбекистана»га, 2002-йил февралидан 2013-йилгача «Гулистон» журналига бош муҳаррирлик қилган. 1995–1999-йилларда Зомин сайлов округидан сайланган биринчи чақириқ Олий Мажлис депутати бўлган.

Мустақиллик йилларида «Сарбадорлар», «Қора кўзинг сенинг» (1994), «Сайланма», «Ўзлик» (1999), «Шарқ ҳикмати» (2000), «Ватан фасллари» (2007), «Муҳаббат ҳайратлари» (2009), «Андиз ўсган ерларда» (2012), «Навоийдан топдим» (2015), «Мен – ерликман» (2020) китоблари чиққан. «Ўзлик»ка турли йилларда ёзилган мақолалари, суҳбатлари, шеър ва ҳикоялари, таржималари жамланган. Шоир беш сатрли шеърий лавҳаларни «қайирма» деб атаб, алоҳида жанр сифатида ривожлантирган: шундай беш юз қайирмадан иборат «Эй дўст» китоби 2005-йилда чиққан, 2014-йилда шу номда насрий қайирмалари нашр этилган. Ғафур Ғулом номидаги нашриёт-матбаа ижодий уйида етти жилдлик «Танланган асарлар»ининг тўрт жилди (2009–2020) босилган. Унинг ижоди ҳақида Иброҳим Ғафуров, Умарали Норматов, Абдулла Орипов мақолалар ёзган.

Азим Суюннинг шеърлари турк, инглиз, араб, рус, қозоқ, тожик, қирғиз, туркман, қорақалпоқ, тува ва бошқа тилларда нашр этилган; рус тилига уларни жумладан Александр Файнберг ўгирган. Ўзи ҳам бир қанча чет эл шоирларини ўзбекчага таржима қилган. 1992-йилда Туркия Ёзувчилар бирлигининг дипломи билан тақдирланган, Бутунжаҳон шоирлар конгресси аъзоси бўлган. 1997-йилда «Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими» фахрий унвони берилган.

Азим Суюн 2020-йил 9-мартда Тошкентда 72 ёшида вафот этган.