Asosiy qismga o'tish

Samarqand viloyati

Ushbu hududda tug'ilgan mashhurlar (191 ta)

Imom Buxoriy maqbarasi

Samarqand viloyati — Zarafshon vodiysida joylashgan, aholisi boʻyicha Oʻzbekistonning eng katta viloyati. Markazi — qadimiy Samarqand; viloyat dehqonchilik, bogʻdorchilik va mamlakatdagi eng mashhur tarixiy obidalari bilan tanilgan.

Aholisi
4 379 800 kishi (2026)
Maydoni
16 770 km²
Aholi zichligi
261 kishi/km²
Maʼmuriy markazi
Samarqand
Tashkil topgan
1938

Shuningdek mashhur

2.
Mahmudxo'ja Behbudiy
Mahmudkhoja Behbudiy
Yozuvchi
44 yoshida vafot etgan
3.
Asal Saparbayeva
Asal Saparbaeva
Bloger
32 yosh
4.
Rajab Adashev
Aktyor
82 yosh
5.
Erkinjon Turdimov
Siyosatchi
57 yosh
6.
Baxtiyor Saidov
Bakhtiyor Saidov
Siyosatchi
45 yosh
7.
To'ti Yusupova
Tuti Yusupova
Aktrisa
86 yoshida vafot etgan
8.
Abdullaxon II
Abdullah Khan II
Tarixiy shaxs
9.
Shahriyor
Shahriyor, 1989
Xonanda
37 yosh
10.
Kamoliddin Rabbimov
Bloger
49 yosh
11.
Jamshid Qo'chqorov
Jamshid Kuchkarov
Siyosatchi
62 yosh
12.
Shohrux Mirzo
Shohrux Mirzo, 1377
Shah Rukh
Tarixiy shaxs
69 yoshida vafot etgan
13.
Quvondiq Sanaqulov
Quvondik Sanakulov
Tadbirkor
69 yosh
16.
Ra'no Shodiyeva
Ra'no Shodiyeva, 1979
Rano Shodiyeva
Aktrisa
47 yosh
17.
Saida Rametova
Saida Rametova, 1957
Aktrisa
69 yosh
18.
Isohor Oqilov
Isahar Akilov
Raqqos
19.
Ra'no Yarasheva
Rano Yarasheva
Aktrisa
20.
Nasiba Abdullayeva
Xonanda
65 yosh
21.
Islom Karimov
Islom Karimov, 1938
Islam Karimov
Siyosatchi
78 yoshida vafot etgan
22.
Amira Rashidova
Amira Rashidova, 1985
Bloger
41 yosh
23.
Hasan Normurodov
Siyosatchi
81 yoshida vafot etgan
24.
Yo'ldosh Eshbek
Yo'ldosh Eshbek, 1950
Yuldosh Eshbek
Yozuvchi
76 yosh

Joy haqida — Samarqand viloyati

Tarixi

Zarafshon vodiysi juda qadimdan oʻzlashtirilgan: Samarqand hududidan yuqori paleolit davri makoni topilgan, Omonqoʻton gʻori atrofida ham tosh davri izlari aniqlangan. Miloddan avvalgi I ming yillikda vodiy Sugʻdiyonaning markazi boʻlib, uning bosh shahri Marokanda — hozirgi Samarqand edi.

Vodiy Buyuk ipak yoʻlining eng muhim boʻgʻinlaridan biri boʻlgan. VIII asrda arablar tomonidan zabt etilgach, hudud Somoniylar, Qoraxoniylar va Xorazmshohlar davlatlari tarkibida boʻldi. XIII asrda moʻgʻullar bosqinidan jabr koʻrgan vodiy XIV–XV asrlarda Amir Temur va Temuriylar davlatining markaziga aylandi.

XVI asrdan hudud Buxoro xonligi, keyinchalik Buxoro amirligi tarkibida boʻldi. 1868-yilda vodiyning yuqori qismi Rossiya imperiyasi tomonidan bosib olinib, Turkiston general-gubernatorligining Zarafshon okrugi, keyinroq Samarqand viloyati tuzildi.

Hozirgi Samarqand viloyati 1938-yil 15-yanvarda tashkil etildi. Dastlab uning tarkibiga Jizzax atrofidagi yerlar va Nurota tumani ham kirgan; bu hududlar keyingi oʻn yilliklarda Sirdaryo, Jizzax va Navoiy viloyatlariga oʻtkazildi. 1988–1992-yillarda Navoiy viloyati vaqtincha Samarqand viloyatiga qoʻshilgan.

Mustaqillik yillarida viloyatdagi tarixiy obidalar keng taʼmirlandi, Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi qayta qurildi. 2001-yilda Samarqand shahri YUNESKO Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritildi; turizm viloyat iqtisodining muhim tarmogʻiga aylandi.

Geografiyasi

Viloyat mamlakatning markaziy qismida, Zarafshon daryosi havzasida joylashgan, maydoni taxminan 16,8 ming km². Shimol va gʻarbda Navoiy, shimoli-sharqda Jizzax, janubda Qashqadaryo viloyatlari bilan chegaradosh; sharqda Tojikistonning Sugʻd viloyati bilan davlat chegarasi oʻtadi.

Hududning markazini Turkiston va Zarafshon togʻ tizmalari orasidagi keng vodiy egallaydi; sugʻoriladigan yerlarning asosiy qismi shu yerda. Zarafshon daryosi viloyatni sharqdan gʻarbga kesib oʻtadi va Samarqanddan quyiroqda Oqdaryo va Qoradaryo tarmoqlariga boʻlinib, Miyonqol orolini hosil qiladi. Janubi-gʻarbda Kattaqoʻrgʻon suv ombori bor. Janub va sharqdagi togʻ etaklarida Urgut, Omonqoʻton kabi manzarali joylar joylashgan.

Iqlimi kontinental: yozi issiq va quruq, iyulning oʻrtacha harorati 25–27 °C atrofida, qishi nisbatan yumshoq, yanvarning oʻrtacha harorati 0 °C atrofida. Yogʻin vodiyda yiliga 300 mm dan ortiq boʻlib, asosan bahor va qishda tushadi; togʻ etaklarida koʻproq.

Viloyatda marmar, granit, ohaktosh va boshqa qurilish xomashyosi konlari bor. Dehqonchilikda paxta va gʻalla bilan birga uzumchilik, bogʻdorchilik va pillachilik muhim oʻrin tutadi.

Diqqatga sazovor joylari
  • Samarqandning tarixiy markazi — Registon, Goʻri Amir, Shohi Zinda va Bibixonim masjidi kabi YUNESKO roʻyxatidagi obidalar.
  • Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi — Samarqanddan shimolroqdagi Xartang qishlogʻida, mashhur muhaddis Imom Buxoriy qabri ustida qurilgan ziyoratgoh.
  • Urgutdagi Chor Chinor bogʻi — asriy chinorlar, buloqlar va masjid joylashgan qadimiy bogʻ.
  • Hazrati Dovud gʻori — Nurobod tumanida togʻ yonbagʻridagi gʻor, koʻplab ziyoratchilar tashrif buyuradigan muqaddas joy.
  • Omonqoʻton — Zarafshon tizmasi yonbagʻridagi archazor va tosh davri gʻori bilan mashhur manzarali dara.
  • Zarafshon milliy tabiat bogʻi — Toyloq tumanida Zarafshon qirgʻoqlari boʻylab choʻzilgan toʻqay oʻrmonlari.
  • Kattaqoʻrgʻon suv ombori — viloyatning eng katta suv havzasi, baliqchilik va dam olish maskani.