Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Azizxon Qayumov
Tuzatish taklif qilish

Azizxon Qayumov

Navoiyshunos adabiyotshunos olim, akademik: Fanlar akademiyasi Qo'lyozmalar institutini boshqargan, madaniyat sohasida rahbar lavozimlarda ishlagan, Navoiy merosi bo'yicha tadqiqotlar muallifi.

Faoliyat:
Olim, Yozuvchi, Filolog
Haqiqiy ismi:
Azizxon Po'latovich Qayumov
Taxallusi:
Aziziy
Tug'ilgan:
19 yanvar 1926(92 yosh) ♑ — 16 fevral 2018
Tug'ilgan joy:
Qo'qon, Farg'ona
Otasi:
Po'lat Qayumov
  • «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni
  • "El-yurt hurmati" ordeni
  • «Shuhrat» medali
  • Beruniy nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti

Biografiya

Azizxon Po'latovich Qayumov 1926-yil 19-yanvarda Qo'qonda ziyoli oilada tug'ilgan. 1944–1949-yillarda O'rta Osiyo davlat universitetining (hozirgi O'zbekiston Milliy universiteti) Sharq fakultetida o'qigan va ilm yo'lini sharqshunoslik institutida ilmiy xodimlikdan boshlagan.

Mumtoz o'zbek adabiyoti, ayniqsa Alisher Navoiy merosi uning asosiy tadqiqot mavzusi bo'lgan. Nomzodlik dissertatsiyasini (1954) Qo'qon shoiri Maxmur ijodiga bag'ishlagan, doktorlik dissertatsiyasini (1961) Qo'qon adabiy muhiti mavzusida himoya qilgan. Navoiy «Xamsa»sining beshta dostoni bo'yicha alohida tadqiqotlar yozgan, matnshunoslik bilan shug'ullanib, mumtoz shoirlarning asarlarini nashrga tayyorlagan.

Ilmiy ishi bilan bir qatorda uzoq yillar rahbarlik lavozimlarida ishlagan: 1958–1961-yillarda Fanlar akademiyasining Til va adabiyot institutiga rahbarlik qilgan, so'ng O'zbekiston Kompartiyasi Markaziy Qo'mitasida bo'lim mudiri bo'lgan, 1963–1964-yillarda madaniyat vazirligida ishlagan, 1964–1974-yillarda Kinematografiya davlat qo'mitasi raisi bo'lgan. 1974–1979-yillarda Toshkent davlat madaniyat institutiga rektorlik qilgan.

1979–1998-yillarda Fanlar akademiyasi Qo'lyozmalar institutining direktori bo'lgan. 1983-yilda unga O'zbekiston SSR fan arbobi unvoni berilgan; 1989-yilda Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi, 1995-yilda haqiqiy a'zosi (akademik) etib saylangan. 1995–2000-yillarda Oliy Majlis deputati bo'lgan. 1998-yildan umrining oxirigacha Alisher Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzeyida yetakchi ilmiy xodim bo'lib ishlagan.

Azizxon Qayumov «Aziziy» taxallusi bilan she'rlar ham yozgan; Navoiy g'azallariga bog'langan muxammaslari «Navoiyga ta'zim» to'plamiga kirgan. Mehnati «El-yurt hurmati» (2003) va «Buyuk xizmatlari uchun» (2014) ordenlari bilan taqdirlangan.

U 2018-yil 16-fevralda Toshkentda 92 yoshida vafot etgan, Minor qabristoniga dafn qilingan. Uning arxivi Alisher Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzeyida saqlanadi; 2026-yilda tavalludining 100 yilligi nishonlandi.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1926
    Tug'ilishi

    Qo'qonda ziyoli oilada tug'ilgan.

  2. 1949–1957
    Sharqshunoslik institutida

    Fanlar akademiyasi sharqshunoslik institutida ilmiy xodim bo'lgan; 1954-yilda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

  3. 1958–1961
    Til va adabiyot instituti

    Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutini boshqargan; 1961-yilda doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

  4. 1961–1963
    Kompartiya Markaziy Qo'mitasida

    O'zbekiston Kompartiyasi Markaziy Qo'mitasida fan, oliy o'quv yurtlari va madaniyat bo'limi mudiri bo'lgan.

  5. 1963–1964
    Madaniyat vazirligida

    O'zbekiston SSR madaniyat vazirligida birinchi o'rinbosar, so'ng vazir lavozimida ishlagan.

  6. 1964–1974
    Kinematografiya qo'mitasi

    O'zbekiston SSR Kinematografiya davlat qo'mitasi raisi bo'lgan.

  7. 1974–1979
    Madaniyat instituti rektori

    Toshkent davlat madaniyat institutiga rektorlik qilgan.

  8. 1979–1998
    Qo'lyozmalar instituti

    Fanlar akademiyasi Qo'lyozmalar institutining direktori bo'lgan.

  9. 1983–1995
    Unvon va akademiya

    1983-yilda O'zbekiston SSR fan arbobi unvoni berilgan; 1989-yilda Fanlar akademiyasining muxbir a'zosi, 1995-yilda haqiqiy a'zosi etib saylangan.

  10. 1995–2000
    Oliy Majlis deputati

    O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi deputati bo'lgan.

  11. 1998–2018
    Navoiy muzeyida

    Alisher Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzeyida yetakchi ilmiy xodim bo'lgan.

  12. 2018
    Vafoti

    16-fevralda Toshkentda vafot etgan; Minor qabristoniga dafn qilingan.

Asarlar

  • «Maxmur» (1956)
    Monografiya

    Qo'qon shoiri Maxmur ijodiga bag'ishlangan tadqiqot; nomzodlik dissertatsiyasi mavzusi bilan bog'liq.

  • «Hoziq» (1957)
    Ilmiy asar

    Qo'qon adabiy muhiti shoirlaridan biriga bag'ishlangan tadqiqot.

  • «G'oziy» (1959)
    Ilmiy asar

    Qo'qon adabiy muhiti shoirlaridan biriga bag'ishlangan tadqiqot.

  • «Saddi Iskandariy» (1975)
    Monografiya

    Navoiy «Xamsa»sining beshinchi dostoni haqida tadqiqot.

  • «Alisher Navoiy» (1976)
    Monografiya

    Navoiy hayoti va ijodiga bag'ishlangan kitob; 1991-yilda qayta nashr etilgan.

  • «Hayrat ul-abror» (1977)
    Monografiya

    Navoiy «Xamsa»sining birinchi dostoniga bag'ishlangan tadqiqot.

  • «Farhod va Shirin» sirlari (1979)
    Monografiya

    Navoiyning «Farhod va Shirin» dostoni haqida tadqiqot.

  • «Nodir sahifalar» (1991)
    Ilmiy to'plam

    Navoiyning kam o'rganilgan asarlari haqidagi maqolalar.

  • «Navoiyga ta'zim»
    She'riy to'plam

    Aziziy taxallusi bilan yozilgan, Navoiy g'azallariga bog'langan muxammaslar to'plami.

  • «Asarlar» (2008)
    Asarlar to'plami

    Alisher Navoiy nomidagi Davlat adabiyot muzeyi 2008-yildan nashr eta boshlagan to'plangan asarlari.