Асосий қисмга ўтиш
SHAXS
Азизхон Қаюмов
Тузатиш таклиф қилиш

Азизхон Қаюмов

Навоийшунос адабиётшунос олим, академик: Фанлар академияси Қўлёзмалар институтини бошқарган, маданият соҳасида раҳбар лавозимларда ишлаган, Навоий мероси бўйича тадқиқотлар муаллифи.

Фаолият:
Олим, Ёзувчи, Филолог
Ҳақиқий исми:
Азизхон Пўлатович Қаюмов
Тахаллуси:
Азизий
Туғилган:
19 январ 1926(92 ёш) ♑ — 16 феврал 2018
Туғилган жой:
Қўқон, Фарғона
Отаси:
Пўлат Қаюмов
  • «Буюк хизматлари учун» ордени
  • "Эл-юрт ҳурмати" ордени
  • «Шуҳрат» медали
  • Беруний номидаги Ўзбекистон ССР Давлат мукофоти

Биография

Азизхон Пўлатович Қаюмов 1926-йил 19-январда Қўқонда зиёли оилада туғилган. 1944–1949-йилларда Ўрта Осиё давлат университетининг (ҳозирги Ўзбекистон Миллий университети) Шарқ факултетида ўқиган ва илм йўлини шарқшунослик институтида илмий ходимликдан бошлаган.

Мумтоз ўзбек адабиёти, айниқса Алишер Навоий мероси унинг асосий тадқиқот мавзуси бўлган. Номзодлик диссертациясини (1954) Қўқон шоири Махмур ижодига бағишлаган, докторлик диссертациясини (1961) Қўқон адабий муҳити мавзусида ҳимоя қилган. Навоий «Хамса»сининг бешта достони бўйича алоҳида тадқиқотлар ёзган, матншунослик билан шуғулланиб, мумтоз шоирларнинг асарларини нашрга тайёрлаган.

Илмий иши билан бир қаторда узоқ йиллар раҳбарлик лавозимларида ишлаган: 1958–1961-йилларда Фанлар академиясининг Тил ва адабиёт институтига раҳбарлик қилган, сўнг Ўзбекистон Компартияси Марказий Қўмитасида бўлим мудири бўлган, 1963–1964-йилларда маданият вазирлигида ишлаган, 1964–1974-йилларда Кинематография давлат қўмитаси раиси бўлган. 1974–1979-йилларда Тошкент давлат маданият институтига ректорлик қилган.

1979–1998-йилларда Фанлар академияси Қўлёзмалар институтининг директори бўлган. 1983-йилда унга Ўзбекистон ССР фан арбоби унвони берилган; 1989-йилда Фанлар академиясининг мухбир аъзоси, 1995-йилда ҳақиқий аъзоси (академик) этиб сайланган. 1995–2000-йилларда Олий Мажлис депутати бўлган. 1998-йилдан умрининг охиригача Алишер Навоий номидаги Давлат адабиёт музейида етакчи илмий ходим бўлиб ишлаган.

Азизхон Қаюмов «Азизий» тахаллуси билан шеърлар ҳам ёзган; Навоий ғазалларига боғланган мухаммаслари «Навоийга таъзим» тўпламига кирган. Меҳнати «Эл-юрт ҳурмати» (2003) ва «Буюк хизматлари учун» (2014) орденлари билан тақдирланган.

У 2018-йил 16-февралда Тошкентда 92 ёшида вафот этган, Минор қабристонига дафн қилинган. Унинг архиви Алишер Навоий номидаги Давлат адабиёт музейида сақланади; 2026-йилда таваллудининг 100 йиллиги нишонланди.

Таълим

Карьера

Мукофотлар

Ҳаёт йўли

  1. 1926
    Туғилиши

    Қўқонда зиёли оилада туғилган.

  2. 1949–1957
    Шарқшунослик институтида

    Фанлар академияси шарқшунослик институтида илмий ходим бўлган; 1954-йилда номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган.

  3. 1958–1961
    Тил ва адабиёт институти

    Фанлар академияси Тил ва адабиёт институтини бошқарган; 1961-йилда докторлик диссертациясини ҳимоя қилган.

  4. 1961–1963
    Компартия Марказий Қўмитасида

    Ўзбекистон Компартияси Марказий Қўмитасида фан, олий ўқув юртлари ва маданият бўлими мудири бўлган.

  5. 1963–1964
    Маданият вазирлигида

    Ўзбекистон ССР маданият вазирлигида биринчи ўринбосар, сўнг вазир лавозимида ишлаган.

  6. 1964–1974
    Кинематография қўмитаси

    Ўзбекистон ССР Кинематография давлат қўмитаси раиси бўлган.

  7. 1974–1979
    Маданият институти ректори

    Тошкент давлат маданият институтига ректорлик қилган.

  8. 1979–1998
    Қўлёзмалар институти

    Фанлар академияси Қўлёзмалар институтининг директори бўлган.

  9. 1983–1995
    Унвон ва академия

    1983-йилда Ўзбекистон ССР фан арбоби унвони берилган; 1989-йилда Фанлар академиясининг мухбир аъзоси, 1995-йилда ҳақиқий аъзоси этиб сайланган.

  10. 1995–2000
    Олий Мажлис депутати

    Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси депутати бўлган.

  11. 1998–2018
    Навоий музейида

    Алишер Навоий номидаги Давлат адабиёт музейида етакчи илмий ходим бўлган.

  12. 2018
    Вафоти

    16-февралда Тошкентда вафот этган; Минор қабристонига дафн қилинган.

Асарлар

  • «Махмур» (1956)
    Монография

    Қўқон шоири Махмур ижодига бағишланган тадқиқот; номзодлик диссертацияси мавзуси билан боғлиқ.

  • «Ҳозиқ» (1957)
    Илмий асар

    Қўқон адабий муҳити шоирларидан бирига бағишланган тадқиқот.

  • «Ғозий» (1959)
    Илмий асар

    Қўқон адабий муҳити шоирларидан бирига бағишланган тадқиқот.

  • «Садди Искандарий» (1975)
    Монография

    Навоий «Хамса»сининг бешинчи достони ҳақида тадқиқот.

  • «Алишер Навоий» (1976)
    Монография

    Навоий ҳаёти ва ижодига бағишланган китоб; 1991-йилда қайта нашр этилган.

  • «Ҳайрат ул-аброр» (1977)
    Монография

    Навоий «Хамса»сининг биринчи достонига бағишланган тадқиқот.

  • «Фарҳод ва Ширин» сирлари (1979)
    Монография

    Навоийнинг «Фарҳод ва Ширин» достони ҳақида тадқиқот.

  • «Нодир саҳифалар» (1991)
    Илмий тўплам

    Навоийнинг кам ўрганилган асарлари ҳақидаги мақолалар.

  • «Навоийга таъзим»
    Шеърий тўплам

    Азизий тахаллуси билан ёзилган, Навоий ғазалларига боғланган мухаммаслар тўплами.

  • «Асарлар» (2008)
    Асарлар тўплами

    Алишер Навоий номидаги Давлат адабиёт музейи 2008-йилдан нашр эта бошлаган тўпланган асарлари.