Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Begali Qosimov
Tuzatish taklif qilish

Begali Qosimov

Adabiyotshunos olim, filologiya fanlari doktori, professor; jadidchilik va milliy uyg'onish davri adabiyotini o'rgangan, shu yo'nalishdagi kafedraga asos solgan.

Faoliyat:
Olim, Pedagog, Filolog
Tug'ilgan:
19 dekabr 1942(61 yosh) ♐ — 25 sentabr 2004
Tug'ilgan joy:
Kasbi tumani, Qashqadaryo
  • O'zbekiston fan arbobi
  • «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni

Biografiya

Begali Qosimov 1942-yil 19-dekabrda Qashqadaryo viloyati Kasbi tumanidagi Denov qishlog'ida tug'ilgan. O'rta maktabni o'z qishlog'ida tugatgach, 1958-yilda Toshkent davlat universitetining (hozirgi O'zbekiston Milliy universiteti) filologiya fakultetiga o'qishga kirgan va 1963-yilda uni bitirgan, shu yili aspiranturaga qabul qilingan.

Matbuotda 1964-yildan chiqa boshlagan: birinchi maqolasi «Sirdaryo haqiqati» gazetasida bosilgan, 1967-yilda esa Mirmuhsin Shermuhammedov (Fikriy) haqidagi kichik monografiyasi nashr etilgan. Aynan shu adib va uning adabiy muhiti nomzodlik dissertatsiyasi (1968) mavzusi bo'lgan. 1966-yildan Toshkent davlat universitetining o'zbek adabiyoti kafedrasida o'qituvchi, katta o'qituvchi, keyin dotsent bo'lib ishlagan.

1980-yilda O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasiga a'zo bo'lgan. 1984-yilda XX asr boshidagi o'zbek she'riyati, xususan 1905–1917-yillardagi she'riyatning shakllanishi va rivoji haqidagi doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan, 1986-yilda professor unvonini olgan. 1993-yilda universitetda Milliy uyg'onish davri o'zbek adabiyoti kafedrasiga asos solgan va uni boshqargan.

Olimning asosiy qiziqish doirasi — jadidchilik va ma'rifatparvarlik adabiyoti, uning vakillarining ijodi va taqdiri. Abdulla Avloniy, Mahmudxo'ja Behbudiy, Ismoilbek Gaspirali, Abdurauf Fitrat kabi shaxslar haqida kitoblar yozgan, Behbudiy, Avloniy, Sidqiy-Xondayliqiy, Ibrat, Ajziy va boshqa jadid yozuvchilarining tanlangan asarlarini nashrga tayyorlagan. Turkiy xalqlar adabiyotidagi uyg'onish va adabiy aloqalar masalalarini ham o'rgangan; Ankarada chiqarilgan «Turk dunyosi adabiyoti» ko'p jildligining o'zbek adabiyoti qismi bo'yicha mas'ul bo'lgan.

1997-yilda Turkiyadagi Otaturk madaniyat markazining faxriy a'zosi, 1998-yilda Otaturk tadqiqot markazining muxbir a'zosi bo'lgan; 1993-yilda Yassaviy nomidagi xalqaro mukofot sovrindori. Ilmiy-tashkiliy ishlarda ham qatnashgan: 1998–2002-yillarda O'zbekiston Oliy attestatsiya komissiyasining filologiya yo'nalishidagi ishida qatnashgan, O'zbekiston Milliy universiteti huzuridagi filologiya fanlari bo'yicha ixtisoslashgan kengashga rahbarlik qilgan.

1999-yilda unga «O'zbekiston fan arbobi» unvoni berilgan. Begali Qosimov 2004-yil 25-sentabrda Toshkentda vafot etgan. 2025-yilda, vafotidan so'ng, «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni bilan taqdirlangan.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1942
    Tug'ilishi

    Qashqadaryo viloyati Kasbi tumanidagi Denov qishlog'ida tug'ilgan.

  2. 1958–1963
    Universitetda o'qishi

    Toshkent davlat universiteti filologiya fakultetida tahsil olgan.

  3. 1963–1968
    Aspirantura va nomzodlik

    Aspiranturada o'qigan; 1968-yilda Mirmuhsin Shermuhammedov (Fikriy) va uning adabiy muhiti haqidagi nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

  4. 1966
    Universitetda ish boshlashi

    Toshkent davlat universitetining o'zbek adabiyoti kafedrasida o'qituvchi, keyin katta o'qituvchi va dotsent bo'lgan.

  5. 1980
    Yozuvchilar uyushmasiga a'zolik

    O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a'zosi bo'lgan.

  6. 1984
    Doktorlik dissertatsiyasi

    XX asr boshidagi o'zbek she'riyati, 1905–1917-yillardagi she'riyatning shakllanishi mavzusida himoya qilgan.

  7. 1986
    Professor unvoni

    Professor unvonini olgan.

  8. 1993
    Kafedraga asos solishi

    Milliy uyg'onish davri o'zbek adabiyoti kafedrasini tashkil etgan va boshqargan; shu yili Yassaviy nomidagi xalqaro mukofotni olgan.

  9. 1997–1998
    Turkiyadagi ilmiy markazlar

    Otaturk madaniyat markazining faxriy a'zosi, Otaturk tadqiqot markazining muxbir a'zosi bo'lgan.

  10. 1999
    «O'zbekiston fan arbobi»

    Faxriy unvon berilgan.

  11. 2004
    Vafoti

    25-sentabrda Toshkentda vafot etgan.

  12. 2025
    Vafotidan keyingi mukofot

    «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni bilan taqdirlangan.

Kitoblar

  • «Mirmuhsin Shermuhamedov»
    1967 · Monografiya

    Shoir va adib Mirmuhsin Shermuhammedov (Fikriy) haqidagi kichik tadqiqot — olimning birinchi kitobi.

  • «Abdulla Avloniy»
    1979 · Monografiya

    Jadid ma'rifatparvari Abdulla Avloniyning hayoti va ijodi haqida tadqiqot.

  • «Ma'rifat darg'alari»
    1990 · Ilmiy tadqiqot

    Ma'rifatparvarlik adabiyoti vakillari haqidagi kitob.

  • «Ismoilbek Gaspirali»
    1992 · Monografiya

    Qrim-tatar ma'rifatparvari Ismoilbek Gaspirali haqida kitob.

  • «Maslakdoshlar (Behbudiy, Ajziy, Fitrat)»
    1994 · Ilmiy tadqiqot

    Uch jadid ijodkori haqidagi tadqiqot.

  • «Behbudiy. Tanlangan asarlar»
    1997 · Nashrga tayyorlash

    Mahmudxo'ja Behbudiy asarlari to'plamini nashrga tayyorlagan (2-nashri 1999-yilda chiqqan).

  • «Abdulla Avloniy. Tanlangan asarlar» (I–II jild)
    1998 · Nashrga tayyorlash

    Avloniy asarlarining ikki jildligini nashrga tayyorlagan.

  • «Milliy uyg'onish: jasorat, ma'rifat, fidoyilik»
    2002 · Ilmiy tadqiqot

    Milliy uyg'onish davri adabiyoti haqidagi umumlashtiruvchi kitob.

Aloqador shaxslar

Begali Qosimov (1942–2004) — Olim | Shaxs.uz