Bernara Qoriyeva
O'zbek balerinasi va baletmeyster, SSSR xalq artisti (1973), Navoiy nomidagi teatrning prima-balerinasi, 1994–2002-yillarda Katta teatr direktori va badiiy rahbari.
Biografiya
Bernara Qoriyeva 1936-yil 28-yanvarda Toshkentda, Rahim Qoriyevning oilasida tug'ilgan. 1952-yilda Toshkent xoreografiya bilim yurtini, 1955-yilda Moskva xoreografiya bilim yurtini (M. A. Kojuxova sinfida) tamomlagan, keyinchalik, 1980-yilda Toshkent davlat madaniyat institutida ham o'qigan.
1955-yildan Alisher Navoiy nomidagi opera va balet teatri truppasida raqsga tushgan, prima-balerina bo'lgan. 1957-yilda Moskvadagi balet tanlovida kumush medal olgan. Uning repertuarida «Oqqush ko'li»dagi Odetta-Odiliya, «Bog'chasaroy favvorasi»dagi Mariya, «Jizel», «Don Kixot»dagi Kitri kabi jahon klassikasi partiyalari, shuningdek milliy baletlardan «Suhayl va Mehri»dagi Mehri va «Sevgi tumori»dagi Soxani bor. «Sevgi tumori»dagi Soxani partiyasi uchun 1970-yilda Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofotiga sazovor bo'lgan.
Qoriyeva R. Shchedrinning «Anna Karenina» baletida bosh partiyani ijro etgan; shu partiya hamda «Notanish ayol», «Zaharli hayot», «Elegiya» spektakllaridagi roli uchun 1982-yilda SSSR Davlat mukofoti berilgan. Ko'p yillar Kuba, Braziliya, Fransiya, Angliya, Italiya, Suriya, Yamayka, Hindiston, Argentina va boshqa mamlakatlarda gastrol safarlarida bo'lgan; ijodiga «Bernora Qoriyeva raqsga tushadi» va «Men balerinaman» filmlari bag'ishlangan.
1964-yilda O'zbekiston SSR xalq artisti, 1973-yilda SSSR xalq artisti unvonini olgan. 1979–1983-yillarda «O'zbekiston yosh baleti» birlashmasini tashkil etgan va unga rahbarlik qilgan. 1985–1998-yillarda O'zbekiston teatr arboblari uyushmasi raisi bo'lgan; 1989–1991-yillarda SSSR xalq deputati sifatida Oliy Kengash Millatlar Kengashining madaniyat masalalari bo'yicha komissiyasi ishida qatnashgan.
1991-yildan Janubiy-Sharqiy Osiyo teatrlari masalalari bo'yicha muvofiqlashtiruvchi kengashga rais bo'lgan. Uning tashabbusi bilan 1993-yilda Toshkentda «Teatr: Sharq–G'arb» birinchi xalqaro festivali o'tkazilgan; unda 25 ta mamlakat vakillari spektakllar ko'rsatgan. 1994–2002-yillarda Alisher Navoiy nomidagi Katta teatrning direktori va badiiy rahbari bo'lgan, 2002-yildan madaniyat vaziri huzurida teatr masalalari bo'yicha maslahatchi.
1985-yildan professor; hozirgi vaqtda O'zbekiston davlat xoreografiya akademiyasining xoreografiya kafedrasida dars beradi. 2004-yilda Toshkentda birinchi xususiy raqs maktabi — «Bernara Qoriyevadan uslub va raqs»ni ochgan. 1996-yilda «Do'stlik» ordeni bilan taqdirlangan; 2020-yilda «Fidokorona xizmatlari uchun», 2026-yilda «Mehnat shuhrati» ordenlari berilgan.
Ta'lim
- Toshkent xoreografiya bilim yurtiKollej, texnikum · Toshkent · 1952 · Balet raqqosasi
- Moskva xoreografiya bilim yurtiKollej, texnikum · 1955 · Balet raqqosasi (M. A. Kojuxova sinfi)
- Abdulla Qodiriy nomidagi Toshkent davlat madaniyat institutiOliygoh · Toshkent · 1980
Karyera
- SSSR xalq deputatlari s'yezdiSSSR xalq deputati · 1989–1991
- Alisher Navoiy nomidagi Davlat akademik Katta teatriBalerina, prima-balerina (1955-yildan), direktor va badiiy rahbar (1994–2002) · Toshkent · 1955–2002Bu lavozimda bo'lganlar →
- O'zbekiston davlat xoreografiya akademiyasiXoreografiya kafedrasi professori · Toshkent · hozirgacha
Mukofotlar
«Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni2020 · O'zbekiston
Mehnat shuhrati ordeni2026 · O'zbekiston
«Do'stlik» ordeni1996 · O'zbekiston
«Shuhrat» medali1994 · O'zbekiston
O'zbekiston SSR xalq artisti1964 · O'zbekiston SSR
Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti1970 · O'zbekiston SSR
SSSR xalq artisti1973 · SSSR
Mehnat Qizil Bayroq ordeni1986 · SSSR
«Hurmat belgisi» ordeni1959 · SSSR
SSSR Davlat mukofoti1982 · SSSR- Qirg'iz Respublikasi xalq artisti1996 · Qirg'iziston
Hayot yo'li
- 1936Tug'ilishi
28-yanvarda Toshkentda tug'ilgan.
- 1955Moskvadan Navoiy teatriga
Moskva xoreografiya bilim yurtini tamomlab, Alisher Navoiy nomidagi opera va balet teatri truppasiga qabul qilingan.
- 1957Moskvadagi tanlov
Balet tanlovida kumush medal olgan.
- 1964O'zbekiston SSR xalq artisti
Shu unvon berilgan.
- 1973SSSR xalq artisti
Shu unvon berilgan.
- 1979–1983«O'zbekiston yosh baleti»
Birlashmani tashkil etgan va unga rahbarlik qilgan.
- 1982SSSR Davlat mukofoti
«Anna Karenina» baletidagi bosh partiya va boshqa rollari uchun.
- 1985–1998Teatr arboblari uyushmasi
O'zbekiston teatr arboblari uyushmasining raisi; 1985-yildan professor.
- 1989–1991SSSR xalq deputati
SSSR xalq deputatlari s'yezdining deputati bo'lgan.
- 1993«Teatr: Sharq–G'arb» festivali
Uning tashabbusi bilan Toshkentda birinchi xalqaro teatr festivali o'tkazilgan.
- 1994–2002Katta teatr rahbari
Alisher Navoiy nomidagi Katta teatrning direktori va badiiy rahbari.
- 2004Xususiy raqs maktabi
Toshkentda «Bernara Qoriyevadan uslub va raqs» maktabini ochgan.
Asarlar
- «Oqqush ko'li»Balet partiyasi
Odetta-Odiliya partiyasi (P. Chaykovskiy baleti)
- «Bog'chasaroy favvorasi»Balet partiyasi
Mariya partiyasi (B. Asafyev baleti)
- «Jizel»Balet partiyasi
Bosh partiya (A. Adan baleti)
- «Don Kixot»Balet partiyasi
Kitri partiyasi (L. Minkus baleti)
- «Suhayl va Mehri»Balet partiyasi
Mehri partiyasi (M. Leviyev baleti)
- «Sevgi tumori»Balet partiyasi
Soxani partiyasi (M. Ashrafiy baleti); shu partiya uchun 1970-yilda Hamza nomidagi Davlat mukofoti berilgan
- «Anna Karenina»Balet partiyasi
Bosh partiya (R. Shchedrin baleti); 1982-yilgi SSSR Davlat mukofoti shu rol uchun ham berilgan
- «Zaharli hayot», «Notanish ayol», «Elegiya»Balet partiyalari
1980-yillar boshidagi spektakllar (R. Vildanov musiqasi): Maryam, Ayol, Asya Polozova va Liza Kalitina obrazlari
- «Spartak», «Maskarad», «Hamlet»Balet partiyalari
Frigiya, Nina va Ofeliya partiyalari
Yutuqlar
- 🥈Moskvadagi balet tanloviMoskvadagi balet tanlovi (1957)