Boris Giyenko

Boris Fyodorovich Giyenko 1917-yil 8-avgustda Vladikavkazda (keyinchalik shahar Ordjonikidze deb atalgan) charm ustasi oilasida tug'ilgan. Olti yoshidan fortepiano chalishni o'rgangan. 1935-yilda Toshkentga ko'chib kelgan va bolalarning badiiy tarbiyasi markaziy uyi qoshidagi havaskor torli orkestrlar rahbarlari kurslarini tamomlagan; shu yillarda birinchi kuylarini ham yozgan.

1936-yilda, Toshkent davlat konservatoriyasi ochilgan yili, uning dastlabki talabalaridan biriga aylangan va kompozitsiyani B. B. Nadejdin sinfida o'qigan. Talabalik yillaridayoq turli shoirlar she'rlariga qo'shiq va romanslar yozgan, o'zbek xalq kuylarini dutor orkestri uchun qayta ishlagan. 1938-yildan Lenin nomidagi Pionerlar saroyi qoshidagi bolalar musiqa maktabida musiqa nazariyasi fanlaridan dars bergan. 1941-yilda konservatoriyani tamomlagan; diplom ishi sifatida birinchi simfoniyasini taqdim etgan.

Ulug' Vatan urushi yillarida Turkiston harbiy okrugi siyosiy boshqarmasi qoshidagi madaniy-ma'rifiy targ'ibot brigadasida xizmat qilgan, vatanparvarlik qo'shiqlari, romanslar va orkestr pyesalari yozgan. 1939-yildan O'zbekiston bastakorlar uyushmasi a'zosi bo'lgan, 1960-yilda uning boshqaruvi raisining o'rinbosari etib saylangan. 1945–1949-yillarda O'zbek davlat filarmoniyasi huzuridagi xalq cholg'ulari orkestrida dirijyorlik qilgan.

1948-yildan Toshkent konservatoriyasida cholg'ushunoslik va partitura o'qish sinfini olib borgan, 1960-yildan kompozitsiyadan dars bergan, 1972–1980-yillarda kompozitsiya kafedrasiga mudirlik qilgan, 1980-yildan professor. Uning sinfida R. Abdullayev, M. Bafoyev, U. Musayev, Sayfi Jalil kabi bastakorlar tahsil olgan.

Giyenko ijodining muhim qismi kamer musiqadir: torli kvartetlar va fortepiano kvinteti «Triptix» o'zbek musiqasi an'analariga va muallifning o'z mavzulariga tayanadi. Simfonik asarlari orasida «Xorazm syuitasi» (1951), «O'zbekistonning lirik manzaralari» syuitasi (1954) va 14 nafar Turkiston komissari xotirasiga bag'ishlangan simfoniya-ballada bor. O'zbek xalq cholg'ulari orkestri uchun ham ko'p asar yozgan va o'zbek, o'rta osiyolik, ozarbayjon, ukrain xalqlarining musiqa folklorini ishlatgan.

Sahna janrida u G. Sabitov, D. Zokirov, F. Sodiqov, D. Soatqulov bilan hamkorlikda bir qancha musiqali drama yaratgan, D. Zokirov bilan «Oynisa» baletini (1956) bastalagan; spektakllar va kinofilmlarga musiqa yozgan.

Giyenko O'zbekiston SSR san'at arbobi (1968) va O'zbekiston SSR xalq artisti (1988) unvonlariga sazovor bo'lgan, Mehnat Qizil Bayroq va «Hurmat belgisi» ordenlari, medallar bilan mukofotlangan; 1996-yilda unga «Shuhrat» medali berilgan. U 2000-yil 18-sentabrda Toshkentda vafot etgan va Botkin qabristoniga dafn etilgan.