Asosiy qismga o'tish
SHAXS
Dilbar Abdurahmonova
Tuzatish taklif qilish

Dilbar Abdurahmonova

O'zbekistonda birinchi ayol dirijyor, SSSR xalq artisti; ko'p yillar Navoiy nomidagi opera va balet teatrining bosh dirijyori bo'lgan.

Faoliyat:
Musiqachi, Pedagog
Tug'ilgan:
1 may 1936(81 yosh) ♉ — 20 mart 2018
Otasi:
G'ulom Abdurahmonov
Onasi:
Zuhra Fayziyeva
  • «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni
  • «Shuhrat» medali
  • O'zbekiston SSR xalq artisti
  • Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti
  • SSSR xalq artisti
  • Xalqlar do'stligi ordeni

Biografiya

Dilbar G'ulomovna Abdurahmonova 1936-yil 1-mayda Moskvada tug'ilgan: ota-onasi — o'zbek opera san'atkorlari — o'sha paytda Moskva konservatoriyasi huzuridagi o'zbek opera studiyasida o'qiyotgan edi. Bolaligi va o'smirlik yillari Toshkentda o'tdi. 1948–1955-yillarda R. Glier nomidagi musiqa maktabida skripka sinfida tahsil oldi, shu bilan birga 110-matematika maktabida ham o'qidi.

Toshkent davlat konservatoriyasida avval B. Titel sinfida skripkachilikni (1959), keyin Muxtor Ashrafiy sinfida opera-simfonik dirijyorlikni (1960) tamomladi. 1957-yilda uchinchi kurs talabasi sifatida dirijyorlikda debyut qildi va Moskvada o'tgan VI Butunjahon yoshlar va talabalar festivalida diplom oldi. Talabalik yillarida, 1957–1960-yillarda, Navoiy nomidagi opera va balet teatri orkestrida skripkachi bo'lib ishladi.

1960-yildan teatrning dirijyori, 1974–1990-yillarda bosh dirijyori va badiiy rahbari bo'ldi; keyinchalik dirijyor-sahnalashtiruvchi sifatida ishlashda davom etdi. U O'zbekistonda birinchi ayol dirijyor hisoblanadi. Uning repertuarida 60 dan ortiq opera va balet spektakli bor: Verdining «Aida» va «Otello», Chaykovskiyning «Oqqush ko'li» va «Pika damasi», Adanning «Jizel», Prokofyevning «Olovli farishta» kabi jahon asarlari bilan bir qatorda o'zbek bastakorlarining asarlari ham.

1970-yillarda u ayniqsa balet dirijyori sifatida tanildi. A. Kozlovskiyning «Tanovar» baleti sahnalashtirilgani uchun 1973-yilda Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofotiga sazovor bo'ldi. 1969-yilda unga O'zbekiston SSR xalq artisti, 1977-yilda SSSR xalq artisti unvoni berildi. Teatr bilan Misr (1966), Germaniya, Ruminiya, Tailand va Singapurda, shuningdek SSSRning ko'plab shaharlarida gastrollarda bo'ldi.

1982-yilda A. N. Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va rassomlik institutining teatr ishi iqtisodi va rejalashtirish bo'limini sirtdan tamomladi. O'zbekiston davlat konservatoriyasida opera ijrochiligidan dars berdi, professor bo'ldi. Mustaqillik yillarida «Shuhrat» medali (2001) va «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni (2012) bilan mukofotlandi. Dilbar Abdurahmonova 2018-yil 20-martda Toshkentda vafot etdi va «Minor» qabristoniga dafn etildi.

Ta'lim

Karyera

Mukofotlar

Hayot yo'li

  1. 1936
    Tug'ilishi

    Moskvada tug'ilgan; ota-onasi o'sha paytda Moskvadagi o'zbek opera studiyasida o'qigan.

  2. 1948–1955
    Musiqa maktabida o'qishi

    Toshkentdagi R. Glier nomidagi musiqa maktabida skripka sinfida tahsil olgan.

  3. 1957
    Dirijyorlikdagi debyuti

    Konservatoriyaning uchinchi kurs talabasi sifatida birinchi marta dirijyorlik qilgan va Moskvadagi VI Butunjahon yoshlar va talabalar festivalida diplom olgan.

  4. 1957–1960
    Teatr orkestrida

    Navoiy nomidagi opera va balet teatri orkestrida skripkachi bo'lib ishlagan.

  5. 1959–1960
    Konservatoriyani tamomlashi

    Toshkent davlat konservatoriyasini skripka (1959) va opera-simfonik dirijyorlik (Muxtor Ashrafiy sinfi, 1960) bo'yicha tugatgan.

  6. 1960
    Teatr dirijyori

    Navoiy nomidagi opera va balet teatrining dirijyori bo'lgan.

  7. 1966
    Misrdagi gastrollar

    Teatr bilan Misrda gastrol safarida bo'lgan; keyinchalik Germaniya, Ruminiya, Tailand va Singapurda ham chiqish qilgan.

  8. 1969
    O'zbekiston SSR xalq artisti

    O'zbekiston SSR xalq artisti faxriy unvoni berilgan.

  9. 1973
    Hamza nomidagi mukofot

    «Tanovar» baletini sahnalashtirgani uchun Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofotini olgan.

  10. 1974–1990
    Bosh dirijyor

    Teatrning bosh dirijyori va badiiy rahbari lavozimida ishlagan.

  11. 1977
    SSSR xalq artisti

    SSSR xalq artisti unvoni berilgan (30-dekabr).

  12. 1982
    Institutni tamomlashi

    A. N. Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va rassomlik institutini sirtdan tamomlagan.

  13. 2018
    Vafoti

    20-martda Toshkentda vafot etgan; «Minor» qabristoniga dafn etilgan.

Asarlar

  • «Aida» (J. Verdi)
    Opera

    Verdining operasi; Vikipediyaga ko'ra, u ilk bor aynan shu operaga dirijyorlik qilgan.

  • «Otello» (J. Verdi)
    Opera

    1970-yillarning oxiri va 1980-yillarda to'liq tahrirda sahnalashtirilgan operalardan biri.

  • «Olovli farishta» (S. Prokofyev)
    Opera

    Prokofyevning operasi, teatrda to'liq tahrirda sahnalashtirilgan.

  • «Masxarabozlar» (R. Leonkavallo)
    Opera

    Leonkavalloning operasi, to'liq tahrirda sahnalashtirilgan.

  • «Bo'ron» (S. Vasilenko, M. Ashrafiy)
    Opera

    O'zbek-rus hamkorlik asari bo'lgan opera; teatr repertuarida u dirijyorlik qilgan spektakllardan.

  • «Oqqush ko'li» (P. Chaykovskiy)
    Balet

    Klassik balet; uning dirijyorlik repertuarining asosiy nomlaridan biri.

  • «Jizel» (A. Adan)
    Balet

    1970-yillarda balet dirijyori sifatida shuhrat keltirgan spektakllardan biri.

  • «Spartak» (A. Xachaturyan)
    Balet

    Xachaturyanning baleti, uning balet repertuariga kirgan.

  • «Tanovar» (A. Kozlovskiy)
    Balet

    Shu baletni sahnalashtirgani uchun 1973-yilda Hamza nomidagi Davlat mukofotiga sazovor bo'lgan.

  • «Sevgi tumori» (M. Ashrafiy)
    Balet

    O'zbek bastakori balet musiqasi — uning ustozi Muxtor Ashrafiyning asari.

Aloqador shaxslar

Dilbar Abdurahmonova (1936–2018) — Musiqachi | Shaxs.uz