Dilshodi Barno
Qo'qonlik shoira va maktabdor otin: o'zbek hamda tojik tillarida she'r yozgan, qizlarga savod o'rgatgan, «Tarixi muhojiron» asarining muallifi.
Biografiya
Dilshodi Barno – XIX asrda yashagan shoira va ma'rifatparvar, Dilshod otin nomi bilan ham ma'lum. Haqiqiy ismi Dilshod, otasining ismi Rahimqul sufi. Manbalarda tug'ilgan yili 1800 deb ko'rsatiladi, joyi – O'ratepa; umrining asosiy qismini Qo'qonda o'tkazgan va shu yerda, 1905–1906-yillarda vafot etgan. Manbalar bu sanalarni turlicha beradi, shu bois ular taxminiy hisoblanadi.
Savodni otasidan chiqargan. Qo'qonda turmushga chiqqach, qizlarni o'qitish bilan shug'ullandi: avval mahalladagi qizlar maktabida o'qituvchilikni o'rgandi, so'ng o'z maktabini ochib, ellik yilga yaqin dars berdi. Mashhur ma'lumotga ko'ra, uning qo'lidan sakkiz yuz ellikdan ortiq qiz tahsil olgan. Shogirdlaridan biri keyinchalik shoira Anbar otin bo'ldi.
Ijodida g'azal, muxammas, musaddas, chistonlar va xotira-nomalar uchraydi. Bizgacha uning o'zbekcha va tojikcha yuzdan ortiq she'ri yetib kelgan; ular «Tazkirai Barno» hamda «Muntaxab al-ash'ori Barno» kabi qo'lyozma to'plamlarida saqlangan. Lirikasida sevgi, sadoqat, vatan va inson erki mavzulari birga keladi.
Nasriy-tarixiy asari «Tarixi muhojiron» («Muhojirlar tarixi») o'sha davrdagi urushlar, ko'chirilgan xalqning ahvoli va ijtimoiy voqealar haqida guvohlik beradi. Chor Rossiyasining Turkistonni bosib olishi oqibatlarini shoira zamondoshlaridan yaqqolroq ko'rgan, shu bilan birga yaxshi kunlarga umid bildirgan va turkistonliklarni inoq yashashga chorlagan.
Hayot yo'li
- 1800Tug'ilgan
Manbalarda O'ratepa ko'rsatiladi; sana taxminiy.
- 1830-yillardanQo'qonda qizlarga dars bergan
Qizlar maktabida o'qituvchilik, so'ng o'z maktabini ochgan; ellik yilga yaqin tahsil bergan.
- 1905–1906Qo'qonda vafot etgan
Sana manbalarda farqlanadi.
Asarlar
- «Tarixi muhojiron»Nasriy-tarixiy asar
- «Tazkirai Barno»She'rlar to'plami (qo'lyozma)
- «Muntaxab al-ash'ori Barno»Tanlangan she'rlar (qo'lyozma)