Биография
Дилшоди Барно – XIX асрда яшаган шоира ва маърифатпарвар, Дилшод отин номи билан ҳам маълум. Ҳақиқий исми Дилшод, отасининг исми Раҳимқул суфи. Манбаларда туғилган йили 1800 деб кўрсатилади, жойи – Ўратепа; умрининг асосий қисмини Қўқонда ўтказган ва шу ерда, 1905–1906-йилларда вафот этган. Манбалар бу саналарни турлича беради, шу боис улар тахминий ҳисобланади.
Саводни отасидан чиқарган. Қўқонда турмушга чиққач, қизларни ўқитиш билан шуғулланди: аввал маҳалладаги қизлар мактабида ўқитувчиликни ўрганди, сўнг ўз мактабини очиб, эллик йилга яқин дарс берди. Машҳур маълумотга кўра, унинг қўлидан саккиз юз элликдан ортиқ қиз таҳсил олган. Шогирдларидан бири кейинчалик шоира Анбар отин бўлди.
Ижодида ғазал, мухаммас, мусаддас, чистонлар ва хотира-номалар учрайди. Бизгача унинг ўзбекча ва тожикча юздан ортиқ шеъри етиб келган; улар «Тазкираи Барно» ҳамда «Мунтахаб ал-ашъори Барно» каби қўлёзма тўпламларида сақланган. Лирикасида севги, садоқат, ватан ва инсон эрки мавзулари бирга келади.
Насрий-тарихий асари «Тарихи муҳожирон» («Муҳожирлар тарихи») ўша даврдаги урушлар, кўчирилган халқнинг аҳволи ва ижтимоий воқеалар ҳақида гувоҳлик беради. Чор Россиясининг Туркистонни босиб олиши оқибатларини шоира замондошларидан яққолроқ кўрган, шу билан бирга яхши кунларга умид билдирган ва туркистонликларни иноқ яшашга чорлаган.
Ҳаёт йўли
- 1800Туғилган
Манбаларда Ўратепа кўрсатилади; сана тахминий.
- 1830-йилларданҚўқонда қизларга дарс берган
Қизлар мактабида ўқитувчилик, сўнг ўз мактабини очган; эллик йилга яқин таҳсил берган.
- 1905–1906Қўқонда вафот этган
Сана манбаларда фарқланади.
Асарлар
- «Тарихи муҳожирон»Насрий-тарихий асар
- «Тазкираи Барно»Шеърлар тўплами (қўлёзма)
- «Мунтахаб ал-ашъори Барно»Танланган шеърлар (қўлёзма)