
O'zbek tilshunosi va folklorshunosi, «Turk o'chog'i» tashkilotining asoschisi, «Alpomish» dostonining dastlabki tadqiqotchilaridan biri; 1938-yilda qatag'on qilingan, 1989-yilda oqlangan.
Biografiya
G'ozi Olim Yunusov – tilshunos va folklorshunos olim, «Turk o'chog'i» tashkilotining asoschisi. U 1893-yilda Toshkentda tug'ilgan (ayrim manbalarda tug'ilgan yili boshqacha keltiriladi). Gazeta va jurnallarda «G'ozi Yunus» imzosi bilan ham chiqqan.
Yoshlik yillarida Turkiyaga borib, 1912–1914-yillarda universitetda hamda Anqaradagi «al-Azhar» madrasasida tahsil olgan. Vatanga qaytgach, 1918-yilning iyulida Turkiston yoshlariga milliy va ilmiy ruhda tarbiya berish uchun «Turk o'chog'i»ni tashkil etdi.
Faoliyatining keyingi bosqichlari: 1920–1922-yillarda Maorif komissarligi huzuridagi ilmiy kengashning til va terminologiya bo'limida xizmat qilgan; shu komissarlikning Til va terminologiya qo'mitasida ilmiy kotib lavozimida ishlagan. 1925–1930-yillarda Samarqanddagi pedagogika akademiyasida o'zbek tili kafedrasini professor sifatida boshqargan, 1934–1937-yillarda esa Til va adabiyot institutining ilmiy xodimi edi.
Samarqand, Toshkent va Sirdaryo (Mirzacho'l) viloyatlariga qilgan ekspeditsiyalarda xalq qo'shiqlari, topishmoq va maqollarni, «Alpomish» dostonining ikki qismini (taxminan 50 sahifa) yozib olgan. Shuningdek, «Yengilgan podshoh», «Tulki va bedana», «Shum kal», «Aldangan qozi», «Topqir kal», «Tulki va tojik», «O'rinsiz tilak», «Hiylakor kal» va «Kimlar o'g'ri» singari hikoyalarni to'plagan.
Yunusov «O'zbek tili grammatikasi» (1936), «Yuridik terminlar lug'ati» (1926) va «O'zbek urug'laridan qatag'onlar va ularning tili» (1930) kabi ilmiy asarlarning muallifi. «Alpomish» xalq eposini birinchilardan bo'lib o'rgangan tadqiqotchilar qatoriga kiradi. 1920–1930-yillarda matbuot, tilshunoslik, adabiyot va folklorshunoslik mavzularidagi maqolalari gazeta va jurnallarda bosilgan.
1937-yil 3-iyulda qamoqqa olingan va 1938-yil 4-oktabrda otib o'ldirilgan; 1989-yilda oqlangan. Manbalarda vafot sanasi turlicha ko'rsatiladi (ayrimlarida 5-oktabr).
Karyera
- Til va adabiyot institutiIlmiy xodim · Toshkent · 1934–1937
Hayot yo'li
- 1893Tug'ilgan
Toshkentda dunyoga kelgan.
- 1912–1914Turkiyada o'qigan
Universitetda va Anqaradagi «al-Azhar» madrasasida tahsil olgan.
- 1918«Turk o'chog'i»ni tuzgan
Turkiston yoshlariga milliy va ilmiy ruhda tarbiya berish maqsadida.
- 1920–1922Maorif komissarligida
Ilmiy kengashning til va terminologiya bo'limida ishlagan, so'ngra Til va terminologiya qo'mitasining ilmiy kotibi bo'lgan.
- 1925–1930Samarqand pedagogika akademiyasida
O'zbek tili kafedrasining professori.
- 1926«Yuridik terminlar lug'ati»
Chop etilgan.
- 1936«O'zbek tili grammatikasi»
Chop etilgan.
- 1934–1937Til va adabiyot institutida
Ilmiy xodim bo'lib ishlagan.
- 1937Hibsga olingan
3-iyulda qamalgan.
- 1938Otib tashlangan
4-oktabrda qatl etilgan.
- 1989Oqlangan
O'limidan keyin reabilitatsiya qilingan.
Asarlar
- «Yuridik terminlar lug'ati» (1926)Lug'at
- «O'zbek urug'laridan qatag'onlar va ularning tili» (1930)Ilmiy asar
- «O'zbek tili grammatikasi» (1936)Ilmiy asar