
Ўзбек тилшуноси ва фолклоршуноси, «Турк ўчоғи» ташкилотининг асосчиси, «Алпомиш» достонининг дастлабки тадқиқотчиларидан бири; 1938-йилда қатағон қилинган, 1989-йилда оқланган.
Биография
Ғози Олим Юнусов – тилшунос ва фолклоршунос олим, «Турк ўчоғи» ташкилотининг асосчиси. У 1893-йилда Тошкентда туғилган (айрим манбаларда туғилган йили бошқача келтирилади). Газета ва журналларда «Ғози Юнус» имзоси билан ҳам чиққан.
Ёшлик йилларида Туркияга бориб, 1912–1914-йилларда университетда ҳамда Анқарадаги «ал-Азҳар» мадрасасида таҳсил олган. Ватанга қайтгач, 1918-йилнинг июлида Туркистон ёшларига миллий ва илмий руҳда тарбия бериш учун «Турк ўчоғи»ни ташкил этди.
Фаолиятининг кейинги босқичлари: 1920–1922-йилларда Маориф комиссарлиги ҳузуридаги илмий кенгашнинг тил ва терминология бўлимида хизмат қилган; шу комиссарликнинг Тил ва терминология қўмитасида илмий котиб лавозимида ишлаган. 1925–1930-йилларда Самарқанддаги педагогика академиясида ўзбек тили кафедрасини профессор сифатида бошқарган, 1934–1937-йилларда эса Тил ва адабиёт институтининг илмий ходими эди.
Самарқанд, Тошкент ва Сирдарё (Мирзачўл) вилоятларига қилган экспедицияларда халқ қўшиқлари, топишмоқ ва мақолларни, «Алпомиш» достонининг икки қисмини (тахминан 50 саҳифа) ёзиб олган. Шунингдек, «Енгилган подшоҳ», «Тулки ва бедана», «Шум кал», «Алданган қози», «Топқир кал», «Тулки ва тожик», «Ўринсиз тилак», «Ҳийлакор кал» ва «Кимлар ўғри» сингари ҳикояларни тўплаган.
Юнусов «Ўзбек тили грамматикаси» (1936), «Юридик терминлар луғати» (1926) ва «Ўзбек уруғларидан қатағонлар ва уларнинг тили» (1930) каби илмий асарларнинг муаллифи. «Алпомиш» халқ эпосини биринчилардан бўлиб ўрганган тадқиқотчилар қаторига киради. 1920–1930-йилларда матбуот, тилшунослик, адабиёт ва фолклоршунослик мавзуларидаги мақолалари газета ва журналларда босилган.
1937-йил 3-июлда қамоққа олинган ва 1938-йил 4-октабрда отиб ўлдирилган; 1989-йилда оқланган. Манбаларда вафот санаси турлича кўрсатилади (айримларида 5-октабр).
Карьера
- Тил ва адабиёт институтиИлмий ходим · Тошкент · 1934–1937
Ҳаёт йўли
- 1893Туғилган
Тошкентда дунёга келган.
- 1912–1914Туркияда ўқиган
Университетда ва Анқарадаги «ал-Азҳар» мадрасасида таҳсил олган.
- 1918«Турк ўчоғи»ни тузган
Туркистон ёшларига миллий ва илмий руҳда тарбия бериш мақсадида.
- 1920–1922Маориф комиссарлигида
Илмий кенгашнинг тил ва терминология бўлимида ишлаган, сўнгра Тил ва терминология қўмитасининг илмий котиби бўлган.
- 1925–1930Самарқанд педагогика академиясида
Ўзбек тили кафедрасининг профессори.
- 1926«Юридик терминлар луғати»
Чоп этилган.
- 1936«Ўзбек тили грамматикаси»
Чоп этилган.
- 1934–1937Тил ва адабиёт институтида
Илмий ходим бўлиб ишлаган.
- 1937Ҳибсга олинган
3-июлда қамалган.
- 1938Отиб ташланган
4-октабрда қатл этилган.
- 1989Оқланган
Ўлимидан кейин реабилитация қилинган.
Асарлар
- «Юридик терминлар луғати» (1926)Луғат
- «Ўзбек уруғларидан қатағонлар ва уларнинг тили» (1930)Илмий асар
- «Ўзбек тили грамматикаси» (1936)Илмий асар