Hamid G'ulom
O'zbek yozuvchisi va shoiri, «Mash'al», «Toshkentliklar», «Mangulik» romanlari muallifi, O'zbekiston SSR xalq yozuvchisi, SSSR Davlat mukofoti sovrindori.
Biografiya
Hamid G'ulom (asl ismi Hamid Ubaydullayevich G'ulomov) 1919-yil 25-aprelda Toshkentda tug'ilgan. O'rta Osiyo politexnika institutining ishchilar fakultetida, so'ng Toshkent pedagogika institutining rus tili va adabiyoti fakultetida o'qigan; institutni 1941-yilda tugatgan. Ilk she'rlari 1930-yillarda matbuotda chiqqan.
1940-yillarda «Guliston» jurnalida adabiy xodim, maktab o'qituvchisi bo'lib ishlagan, radioda diktor va muharrirlik qilgan (1943–1944), so'ng 1944–1954-yillarda «Qizil O'zbekiston» gazetasida bo'lim mudiri va mas'ul kotib bo'lgan. Birinchi she'rlar to'plami «Qasosim bor» 1942-yilda nashr etilgan; keyinchalik «Qit'alar uyg'oq» (1960), «Oshiq ko'ngil» (1974) to'plamlari va bir qancha dostonlari chiqqan.
1950-yillarning o'rtalarida Moskvadagi Oliy adabiyot kurslarida tahsil olgan, 1956–1958-yillarda «Literaturnaya gazeta»ning O'zbekiston bo'yicha maxsus muxbiri bo'lgan. Nasrga 1956-yilda «Olmos qizi» qissasi bilan o'tgan. Asosiy romanlari: 1920-yillar O'zbekistonidagi o'zgarishlar haqidagi ikki kitobli «Mash'al» (1958–1961), o'zlashtirilgan yerlar mavzusidagi «Senga intilaman» (1963) va «Binafsha atri» (1976), toshkentliklarning urush oldi va urush yillari mehnatiga bag'ishlangan «Toshkentliklar» (1967), inqilobiy mavzudagi «Mangulik» (1978) hamda shoir Boborahim Mashrab hayotiga oid «Mashrab».
Sahna uchun ham yozgan: musiqali drama teatri uchun «O'g'il uylantirish» (1963), «Toshbolta oshiq» (1965), «Ajab savdolar» (1968) va boshqa pyesalar, opera teatri uchun «Xorazm qo'shig'i» librettosi (1964). Shekspirning «O'n ikkinchi kecha», Lope de Veganing «Qo'zi buloq» pyesalarini, Pushkin, Lermontov, Shevchenko, Gorkiy asarlarini, «Shohnoma»dan ayrim dostonlarni o'zbek tiliga o'girgan.
Tashkilotchilik ishlarida ham faol bo'lgan: 1958–1965-yillarda O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi kotibi, 1965–1971-yillarda «Sharq yulduzi» jurnalining bosh muharriri, 1971–1981-yillarda G'afur G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyotining direktori bo'lgan.
1969-yilda O'zbekiston SSR san'at arbobi, 1979-yilda O'zbekiston SSR xalq yozuvchisi unvonlariga sazovor bo'lgan; «Toshkentliklar» romani uchun Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti (1974), «Mangulik» uchun SSSR Davlat mukofoti (1980) berilgan. Ikki marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni bilan taqdirlangan (1959, 1979); mustaqillik yillarida «El-yurt hurmati» (1998) va «Mehnat shuhrati» (2004) ordenlari topshirilgan. Yozuvchi 2005-yil 21-avgustda vafot etgan; tavalludining 90 yilligi 2009-yilda mamlakat bo'ylab nishonlangan.
Ta'lim
- Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetiOliygoh · Toshkent · 1938–1941 · Rus tili va adabiyoti
Karyera
- «Qizil O'zbekiston» gazetasiBo'lim mudiri, mas'ul kotib · Toshkent · 1944–1954
- «Guliston» jurnaliAdabiy xodim · Toshkent
- O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasiBoshqaruv kotibi · Toshkent · 1958–1965
- G'afur G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyotiDirektor · Toshkent · 1971–1981Bu lavozimda bo'lganlar →
- O'zbekiston radiosiSuxandon va muharrir · Toshkent · 1943–1944
Mukofotlar
"El-yurt hurmati" ordeni1998 · O'zbekiston
Mehnat shuhrati ordeni2004 · O'zbekiston- O'zbekiston SSR xalq yozuvchisi1979 · O'zbekiston SSR
- O'zbekiston SSR san'at arbobi1969 · O'zbekiston SSR
Hamza nomidagi O'zbekiston SSR Davlat mukofoti1974 · O'zbekiston SSR
Mehnat Qizil Bayroq ordeni1959 · SSSR
Mehnat Qizil Bayroq ordeni1979 · SSSR
SSSR Davlat mukofoti1980 · SSSR
Hayot yo'li
- 1919Toshkentda tug'ilgan
1919-yil 25-aprelda tug'ilgan; asl ismi Hamid Ubaydullayevich G'ulomov.
- 1941Pedagogika institutini tugatgan
Toshkent pedagogika institutining rus tili va adabiyoti fakultetini bitirgan.
- 1942Birinchi she'riy to'plam
«Qasosim bor» to'plami nashr etilgan.
- 1943–1944Radioda diktor va muharrir
Respublika radio qo'mitasida suxandon va muharrir bo'lgan.
- 1944–1954«Qizil O'zbekiston» gazetasi
Gazetada bo'lim mudiri va mas'ul kotib bo'lgan.
- 1956–1958«Literaturnaya gazeta» muxbiri
Gazetaning O'zbekiston bo'yicha maxsus muxbiri bo'lgan.
- 1958–1961«Mash'al» romani
Ikki kitobli tarixiy-inqilobiy roman 1958–1961-yillarda chop etilgan.
- 1958–1965Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvida
O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi boshqaruvining kotibi bo'lgan.
- 1965–1971«Sharq yulduzi» jurnali
Jurnalning bosh muharriri bo'lgan.
- 1971–1981Nashriyot direktori
G'afur G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyotini boshqargan.
- 1979–1980Yuksak unvon va mukofot
1979-yilda O'zbekiston SSR xalq yozuvchisi unvonini, 1980-yilda «Mangulik» romani uchun SSSR Davlat mukofotini olgan.
- 2005Vafoti
2005-yil 21-avgustda vafot etgan.
Kitoblar
- «Qasosim bor»1942 · She'rlar to'plami
Yozuvchining birinchi she'riy to'plami.
- «Qit'alar uyg'oq»1960 · She'rlar to'plami
1960-yilda chiqqan she'rlar to'plami.
- «Mash'al»1958 · Roman
1920-yillar O'zbekistonida sovet tuzumining o'rnatilishi haqida ikki kitobli roman (1958–1961).
- «Senga intilaman»1963 · Roman
Qo'riq va bo'z yerlarning o'zlashtirilishi haqida roman.
- «Toshkentliklar»1967 · Roman
Toshkentliklarning urush oldi va urush yillaridagi mehnati haqida; asar uchun Hamza nomidagi Davlat mukofoti berilgan.
- «Binafsha atri»1976 · Roman
Mirzacho'l o'zlashtirilishi mavzusidagi roman.
- «Mangulik»1978 · Roman
1920-yillardagi inqilobiy voqealar haqida roman; 1980-yilda SSSR Davlat mukofotiga sazovor bo'lgan.
- «Mashrab»· Roman
Mumtoz shoir Boborahim Mashrab hayotiga bag'ishlangan roman.
- «Toshbolta oshiq»1965 · Komediya
Musiqali drama teatri uchun yozilgan; Muqimiy teatrida sahnalashtirilgan.
- «Xorazm qo'shig'i»1964 · Opera librettosi
Opera teatri uchun yozilgan libretto.
- «Oshiq ko'ngil»1974 · She'rlar to'plami
1974-yilda chiqqan she'riy to'plam.
