
Toshkentlik shoir va dramaturg, musiqali drama va komediyalar muallifi («Xotinlar «gap»idan chiqqan hangoma» — «Temir erkak» filmi asosi), «Do'stlik» ordeni sohibi.
Biografiya
Haydar Muhammad — toshkentlik shoir va dramaturg; musiqali drama hamda komediyalari bilan tanilgan. U Toshkentda 1936-yil 22-yanvarda dunyoga kelgan. 1966-yilda filologiya bo'yicha ta'limni Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining kechki bo'limida olgan.
Mehnat yo'lini teleradioda boshlagan: 1965–1976-yillarda O'zbekiston teleradiosida muharrir edi. 1976–1980-yillarda Madaniyat ishlari vazirligida mas'ul vazifalarni bajargan, so'ng uzoq yillar Hamza nomidagi akademik drama teatrida adabiy xodim bo'lgan.
Adabiyotga she'riyat bilan kirib kelgan: «Ko'nglim mening» to'plami 1975-yilda bosilgan. Ketidan saylanma «Hazilkash shoh» (1994), shuningdek 1978-yilda «Olchamning tug'ilgan kuni», 1979-yilda «Yo'llaringga mushtoqman», 1990-yilda «Ipak gilamlar» kabi she'riy hamda dramatik kitoblar chiqqan. Qo'shiq va musiqa janrlari uchun ham ko'p yozgan: Sayfi Jalil musiqa bastalagan «Shoir ovozi» dostoni, D. Zokirov bilan hamkorlikdagi «Yoshligim» syuitasi hamda Bahrillo Lutfullayev musiqasiga yozilgan «Mening oppoq qo'shig'im» turkumi shular jumlasidan.
Eng ko'p tanilgani — sahna asarlari. Musiqali drama va komediyalari orasida «Toshkentning nozanin malikasi» (musiqasi Manas Leviyevniki), «Ko'ngil — chinni piyola» (1987; musiqasi Komil Kenjayevniki), «Kuyovlar konkursi» (1991) va Bobur haqidagi «Har kimki vafo qilsa…» (1994) bor. Komediyalaridan «Jinoyat ustida ushlansin» (1996), «Sehrgar va ayyor» va «Hazilkash shoh» (ikkalasi 1994), Navoiy dostoni asosidagi «Sab'ai sayyor» (1991), «Elyor botir» (1985), hamda 1990-yilda yozilgan «Xotinlar «gap»idan chiqqan hangoma» Hamza nomidagi akademik drama teatri, Muqimiy nomidagi musiqali teatr va viloyat teatrlari sahnasida qo'yilgan; ba'zilarini Tojikiston va Qirg'iziston tomoshabinlari ham ko'rgan. Shu komediyadan «Temir erkak» filmi tushirilgan va u respublikada eng ko'p tomoshabin ko'rgan asarlar qatoridan joy olgan.
Latifa, intermediya va hajviy hikoyalari «Mushtum» jurnali hamda gazetalarda e'lon qilingan; ulardan «Tabassum» radiostudiyasi va televizion miniatyuralar teatri ham foydalangan. Xalq teatrlari «Sevgi jazavasi», «Chiroyli ayolning iltimosi», «Navoiy bir kuni», «Ulug'bek sharofati» pyesalarini, shuningdek «Ipak gilamlar», «Sobir Rahimov va xoin» hamda «Beruniyning baxt eshigi» asarlarini sahnaga olib chiqqan. Tarjimon sifatida u ozarbayjon dramaturgi Anorning «Zanjir yoki qiyofalar», H. Muxtorning (turkman) «Nevarali kelin» hamda boshqird adibi Farid Bogdanovning «Tungi mehmon» pyesalarini o'zbek sahnasiga olib chiqqan.
O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a'zosi va «Do'stlik» ordeni sohibi edi. 2022-yil 9-oktyabrda Toshkentda vafot etgan.
Ta'lim
- Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetiOliygoh · Toshkent · 1966 · Filologiya (kechki bo'lim)
Karyera
- O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasiA'zo · Toshkent
Mukofotlar
«Do'stlik» ordeniO'zbekiston
Hayot yo'li
- 1936Dunyoga kelgan
Toshkentda, 22-yanvar.
- 1965–1976O'zbekiston teleradiosi muharriri
- 1966Oliy ta'lim
Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika institutining filologiya bo'limida (kechki) o'qib, shu yili diplom olgan.
- 1975Ilk she'riy kitob
«Ko'nglim mening» to'plami bosilib chiqqan.
- 1976–1980Madaniyat ishlari vazirligida xizmat
Mas'uliyatli lavozimlarda bo'lgan.
- Hamza nomidagi akademik drama teatri
Ko'p yil davomida adabiy xodim sifatida xizmat qilgan.
- 1990«Xotinlar «gap»idan chiqqan hangoma» sahnada
Komediya teatrda qo'yilgan; keyinchalik «Temir erkak» filmi shu asar asosida suratga olingan.
- 2022Olamdan o'tgan
Toshkentda, 9-oktyabr.
Asarlar
- «Ko'nglim mening» (1975)She'riy to'plam
- «Olchamning tug'ilgan kuni» (1978)She'riy to'plam
- «Yo'llaringga mushtoqman» (1979)She'riy to'plam
- «Ipak gilamlar» (1990)She'riy to'plam
- «Hazilkash shoh» (Saylanma) (1994)She'riy to'plam
- «Elyor botir» (1985)Drama
- «Ko'ngil — chinni piyola» (1987)Musiqali drama
- «Xotinlar «gap»idan chiqqan hangoma» (1990)Komediya
Asosida «Temir erkak» filmi suratga olingan.
- «Sab'ai sayyor» (1991)Komediya
Navoiy dostoni asosida.
- «Kuyovlar konkursi» (1991)Musiqali drama
- «Hazilkash shoh» (1994)Komediya
- «Sehrgar va ayyor» (1994)Komediya
- «Har kimki vafo qilsa…» (1994)Musiqali drama
Bobur haqida.
- «Jinoyat ustida ushlansin» (1996)Komediya
- «Toshkentning nozanin malikasi»Musiqali drama
- «Shoir ovozi»Doston
- «Yoshligim»Syuita