
Samarqandlik mashhur hofiz va bastakor, maqom ijrochisi va ustoz; Yunus Rajabiy kabi ko'plab san'atkorlarning o'qituvchisi, «Samarqand ushshog'i» yo'llari muallifi.
- Faoliyat:
- Xonanda, Kompozitor, Musiqachi, Xalq qo'shiqchisi
- Taxallusi:
- Hoji Abdulaziz
- Hayot yillari:
- taxminan 1854 — 1936
- Tug'ilgan joy:
- Samarqand
Biografiya
Hoji Abdulaziz Abdurasulov Samarqandning Ko'k masjid mahallasida to'quvchi oilasida tug'ilgan (tug'ilgan yili manbalarda 1852 va 1854 deb ko'rsatiladi). Musiqaga havasi yoshligidan boshlangan: tanburchi Hoji Rahimqulga shogird tushgan, Samarqandlik maqom ijrochisi Boruh hofizdan ashulalar o'rganib, u bilan birga kuylay boshlagan. «Shashmaqom»ni mukammal o'rganish uchun Buxoroga borib, mashhur maqomdon Ota Jalol Nosirovdan saboq olgan.
Makkaga ikki marta haj qilgan (1887–1888 va 1907–1908-yillar) va safarlar davomida turli xalqlarning kuy va qo'shiqlari bilan tanishgan. Tanburni juda yaxshi chalgan, ammo ashulalarni ko'proq duetlar jo'rligida ijro etgan. Dasturlaridan yuzlab ashula o'rin olgan; xonandalik bilan birga bastakorlik ham qilgan: uning «Bebokcha», «Gulzorim», «Qurbon o'lam» va «Bozurgoniy» ashulalari xalq o'rtasida keng tanilgan.
1909-yilda uning ijrosida Rigadagi «Gramofon» firmasi «Iroq», «Nasrulloyi», «Ushshoq»larni yozib olgan; keyinchalik ijrolari gramplastinka va radio tasmalariga yozilgan. 1928-yilda Samarqand musiqa va xoreografiya institutiga ishga olingan (manbalarda 1928–1931-yillar ko'rsatiladi), u yerda keyinchalik taniqli bo'lgan san'atkorlar — D. Zokirov, M. Burhonov, T. Sodiqov, M. Ashrafiy va boshqalar — uning ijodidan oziqlangan. Maqom ijrolarini boyitib, jumladan «Ushshoq»ning «Samarqand ushshog'i» va «Qashqarchai ushshoq» yo'llarini yaratgan.
Ko'plab shogirdlar yetishtirgan; ular orasida Yunus Rajabiy, Rizqi Rajabiy, Imomjon Ikromov, M. Ashrafiy, T. Sodiqov, D. Zokirov, N. Hasanov bor. Yunus Rajabiy xotirasida ustozining uyida yashab ashula o'rganganlarini, ustoz xato qilganda yotgan joyidan to'g'rilab berganini yozgan. Sakson yoshida ham, 1933-yil fevralida bo'lgan O'zbekiston san'atkorlarining birinchi slyotida qo'shiq aytgan va o'sha kuni Domla Halim Ibodov bilan birga «O'zbekiston xalq hofizi» faxriy unvoniga sazovor bo'lgan.
1936-yilda vafot etgan. Mustaqillik yillarida vafotidan keyin «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni bilan taqdirlangan. Samarqandda uning nomida yosh xonandalarning respublika ko'rik tanlovi o'tkaziladi (1997-yildan), Samarqand musiqa bilim yurti uning nomini olgan, 2019-yil avgustida shahardagi uyida uy-muzey ochilgan.
Karyera
- Samarqand musiqa va xoreografiya institutiO'qituvchi · 1928–1931
Mukofotlar
«Buyuk xizmatlari uchun» ordeni2001, vafotidan keyin · O'zbekiston- O'zbekiston SSR xalq hofizi1933 · O'zbekiston SSR
Hayot yo'li
- 1854Tug'ilgan
Samarqandning Ko'k masjid mahallasida; tug'ilgan yili manbalarda 1852 yoki 1854.
- 1887–1888Birinchi haj
Makkaga haj safari.
- 1907–1908Ikkinchi haj
Makkaga ikkinchi haj safari.
- 1909Gramofon yozuvlari
Rigadagi «Gramofon» firmasi «Iroq», «Nasrulloyi», «Ushshoq»ni yozib olgan.
- 1928–1931Samarqand musiqa va xoreografiya instituti
Institutda dars bergan.
- 1933Xalq hofizi
O'zbekiston san'atkorlarining birinchi slyotida «O'zbekiston xalq hofizi» unvoni berilgan.
- 1936Vafoti
Samarqandda vafot etgan.
- 1997Ko'rik tanlovi
Samarqandda uning nomidagi yosh xonandalar respublika ko'rik tanlovi o'tkazila boshlagan.
- 2001Vafotidan keyingi orden
«Buyuk xizmatlari uchun» ordeni.
- 2019Uy-muzey
Samarqanddagi uyida uy-muzey ochilgan.
Asarlar
- «Gulzorim»Ashula
- «Bozurgoniy»Ashula
- «Bebokcha»Ashula
- «Qurbon o'lam»Ashula
- «Samarqand ushshog'i»Maqom yo'li
«Ushshoq» ijrosining muallifi variantlari.
- «Qashqarchai ushshoq»Maqom yo'li
«Ushshoq» ijrosining muallifi variantlari.
- «Iroq», «Nasrulloyi», «Ushshoq» (1909)Gramofon yozuvi
Rigadagi «Gramofon» firmasi yozuvi.