
Самарқандлик машҳур ҳофиз ва бастакор, мақом ижрочиси ва устоз; Юнус Ражабий каби кўплаб санъаткорларнинг ўқитувчиси, «Самарқанд ушшоғи» йўллари муаллифи.
- Фаолият:
- Хонанда, Композитор, Мусиқачи, Халқ қўшиқчиси
- Тахаллуси:
- Ҳожи Абдулазиз
- Ҳаёт йиллари:
- тахминан 1854 — 1936
- Туғилган жой:
- Самарқанд
Биография
Ҳожи Абдулазиз Абдурасулов Самарқанднинг Кўк масжид маҳалласида тўқувчи оиласида туғилган (туғилган йили манбаларда 1852 ва 1854 деб кўрсатилади). Мусиқага ҳаваси ёшлигидан бошланган: танбурчи Ҳожи Раҳимқулга шогирд тушган, Самарқандлик мақом ижрочиси Боруҳ ҳофиздан ашулалар ўрганиб, у билан бирга куйлай бошлаган. «Шашмақом»ни мукаммал ўрганиш учун Бухорога бориб, машҳур мақомдон Ота Жалол Носировдан сабоқ олган.
Маккага икки марта ҳаж қилган (1887–1888 ва 1907–1908-йиллар) ва сафарлар давомида турли халқларнинг куй ва қўшиқлари билан танишган. Танбурни жуда яхши чалган, аммо ашулаларни кўпроқ дуэтлар жўрлигида ижро этган. Дастурларидан юзлаб ашула ўрин олган; хонандалик билан бирга бастакорлик ҳам қилган: унинг «Бебокча», «Гулзорим», «Қурбон ўлам» ва «Бозургоний» ашулалари халқ ўртасида кенг танилган.
1909-йилда унинг ижросида Ригадаги «Грамофон» фирмаси «Ироқ», «Насруллойи», «Ушшоқ»ларни ёзиб олган; кейинчалик ижролари грампластинка ва радио тасмаларига ёзилган. 1928-йилда Самарқанд мусиқа ва хореография институтига ишга олинган (манбаларда 1928–1931-йиллар кўрсатилади), у ерда кейинчалик таниқли бўлган санъаткорлар — Д. Зокиров, М. Бурҳонов, Т. Содиқов, М. Ашрафий ва бошқалар — унинг ижодидан озиқланган. Мақом ижроларини бойитиб, жумладан «Ушшоқ»нинг «Самарқанд ушшоғи» ва «Қашқарчаи ушшоқ» йўлларини яратган.
Кўплаб шогирдлар етиштирган; улар орасида Юнус Ражабий, Ризқи Ражабий, Имомжон Икромов, М. Ашрафий, Т. Содиқов, Д. Зокиров, Н. Ҳасанов бор. Юнус Ражабий хотирасида устозининг уйида яшаб ашула ўрганганларини, устоз хато қилганда ётган жойидан тўғрилаб берганини ёзган. Саксон ёшида ҳам, 1933-йил февралида бўлган Ўзбекистон санъаткорларининг биринчи слётида қўшиқ айтган ва ўша куни Домла Ҳалим Ибодов билан бирга «Ўзбекистон халқ ҳофизи» фахрий унвонига сазовор бўлган.
1936-йилда вафот этган. Мустақиллик йилларида вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланган. Самарқандда унинг номида ёш хонандаларнинг республика кўрик танлови ўтказилади (1997-йилдан), Самарқанд мусиқа билим юрти унинг номини олган, 2019-йил августида шаҳардаги уйида уй-музей очилган.
Карьера
- Самарқанд мусиқа ва хореография институтиЎқитувчи · 1928–1931
Мукофотлар
«Буюк хизматлари учун» ордени2001, вафотидан кейин · Ўзбекистон- Ўзбекистон ССР халқ ҳофизи1933 · Ўзбекистон ССР
Ҳаёт йўли
- 1854Туғилган
Самарқанднинг Кўк масжид маҳалласида; туғилган йили манбаларда 1852 ёки 1854.
- 1887–1888Биринчи ҳаж
Маккага ҳаж сафари.
- 1907–1908Иккинчи ҳаж
Маккага иккинчи ҳаж сафари.
- 1909Грамофон ёзувлари
Ригадаги «Грамофон» фирмаси «Ироқ», «Насруллойи», «Ушшоқ»ни ёзиб олган.
- 1928–1931Самарқанд мусиқа ва хореография институти
Институтда дарс берган.
- 1933Халқ ҳофизи
Ўзбекистон санъаткорларининг биринчи слётида «Ўзбекистон халқ ҳофизи» унвони берилган.
- 1936Вафоти
Самарқандда вафот этган.
- 1997Кўрик танлови
Самарқандда унинг номидаги ёш хонандалар республика кўрик танлови ўтказила бошлаган.
- 2001Вафотидан кейинги орден
«Буюк хизматлари учун» ордени.
- 2019Уй-музей
Самарқанддаги уйида уй-музей очилган.
Асарлар
- «Гулзорим»Ашула
- «Бозургоний»Ашула
- «Бебокча»Ашула
- «Қурбон ўлам»Ашула
- «Самарқанд ушшоғи»Мақом йўли
«Ушшоқ» ижросининг муаллифи вариантлари.
- «Қашқарчаи ушшоқ»Мақом йўли
«Ушшоқ» ижросининг муаллифи вариантлари.
- «Ироқ», «Насруллойи», «Ушшоқ» (1909)Грамофон ёзуви
Ригадаги «Грамофон» фирмаси ёзуви.