Hoji Muhammadxon
Xiva xoni (1558–1602), shayboniylar (arabshohiylar) sulolasidan: Buxoro xoni bosib olgach Eronga qochib, turkmanlar yordamida taxtni qaytargan hukmdor, Arab Muhammadxonning otasi.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
- Vafot etgan sana:
- 1602
- Farzandlar:
Biografiya
Hoji Muhammadxon, o'z davrida Hojimxon nomi bilan ham atalgan, Xiva xonligini shayboniylar sulolasi (arabshohiylar tarmog'i) vakili sifatida 1558-yildan 1602-yilgacha boshqargan. Uning hukmronligi Xorazmning Buxoro va Eron o'rtasidagi kurash maydoniga aylangan yillariga to'g'ri keldi.
1593-yilda Buxoro xoni Abdullaxon II Xorazmni egalladi, shundan so'ng Hojimxon oilasi bilan Eron shohi Abbos huzuriga panoh izlab ketishga majbur bo'ldi. 1595-yilda turkman qabilalari ko'magida Xiva mustaqilligi tiklandi va u taxtga qaytdi, biroq o'sha yilning o'zida Abdullaxon II xonlikka qayta qo'shin tortib keldi va Hojimxon yana Eronga chekindi.
Vaziyat 1598-yilda, Abdullaxon vafot etib, Buxoro xonligida taxt uchun kurash boshlangach, o'zgardi: Hojimxon Xiva taxtini yana qo'lga kiritib, hokimiyatini mustahkamladi. Bu davrda xonlik Mang'ishloq, Bolqon tog'lari, Dehiston, O'zboy va Shimoliy Xuroson yerlarini ham o'z ichiga olgan. Uning o'rniga o'g'li Arab Muhammadxon o'tirdi (1602).
Uning hukmronlik yillari 1558–1602; tug'ilgan va vafot etgan aniq sanalari ma'lum emas.
Hayot yo'li
- 1558Xiva xoni
Xiva xonligi taxtiga o'tirgan.
- 1593Xonlikni yo'qotishi
Abdullaxon II Xorazmni bosib olgach, oilasi bilan Eronga ketgan.
- 1595Vaqtincha qaytishi
Turkmanlar yordamida taxtni tiklagan, ammo yil ichida yana Eronga chekingan.
- 1598Taxtning qaytarilishi
Abdullaxon vafotidan keyin Buxoroda boshlangan nizolar tufayli Xivani qaytarib olgan.
- 1602Hukmronlik yakuni
Taxt o'g'li Arab Muhammadxonga o'tgan.