Ҳожи Муҳаммадхон
Хива хони (1558–1602), шайбонийлар (арабшоҳийлар) сулоласидан: Бухоро хони босиб олгач Эронга қочиб, туркманлар ёрдамида тахтни қайтарган ҳукмдор, Араб Муҳаммадхоннинг отаси.
- Фаолият:
- Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
- Вафот этган сана:
- 1602
- Фарзандлар:
Биография
Ҳожи Муҳаммадхон, ўз даврида Ҳожимхон номи билан ҳам аталган, Хива хонлигини шайбонийлар сулоласи (арабшоҳийлар тармоғи) вакили сифатида 1558-йилдан 1602-йилгача бошқарган. Унинг ҳукмронлиги Хоразмнинг Бухоро ва Эрон ўртасидаги кураш майдонига айланган йилларига тўғри келди.
1593-йилда Бухоро хони Абдуллахон II Хоразмни эгаллади, шундан сўнг Ҳожимхон оиласи билан Эрон шоҳи Аббос ҳузурига паноҳ излаб кетишга мажбур бўлди. 1595-йилда туркман қабилалари кўмагида Хива мустақиллиги тикланди ва у тахтга қайтди, бироқ ўша йилнинг ўзида Абдуллахон II хонликка қайта қўшин тортиб келди ва Ҳожимхон яна Эронга чекинди.
Вазият 1598-йилда, Абдуллахон вафот этиб, Бухоро хонлигида тахт учун кураш бошлангач, ўзгарди: Ҳожимхон Хива тахтини яна қўлга киритиб, ҳокимиятини мустаҳкамлади. Бу даврда хонлик Манғишлоқ, Болқон тоғлари, Деҳистон, Ўзбой ва Шимолий Хуросон ерларини ҳам ўз ичига олган. Унинг ўрнига ўғли Араб Муҳаммадхон ўтирди (1602).
Унинг ҳукмронлик йиллари 1558–1602; туғилган ва вафот этган аниқ саналари маълум эмас.
Ҳаёт йўли
- 1558Хива хони
Хива хонлиги тахтига ўтирган.
- 1593Хонликни йўқотиши
Абдуллахон II Хоразмни босиб олгач, оиласи билан Эронга кетган.
- 1595Вақтинча қайтиши
Туркманлар ёрдамида тахтни тиклаган, аммо йил ичида яна Эронга чекинган.
- 1598Тахтнинг қайтарилиши
Абдуллахон вафотидан кейин Бухорода бошланган низолар туфайли Хивани қайтариб олган.
- 1602Ҳукмронлик якуни
Тахт ўғли Араб Муҳаммадхонга ўтган.