Asosiy qismga o'tish
Humoyun

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Boburiylar saltanatining ikkinchi hukmdori (1530–1540, 1555–1556), Boburning o'g'li; Sher Shoh bilan kurashda taxtni yo'qotib, Eronda panoh topgan va Dehlini qaytarib olgan; she'riyat, nujum va musiqa ixlosmandi.

Faoliyat:
Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Hukmdor
Haqiqiy ismi:
Nosiruddin Muhammad Humoyun
Hayot yillari:
6 mart 1508(47 yosh) ♓ — 27 yanvar 1556
Otasi:
Bobur
Onasi:
Moham begim
Turmush o'rtog'i:
Hamida Bonu begim
Farzandlar:
Akbar

Biografiya

Humoyun Mirzo 1508-yil 6-martda Kobulda Zahiriddin Muhammad Boburning o'g'li sifatida dunyoga kelgan, onasi Moham begim. Otasi Hindistonda boburiylar davlatiga asos solgach, u saltanatning vorisi bo'lib o'sdi; 1530-yil oxirida Bobur vafot etgach, Agrada taxtga o'tirdi.

Dastlabki o'n yilda Humoyun Gujarot va Bengaliya sari yurishlar qildi, ammo ukalari — Komron, Askariy va Hindol — bilan kelishuv yo'q edi va davlat ichkaridan bo'shashdi. 1539-yilda Chausa, 1540-yilda Qannauj jangida Sher Shoh Suriy qo'shiniga yengilib, Hindistondan chiqib ketishga majbur bo'ldi. 1542-yilda Umarkotda o'g'li Akbar tug'ildi.

Taxminan o'n besh yillik sarsonlikdan keyin u Eron shohi Tahmasp I huzurida boshpana topdi. Shoh bergan qo'shin yordamida Qandahor va Kobulni egalladi, 1555-yilda esa Dehlini qaytarib oldi. Biroq taxtda uzoq turmadi: 1556-yil 27-yanvarda Dehlidagi Sher Mandal kutubxonasining zinasidan yiqilib, jarohatdan vafot etdi. Qabri Dehlida, uning nomi bilan ataladigan maqbarada joylashgan; maqbarani bosh xotini Bega begim qurdirgan.

Humoyun ilmli hukmdor sifatida tanilgan: riyoziyot, nujum va musiqaga qiziqqan, haftada ikki marta she'riyat va musiqa majlislari o'tkazgan. U turkiy va forsiy tillarda «Humoyun» taxallusi bilan she'rlar yozgan, Bayramxon bilan she'riy yozishmalari mashhur. Mutribiy Samarqandiyning «Nusxai zebo-yi Jahongir» tazkirasiga ko'ra, «Nusxai Humoyuniy» qo'lyozmasi to'rt risoladan — e'tiqod, nujum, musiqa va aruz ilmlaridan — iborat bo'lgan; bu qo'lyozma hozircha topilmagan. Singlisi Gulbadan begim «Humoyunnoma»ning muallifi.

Hayot yo'li

  1. 1508
    Tug'ilgan

    Kobulda Boburning o'g'li sifatida dunyoga keldi.

  2. 1530
    Taxtga o'tirdi

    Bobur vafotidan so'ng Agrada hukmdor bo'ldi.

  3. 1539–1540
    Sher Shohga yengildi

    Chausa va Qannauj janglaridan so'ng Hindistonni tark etdi.

  4. 1542
    Akbar tug'ildi

    Umarkotda o'g'li — kelajak hukmdor Akbar dunyoga keldi.

  5. 1544–1545
    Eronda panoh

    Shoh Tahmasp I huzurida boshpana topdi va undan qo'shin oldi.

  6. 1555
    Dehlini qaytardi

    Taxtni qayta egalladi.

  7. 1556
    Vafot etdi

    27-yanvarda Sher Mandal zinasidan yiqilib, Dehlida vafot etdi.

Xato topdingizmi?

Xato haqida xabar berish

Roʻyxatdan oʻtish shart emas. Tahririyat tekshirib, sahifani tuzatadi.

Tuzatish taklif qilish