Асосий қисмга ўтиш
Ҳумоюн

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Бобурийлар салтанатининг иккинчи ҳукмдори (1530–1540, 1555–1556), Бобурнинг ўғли; Шер Шоҳ билан курашда тахтни йўқотиб, Эронда паноҳ топган ва Деҳлини қайтариб олган; шеърият, нужум ва мусиқа ихлосманди.

Фаолият:
Тарихий шахс, Сиёсатчи, Ҳукмдор
Ҳақиқий исми:
Носируддин Муҳаммад Ҳумоюн
Ҳаёт йиллари:
6 март 1508(47 ёш) ♓ — 27 январ 1556
Отаси:
Бобур
Онаси:
Моҳам бегим
Турмуш ўртоғи:
Ҳамида Бону бегим
Фарзандлар:
Акбар

Биография

Ҳумоюн Мирзо 1508-йил 6-мартда Кобулда Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг ўғли сифатида дунёга келган, онаси Моҳам бегим. Отаси Ҳиндистонда бобурийлар давлатига асос солгач, у салтанатнинг вориси бўлиб ўсди; 1530-йил охирида Бобур вафот этгач, Аграда тахтга ўтирди.

Дастлабки ўн йилда Ҳумоюн Гужарот ва Бенгалия сари юришлар қилди, аммо укалари — Комрон, Аскарий ва Ҳиндол — билан келишув йўқ эди ва давлат ичкаридан бўшашди. 1539-йилда Чауса, 1540-йилда Қаннауж жангида Шер Шоҳ Сурий қўшинига енгилиб, Ҳиндистондан чиқиб кетишга мажбур бўлди. 1542-йилда Умаркотда ўғли Акбар туғилди.

Тахминан ўн беш йиллик сарсонликдан кейин у Эрон шоҳи Таҳмасп I ҳузурида бошпана топди. Шоҳ берган қўшин ёрдамида Қандаҳор ва Кобулни эгаллади, 1555-йилда эса Деҳлини қайтариб олди. Бироқ тахтда узоқ турмади: 1556-йил 27-январда Деҳлидаги Шер Мандал кутубхонасининг зинасидан йиқилиб, жароҳатдан вафот этди. Қабри Деҳлида, унинг номи билан аталадиган мақбарада жойлашган; мақбарани бош хотини Бега бегим қурдирган.

Ҳумоюн илмли ҳукмдор сифатида танилган: риёзиёт, нужум ва мусиқага қизиққан, ҳафтада икки марта шеърият ва мусиқа мажлислари ўтказган. У туркий ва форсий тилларда «Ҳумоюн» тахаллуси билан шеърлар ёзган, Байрамхон билан шеърий ёзишмалари машҳур. Мутрибий Самарқандийнинг «Нусхаи зебо-йи Жаҳонгир» тазкирасига кўра, «Нусхаи Ҳумоюний» қўлёзмаси тўрт рисоладан — эътиқод, нужум, мусиқа ва аруз илмларидан — иборат бўлган; бу қўлёзма ҳозирча топилмаган. Синглиси Гулбадан бегим «Ҳумоюннома»нинг муаллифи.

Ҳаёт йўли

  1. 1508
    Туғилган

    Кобулда Бобурнинг ўғли сифатида дунёга келди.

  2. 1530
    Тахтга ўтирди

    Бобур вафотидан сўнг Аграда ҳукмдор бўлди.

  3. 1539–1540
    Шер Шоҳга енгилди

    Чауса ва Қаннауж жангларидан сўнг Ҳиндистонни тарк этди.

  4. 1542
    Акбар туғилди

    Умаркотда ўғли — келажак ҳукмдор Акбар дунёга келди.

  5. 1544–1545
    Эронда паноҳ

    Шоҳ Таҳмасп I ҳузурида бошпана топди ва ундан қўшин олди.

  6. 1555
    Деҳлини қайтарди

    Тахтни қайта эгаллади.

  7. 1556
    Вафот этди

    27-январда Шер Мандал зинасидан йиқилиб, Деҳлида вафот этди.

Хато топдингизми?

Хато ҳақида хабар бериш

Рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Таҳририят текшириб, саҳифани тузатади.

Тузатиш таклиф қилиш
Ҳумоюн биографияси (1508–1556) — Тарихий шахс | Shaxs.uz