Ilyos Mallayev

Ilyos Mallayev 1936-yil 12-yanvarda Mari shahrida (hozirgi Turkmaniston) buxorolik yahudiy oilasida tug'ilgan. Bolaligi Qattaqo'rg'onda o'tgan; u erda tar, tanbur va skripkada chalishni o'rgangan va shashmaqom san'atini o'zlashtira boshlagan.

1951-yilda Toshkentga ko'chib kelib, davlat ansambllarida ijro etdi, jumladan Tamara Xonum ansambli bilan chiqish qildi. 1952–1960-yillarda O'zbek xalq qo'shiq va raqs ansamblida, 1953–1956-yillarda dunyo xalqlari qo'shiqchi va raqqoslari ansamblida, 1956–1962-yillarda O'zbekiston radiosining xalq va estrada orkestrlarida ishladi, 1962–1992-yillarda radioning simfonik estrada orkestrida chiqdi.

Estrada san'atkori va to'y ijrochisi sifatida mashhur bo'ldi: komik sahnalar, she'r o'qish, shashmaqom parchalari va o'z qo'shiqlarini uyg'unlashtirdi. Stadionlardagi chiqishlarida o'nlab ming tomoshabin to'plangan.

U she'rlar yozgan, biroq Sovet Ittifoqida ularni nashr ettira olmagan. 1992-yilda oilasi bilan AQShga ko'chib, Nyu-York shtatining Kvins tumanida yashadi; u yerda Forest-Hills va Rego-Park mahallalarida bu jamoa tez o'sdi. Amerikada «Shiru shakar» (1994) va «Sadoi dil» (1990-yillar) she'rlar to'plamlarini chop etdi va «Maqom» ansamblini tashkil qildi.

1997-yilda The New York Times gazetasiga bergan intervyusida turk musiqasi bo'yicha mutaxassis Uolter Feldman uni shashmaqomni shunday chuqur biladigan dunyodagi bir necha kishidan biri deb atadi.

2008-yil 2-mayda Nyu-Yorkda vafot etdi va Kvinsdagi Mount Carmel qabristoniga dafn etildi. 2011-yilda Kvinsda uning 75 yilligiga bag'ishlangan xotira konserti bo'lib o'tdi.