Javlon Umarbekov

Javlon Yusupovich Umarbekov 1946-yil 17-iyunda Toshkentda tug'ilgan. 1961-yilda P. Benkov nomidagi Respublika rassomlik bilim yurtiga o'qishga kirib, uni 1966-yilda tamomlagan. Shundan so'ng Moskvadagi Butunittifoq davlat kinematografiya institutida (VGIK) Ivan Ivanov-Vano ustaxonasida o'qigan; ustozlari orasida Yuriy Pimenov va Vitaliy Tokarev ham bor. Institutni 1972-yilda bitirgan.

O'sha yili SSSR Rassomlar uyushmasiga a'zo bo'lgan, Moskvadagi VDNXda «Mening do'stim» asari uchun oltin medal olgan. 1972—1973-yillarda Navoiy nomidagi Adabiyot muzeyida bosh rassom bo'lib ishlagan, 1973—1974-yillarda muddatli harbiy xizmatni o'tagan, 1974—1976-yillarda A. N. Ostrovskiy nomidagi Toshkent teatr va rassomlik institutida dars bergan.

1976-yildan O'zbekiston Rassomlar uyushmasi boshqaruvi a'zosi, 1984—1987-yillarda uning raisi bo'lgan. 1985 va 1990-yillarda O'zbekiston SSR Oliy Kengashining 11- va 12-chaqiriq deputati etib saylangan. 1977-yilda «Katta suv» va «Qo'shiq» asarlari uchun Lenin komsomoli mukofotini olgan; 1982-yilda unga O'zbekiston SSR xizmat ko'rsatgan san'at arbobi, 1989-yilda O'zbekiston SSR xalq rassomi unvoni berilgan.

Dastlabki ishlarida realistik an'ana asosida ijtimoiy g'oyalarni ifodalagan rassom keyinchalik Sharq, avvalo O'rta Osiyo miniatyura san'atini yevropacha realizm bilan uyg'unlashtirishga o'tgan. Uning asarlari orasida «Bolalik» (1968), «Mening do'stim» (1971), «Tafakkurli inson» diptixi (1979—1980), «Men insonman» (1981—1983), «Hovuz bo'yida» (1988), «Sohibqiron Amir Temur» (1995) va «Zahiriddin Muhammad Bobur» (1996) rangtasvirlari, «Jazoir bo'ylab» (1978) va «Toshkentning 30 ko'rinishi» (1983) turkumlari bor. «Alpomish» (2010) va «Rustamxon» (2014) dostonlari uchun illyustratsiyalar ham chizgan.

Ko'rgazmalari Jazoirda (1978), G'arbiy Berlinda (1980), Venada, Dyusseldorfda (1988), Moskvada (1989) va AQShning sharqiy qirg'og'idagi shaharlarda (1998—2002) o'tgan. Asarlari Moskvadagi Tretyakov galereyasida, O'zbekiston davlat san'at muzeyida, BMT shtab-kvartirasida (Nyu-York) va Yaponiya hamda Yevropa mamlakatlaridagi galereyalarda saqlanadi. 2023-yil fevralda Dubayda uning «Kelajak haqidagi xotiralar» ko'rgazmasi namoyish etilgan.

Mustaqillik yillarida 1991-yilda Oliy Majlisning «Mustaqillik» medali bilan taqdirlangan; 1995—1997-yillarda O'zbekiston davlat san'at institutida katta o'qituvchi bo'lgan. 1997-yilda O'zbekiston Badiiy akademiyasining haqiqiy a'zosi etib saylangan, 2002-yilda akademiyaning oltin medalini olgan. 1998-yildan Kamoliddin Behzod nomidagi Milliy rassomlik va dizayn institutida dars beradi. 2011-yilda «Mehnat shuhrati» ordeni, 2026-yil 28-mayda Prezident farmoniga ko'ra «Fidokorona xizmatlari uchun» ordeni bilan mukofotlangan.