Jonrid Abdullaxonov

Jonrid Muhitdinovich Abdullaxonov 1929-yil 3-martda Namanganda tug'ilgan. Otasi Muhitdin Abdullaxonov Namangan drama teatrining asoschilaridan biri edi; u 1942-yil oktyabrda Stalingrad yaqinida bedarak yo'qolgan. Uning taqdiri faqat 2008-yilda Polsha Qizil Xoch jamiyati orqali ma'lum bo'ldi: u 1943-yil mart oyida Benyaminuv asirlar lagerida vafot etgan va Varshava yaqinidagi Byalobjegi qishlog'i yonida dafn etilgan. Onasi Shahribonu o'qituvchi bo'lib, 1943-yilda vafot etgan.

Ilk she'rlarini o'n ikki yoshida Namangan shahar gazetalarida e'lon qilgan. Ota-onasidan ayrilgani haqidagi xabarni eshitgan o'n to'rt yoshli bola Namangandan Toshkentgacha piyoda yo'l olgan va O'zbekiston respublika radiosida «Pioner ertaligi» eshittirishining diktori bo'lib ishlagan.

1949-yilda ko'plab she'rlari va «Aleksey Peshkov» pyesasi muallifi sifatida O'rta Osiyo davlat universitetining (hozirgi O'zbekiston Milliy universiteti) yangi ochilgan jurnalistika fakultetiga qabul qilingan va uni 1954-yilda tamomlagan. 1956-yildan SSSR Yozuvchilar uyushmasi a'zosi bo'lgan, 1960-yilda Moskvada M. Gorkiy nomidagi Adabiyot instituti qoshidagi Oliy adabiyot kurslarini (K. Paustovskiy kursi) bitirgan.

Uzoq yillar, uzilishlar bilan, O'zbek radiosi va televideniyesida adabiy eshittirishlar bosh muharriri, Yozuvchilar uyushmasi apparatida va O'zbekiston SSR Madaniyat vazirligida bosh mutaxassis lavozimlarida ishlagan. 1976–1982-yillarda SSSR Adabiyot fondining O'zbekiston bo'limiga rahbarlik qilgan. 1960-yillar boshida «Trud» gazetasida bosilgan «Jayxun bizga do'stmi?» maqolasida suv resurslaridan oqilona foydalanishga chaqirib, Orol dengizining sayozlashishidan ogohlantirgan; bu maqola o'sha davr partiya rahbariyatining noroziligiga sabab bo'lgan.

Birinchi she'riy to'plami «Maktabdoshlarim» (1952) va «Hikoyalar» (1956), «To'yga kelinglar» (1960) kabi hikoya kitoblaridan keyin yirik epik janrga o'tgan: «Yo'l» (1964), ishchilar sinfi hayotiga bag'ishlangan «To'fon», Orol muammosini ko'targan «Borsa-kelmas» (1978), «Xonadon», «Suiqasd» (1991), «Tergov» (2000) romanlarini yozgan. «To'fon» romani (ruscha nashri «Uragan», 1975) uchun Butunittifoq kasaba uyushmalari markaziy kengashi va SSSR Yozuvchilar uyushmasi tanlovi laureati bo'lgan; «Olov qalblar» pyesasi dramaturgiya bo'yicha respublika tanlovida g'olib chiqqan. Uning ssenariysi asosida 1964-yilda «Azizaxon» telefilmi (rejissyor M. Muxamedov) suratga olingan. Shuningdek D. Granin va abbat Prevo asarlarini o'zbek tiliga tarjima qilgan.

1991-yildan O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a'zosi bo'lgan; 1990-yillarda kasaba uyushmalari federatsiyasining «Ishonch» gazetasida Abdusamad taxallusi bilan chiqish qilgan. «Mehnat shuhrati» ordeni bilan taqdirlangan. 2015-yil 29-martda Toshkentda vafot etgan va «Minor» qabristoniga dafn etilgan.