Komiljon Otaniyozov

Komiljon Otaniyozov 1917-yilda Xiva xonligining Buyrachi qishlog'ida (hozirgi Xorazm viloyati Shovot tumani) tug'ilgan. Xorazm qo'shiq an'analarini Matpano Xudoyberganovdan, doston ijrosini Bola baxshidan o'rgangan. 1930-yillarda murakkab xalq qo'shiqlari va dostonlarni kuylay boshlagan.

1936–1952-yillarda Xorazm viloyati teatrlarida xonanda va aktyor bo'lib ishladi: «Farhod va Shirin»da Farhod, «Tohir va Zuhra»da Tohir va Parfihofiz, «Gulsara»da Qodir, «Davron ota»da Davron ota rollarini ijro etdi. 1949-yilda Xorazm viloyat teatri qoshida qo'shiq va raqs ansambli tuzdi va konsertlar uyushtirdi; shu yili unga O'zbekiston SSR xalq artisti unvoni berildi. Keyinroq Toshkent musiqa texnikumini (1955) tamomladi va konservatoriyada o'qidi (1955–1956).

1957–1975-yillarda O'zbekiston davlat filarmoniyasining yakkaxon xonandasi bo'lib ishladi. 1957-yilda filarmoniya qoshida Xorazm qo'shiq va raqs ansamblini tashkil etdi — u hozir «Lazgi» nomi bilan tanilgan; 1957–1959 va 1963–1968-yillarda ansamblning badiiy rahbari bo'lgan. 1967-yilda Toshhovuzdagi drama teatri qoshida (Turkmaniston) folklor ansamblini, 1973–1974-yillarda Shovot tumanida «Feruz» ansamblini tuzdi. Turkmaniston SSR (1964) va Qoraqalpog'iston ASSR (1968) xalq artisti unvonlariga ham sazovor bo'ldi, Osiyo mamlakatlarida gastrol safarlarida bo'ldi.

Otaniyozov professional sahnada o'zbek qo'shiqlarini tor jo'rligida yakkaxon ijro etishni boshlab bergan xonandalardan edi; dasturlarini o'zi bastalab, o'zi aranjirovka qilgan. U o'zbek musiqasiga turkman shoirlari Maxtumquli va Mollanafasning she'rlarini olib kirdi, Mashrab, Xuvaydo, G'oyibiy kabi tasavvuf shoirlarining g'azallarini ham kuyladi. Xorazm suvoralarini va maqomlarini ijro etishi bilan mashhur bo'ldi; Xorazm maqomlarining 6,5 turini boshidan oxirigacha kuylagan yagona ijrochi sifatida tilga olinadi.

Bastakor sifatida «Salom, senga Xorazmdan», «Muborak», «Vatan», «Olqish», «Temir yo'l», «O'zbekiston», «Xorazm» kabi qo'shiqlarni yaratdi, A. Stepanov bilan «Aziz va Sanam» va «Oshiq G'arib», S. Hayitboyev bilan «So'nggi xon» musiqali dramalarini yozdi. Uning ijrosidagi «Dog'man» va boshqa qo'shiqlarni keyinchalik Fahriddin Umarov, T. Qodirov, Sherali Jo'rayev va boshqa xonandalar o'z repertuariga kiritdi.

Shogirdlari orasida Olmaxon Xayitova, Atajon Xudoyshukurov, Bobomurod Hamdamov kabi xonandalar bor. Komiljon Otaniyozov 1975-yil 5-noyabrda Toshkentda vafot etdi.

2000-yilda vafotidan keyin «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni bilan taqdirlandi. Tavalludining 100 yilligiga (2017) Shovot tumanida uning nomidagi madaniyat va istirohat bog'i qayta qurildi, Urganchda uning nomidagi bog' va ijod markazi barpo etilib, uy-muzey ochildi.