Комилжон Отаниёзов

Комилжон Отаниёзов 1917-йилда Хива хонлигининг Буйрачи қишлоғида (ҳозирги Хоразм вилояти Шовот тумани) туғилган. Хоразм қўшиқ анъаналарини Матпано Худойбергановдан, достон ижросини Бола бахшидан ўрганган. 1930-йилларда мураккаб халқ қўшиқлари ва достонларни куйлай бошлаган.

1936–1952-йилларда Хоразм вилояти театрларида хонанда ва актёр бўлиб ишлади: «Фарҳод ва Ширин»да Фарҳод, «Тоҳир ва Зуҳра»да Тоҳир ва Парфиҳофиз, «Гулсара»да Қодир, «Даврон ота»да Даврон ота ролларини ижро этди. 1949-йилда Хоразм вилоят театри қошида қўшиқ ва рақс ансамбли тузди ва концертлар уюштирди; шу йили унга Ўзбекистон ССР халқ артисти унвони берилди. Кейинроқ Тошкент мусиқа техникумини (1955) тамомлади ва консерваторияда ўқиди (1955–1956).

1957–1975-йилларда Ўзбекистон давлат филармониясининг яккахон хонандаси бўлиб ишлади. 1957-йилда филармония қошида Хоразм қўшиқ ва рақс ансамблини ташкил этди — у ҳозир «Лазги» номи билан танилган; 1957–1959 ва 1963–1968-йилларда ансамблнинг бадиий раҳбари бўлган. 1967-йилда Тошҳовуздаги драма театри қошида (Туркманистон) фолклор ансамблини, 1973–1974-йилларда Шовот туманида «Феруз» ансамблини тузди. Туркманистон ССР (1964) ва Қорақалпоғистон АССР (1968) халқ артисти унвонларига ҳам сазовор бўлди, Осиё мамлакатларида гастрол сафарларида бўлди.

Отаниёзов профессионал саҳнада ўзбек қўшиқларини тор жўрлигида яккахон ижро этишни бошлаб берган хонандалардан эди; дастурларини ўзи басталаб, ўзи аранжировка қилган. У ўзбек мусиқасига туркман шоирлари Махтумқули ва Молланафаснинг шеърларини олиб кирди, Машраб, Хувайдо, Ғойибий каби тасаввуф шоирларининг ғазалларини ҳам куйлади. Хоразм сувораларини ва мақомларини ижро этиши билан машҳур бўлди; Хоразм мақомларининг 6,5 турини бошидан охиригача куйлаган ягона ижрочи сифатида тилга олинади.

Бастакор сифатида «Салом, сенга Хоразмдан», «Муборак», «Ватан», «Олқиш», «Темир йўл», «Ўзбекистон», «Хоразм» каби қўшиқларни яратди, А. Степанов билан «Азиз ва Санам» ва «Ошиқ Ғариб», С. Ҳайитбоев билан «Сўнгги хон» мусиқали драмаларини ёзди. Унинг ижросидаги «Доғман» ва бошқа қўшиқларни кейинчалик Фаҳриддин Умаров, Т. Қодиров, Шерали Жўраев ва бошқа хонандалар ўз репертуарига киритди.

Шогирдлари орасида Олмахон Хайитова, Атажон Худойшукуров, Бобомурод Ҳамдамов каби хонандалар бор. Комилжон Отаниёзов 1975-йил 5-ноябрда Тошкентда вафот этди.

2000-йилда вафотидан кейин «Буюк хизматлари учун» ордени билан тақдирланди. Таваллудининг 100 йиллигига (2017) Шовот туманида унинг номидаги маданият ва истироҳат боғи қайта қурилди, Урганчда унинг номидаги боғ ва ижод маркази барпо этилиб, уй-музей очилди.