Komron Mirzo
Boburning o'g'li, Qandahor va Kobul hokimi, boburiy shahzoda va turkiy hamda forsiy she'rlar muallifi; Humoyun bilan kurashda yengilib, ko'r qilingan va Makkada vafot etgan.
- Faoliyat:
- Tarixiy shaxs, Siyosatchi, Yozuvchi, Hukmdor, Shoir
- Hayot yillari:
- taxminan 1509 — 1557
- Otasi:
- Bobur
- Onasi:
- Gulruh begim
Biografiya
Komron Mirzo — Zahiriddin Muhammad Boburning o'g'li, Humoyunning o'gay ukasi. Taxminan 1509-yilda tug'ilgan (O'zbekiston manbalari Agrani, Iranica va Vikipediya Kobulni ko'rsatadi; onasi Gulruh begim). Adabiyot, harbiy va davlat ishlarini avval otasidan, so'ngra davrining ulamolari va davlat arboblaridan o'rgangan.
Bobur hayotligidayoq Qandahor va Kobul hokimi bo'lgan. Bobur vafotidan keyin Humoyun Panjob va Hind daryosi vohasini ham unga topshirdi. 1540-yilda Sher Shoh Suriy boburiylarni siqib chiqargach, Komron Hindistonni tark etdi va Kobulda mustaqil hukmdor kabi ish tutdi: o'z nomiga xutba o'qitdi, tanga zarb qildirdi, saroyiga shoir, olim va hunarmandlarni to'pladi.
1545-yilda Humoyun Eron yordamida Kobul va Qandahorni egalladi; Komron yengilib asir tushdi. Kechirilgan bo'lsa-da, u yana ukalari bilan ittifoq tuzib akasiga qarshi chiqdi va 1550-yilda yana mag'lub bo'ldi. 1553-yilda gakkarlar boshlig'i uni Humoyunga topshirdi; Humoyun jonini saqlab qoldi, lekin ko'rlikka mahkum etdi. So'ngra Hijozga yuborilgan Komron Makkada yashadi va 1557-yilda (manbalarda 16 yoki 18 oktyabr) shu yerda vafot etdi.
Komronning devoni uch qo'lyozmada saqlangan: turkiy she'rlar 1114 misra (g'azal, fard, ruboiy, qit'a, masnaviy va tarkibband janrlarida; jami 40 g'azal, 21 fard, 26 ruboiy), dariy tildagilar esa 346 misra. Iranica uni ukalari orasida eng yaxshi shoir deb ataydi.
Hayot yo'li
- 1509Tug'ilishi
Boburning o'g'li sifatida taxminan shu yili tug'ilgan
- 1522Qandahor va Kobul hokimi
Ota hayotligida Qandahor va Kobul boshqaruvi unga topshirilgan
- 1530Panjob
Bobur vafotidan keyin Humoyun unga Panjob va Hind vohasini qo'shib berdi
- 1540Kobulda mustaqil hukmdor
Sher Shoh g'alabasidan so'ng Kobulda o'z nomiga xutba va tanga chiqardi
- 1545Mag'lubiyat
Humoyun Kobul va Qandahorni egalladi, Komron asir tushdi
- 1553Ko'r qilinishi
Gakkarlar tomonidan topshirilgach, Humoyun buyrug'i bilan ko'r qilindi
- 1557Vafoti
Makkada vafot etdi
Asarlari
- Devon
Turkiy (1114 misra) va dariy (346 misra) she'rlar to'plami; uch qo'lyozma saqlangan